Treinen, Luchtvaart, Maritiem

In het derde deel van de reeks Amsterdamse Tramlijnen 1975-2018 staan de tramlijnen centraal die over een (deel van een) ringverbinding voer(d)en, te weten de lijnen 3, 6, 7, 10, 12, 14 en 20. Daarbij valt op dat verschillende daarvan in de verslagperiode nog al eens van route en eindpunt zijn gewijzigd. Aan veel wijzigingen wordt in dit deel in woord en beeld aandacht besteed. Zoals u bekend is uit de delen 1 en 2 worden de lijnen weer integraal belicht. Hopelijk zal ook dit deel weer voor velen een vreugde van herkenning blijken te zijn en een adequate verbeelding vormen van het collectief geheugen met betrekking tot de Amsterdamse tram gedurende de afgelopen ruim veertig jaar. Auteur Adriaen Louman is al jarenlang bij het Amsterdamse openbaar vervoer betrokken. Zowel als - bijkans dagelijks - passagier en fotograaf. In het verleden was hij voorts jarenlang lid van de Werkgroep voor het Openbaar Vervoer in de Agglomeratie Amsterdam (WOVAA), een voorloper van de afdeling Amsterdam van reizigersorganisatie ROVER, lid van de Amsterdamse raad voor het Verkeer, vrijwillig wagenvoerder Tram en meewerkend voorzitter van het Amsterdams Openbaar vervoer Museum (AOM). In het dagelijks leven is de auteur werkzaam als docent bij de Hogeschool van Amsterdam.

De ingebruikname van de Noord-Zuidlijn van de metro in Amsterdam heeft voor veel Amsterdamse tram- en buslijnen ingrijpende gevolgen; veel vertrouwde lijnen worden opgeheven dan wel verlegd. Deze veranderingen vormen de aanleiding voor de publicatie van een nieuwe serie boeken. In een reeks van vier boeken wordt in woord en beeld aandacht besteed aan alle negentien tramlijnen die de afgelopen ruim veertig jaar in Amsterdam te zien waren. Alle lijnen worden van begin- tot eindpunt en terug langsgelopen. Dit deel behandelt de Damraklijnen (lijn 4, 9, 16, 24 en 25). Deel 2 heeft de Nieuwezijdslijnen als onderwerp, terwijl deel 3 de Ringlijnen behandelt. In het vierde deel wordt summier ook aandacht besteed aan de bus. En dan zowel aan de stadbus als aan de interlokale bus. Met name voor de buslijnen ten noorden van de stad zijn de gevolgen van het in dienst stellen van de nieuwe metroverbinding voor passagiers en buspersoneel groot. Hoe men ook over de Noord-Zuidlijn denkt; het is niet overdreven te stellen dat na de introductie van de paardentram in 1875 en de elektrische tram in 1900 de ingebruikname van de nieuwe metrolijn, gelet op de veranderingen in het lijnennet, voor het Amsterdamse openbaar vervoer een gebeurtenis is van historische betekenis. Auteur Adriaen Louman is al jarenlang bij het Amsterdamse openbaar vervoer betrokken. Zowel als - bijkans dagelijks - passagier en fotograaf. In het verleden was hij voorts jarenlang lid van de Werkgroep voor het Openbaar Vervoer in de Agglomeratie Amsterdam (WOVAA), een voorloper van de afdeling Amsterdam van reizigersorganisatie ROVER, lid van de Amsterdamse raad voor het Verkeer, vrijwillig wagenvoerder Tram en voorzitter van het Amsterdams Openbaar vervoer Museum (AOM). In het dagelijks leven is de auteur werkzaam als docent bij de Hogeschool van Amsterdam.

Voor liefhebbers van stoomlocomotieven, spoorweghistorici en andere belangstellenden zijn de eerdere drukken van Waldorp’s levenswerk over de Nederlandse stoomlocomotieven tot een soort bijbel geworden. Een hele generatie van liefhebbers die zelf de Nederlandse stoomlocomotieven niet eens heeft meegemaakt, is opgegroeid met “de” Waldorp als bron van handzame en betrouwbare informatie. Sindsdien is er een en ander aan kennis bijgekomen op het gebied van de Nederlandse locomotiefgeschiedenis. Deze nieuwe editie is meer historisch verantwoord maar tegelijk met veel meer technische bijzonderheden. De tekst is geheel vernieuwd, wel met gebruikmaking van de informatie uit de oude tekst, maar vooral veel opnieuw ingedeeld, herschreven en uitgebreid. Onjuistheden zijn rechtgezet en witte plekken in de locomotiefgeschiedenis zo veel mogelijk opgevuld. Er is veel nieuw onderzoek gedaan, en nieuwe literatuur zijn uitgebreid geraadpleegd. Vergelijkingen met buitenlandse locomotieven zijn, waar zinvol, gemaakt en er is meer informatie over de verschillende fabrieken die aan Nederland hebben geleverd en over de chefs van Tractie van de verschillende Nederlandse spoorwegmaatschappijen. Het fotomateriaal is vernieuwd en veel nieuwe foto’s zijn opgedoken, ook van machines waarvan tot nu toe geen opname bekend was. Een heel bijzondere is wel een foto uit 1856 van een ex-Rijnspoor-breedspoormachine in dienst bij de Hollandse Spoor, misschien fototechnisch niet al te goed, maar door zijn leeftijd uniek. De machinist heeft echt een wit jasje aan!”

In dit tweede deel van de reeks over de Amsterdamse tramlijnen in de periode 1975-2018 staan de tramlijnen centraal die over de Nieuwezijds Voorburgwal voer(d)en, te weten de lijnen 1, 2, 5, 11, 13 en 17. Net als bij de tramlijnen in het eerste deel het geval was, worden ook de Nieuwezijdslijnen integraal belicht, en dan weer zowel in kleur als in zwart-wit. Auteur Adriaen Louman is al jarenlang bij het Amsterdamse openbaar vervoer betrokken. Zowel als - bijkans dagelijks - passagier en fotograaf. In het verleden was hij voorts jarenlang lid van de Werkgroep voor het Openbaar Vervoer in de Agglomeratie Amsterdam (WOVAA), een voorloper van de afdeling Amsterdam van reizigersorganisatie ROVER, lid van de Amsterdamse raad voor het Verkeer, vrijwillig wagenvoerder Tram en meewerkend voorzitter van het Amsterdams Openbaar vervoer Museum (AOM). In het dagelijks leven is de auteur werkzaam als docent bij de Hogeschool van Amsterdam.

Welke spoorwegliefhebber verlangt niet terug naar de jaren tachtig, het decennium waarin het NS-materieel veel gedaanten aannam, zowel qua types als kleurstellingen? Het materieelpark was in deze tijd aan een grote moderniseringsslag onderhevig. Verouderd materieel als de locomotievenserie 1000 en treinstellen materieel '46 ruimden het veld, terwijl nieuwelingen als de locomotieven van de serie 1600, de dubbeldeksrijtuigen en de Wadlopers hun opwachting maakten. Met deze modernisering verdwenen de oude kleuren uit de jaren vijftig bijna geheel. Nieuwe kleurstellingen verschenen op een aantal ICM-treinstellen en het nieuwe Benelux materieel. In de Materieelgids jaren '80 beschrijft Frank Oude Elferink het NS-materieel uit de jaren tachtig: van de stalen bagagerijtuigen uit 1932 tot de diesellocomotieven serie 6400 uit 1989. Tevens wordt het materieel dat NS voor langere tijd van andere maatschappijen huurde nader bekeken. Dankzij de medewerking van een aantal fotografen wordt een representatief beeld weergegeven van het NS-materieel tussen 1980 en 1990. Deze materieelgids jaren '80 is de proloog van de boekenreeks 'Retourtje verleden' waarin dienstregelingsjaren centraal staan. Tijd voor een retourtje jaren tachtig.

Dit tekstboek helpt je snel en slim starten met vliegtuigspotten. Van basisuitrusting en lenskeuze tot praktische camera-instellingen, van spot-etiquette en veiligheid tot regelgeving en planning: je leert wat je nodig hebt om met vertrouwen aan de baan te staan. Begrijp hoe weer, licht, baaninzet en verkeerspatronen je positie en timing bepalen, en benut apps en ATC-basics om elke sessie doelgericht te maken. Met duidelijke stappenplannen, technieken voor toestelherkenning en registraties, een vertrek-checklist en routes naar bewezen top-spots groei je in korte tijd van nieuwsgierige beginner naar zelfverzekerde spotter. Voor iedereen die meer wil halen uit elke minuut aan het hek, gestructureerd, effectief en met plezier.

Martijn de Vries (in het dagelijks leven software developer) beoefent een bijzondere tak van de spoorweghobby. Hij houdt zich namelijk graag bezig met spoorwegarcheologie, het trachten terugvinden van lang geleden verdwenen spoorlijnen. Sinds de jaren negentig heeft hij vele duizenden kilometers in Europa afgelegd, op zoek naar verloren gewaande spoorlijnen. In 1989 bezocht hij voor het eerst de verlaten spoorlijn tussen Pau en Canfranc. Verlaten omdat een bizar ongeluk in 1970 een abrupt einde maakte aan de exploitatie. Martijn neemt in dit boek de lezer mee op een reis door de tijd en langs de restanten van de lijn. Een reis die onvermijdelijk eindigt met letterlijk en figuurlijk een hoogtepunt: Canfranc Estación, een verlaten station uit de jaren twintig met een imponerend gebouw zo groot als de Titanic, midden in de Pyreneeën. Martijn werkte drie jaar aan dit boek, een periode waarin hij veel research deed en tal van contacten legde. Terwijl hij een groot deel van de tekst al geschreven had, raakten de ontwikkelingen rondom de spoorlijn vanaf mei 2018 onverwacht in een stroomversnelling. Het station van Canfranc wordt gerenoveerd en het lijkt erop dat na decennia van desolaatheid de spoorlijn gereactiveerd gaat worden. Een mooi moment dus om terug te kijken op de bijzondere geschiedenis van een uitzonderlijke spoorlijn in een adembenemend fraai landschap.

Gracieus, snel, krachtig en wendbaar. Het zijn woorden die naadloos aansluiten bij een van de meest beeldbepalende gevechtsvliegtuigen van de afgelopen vijftig jaar: de F-16 Fighting Falcon. Ontwikkeld en gebouwd als lightweight fighter had het jachtvliegtuig veel weg van een snelle en nauwelijks grijpbare vedergewicht bokser. Maar ook met een enorme slagkracht. De F-16 kon zich daardoor makkelijk in de zwaarste gevechtsklasse staande houden. De Koninklijke Luchtmacht nam in juni 1979 de eerste van in totaal 213 F-16's in ontvangst. Het gevechtsvliegtuig maakte het staartje van de Koude Oorlog mee en vloog vervolgens duizenden missies boven de Balkan, Afghanistan, Irak en Syrië. Over de geschiedenis van de F-16 in dienst van de Koninklijke Luchtmacht gaat Vederlicht zwaargewicht. De aanschaf, de introductie, de opleidingen, het onderhoud en natuurlijk de operationele inzet; het komt allemaal aan bod. De F-16 heeft nu – net als de oude bokser – de ring verlaten. De handschoenen zijn na 45 jaar uitgetrokken. Vederlicht zwaargewicht. De F-16 in dienst van de Koninklijke Luchtmacht 1979-2024 is een saluut aan een van de belangrijkste wapensystemen van de Nederlandse krijgsmacht na de Tweede Wereldoorlog.

Kies je voor een culturele trip langs (hoofd)steden of voor een episch avontuur door bergketens? In deze inspirerende reisgids staan 50 schilderachtige treinroutes over de mooiste spoorlijnen van Europa. Dit boek is je ideale reiscompagnon voor een snelle, comfortabele en milieuvriendelijke vakantie. Het staat boordevol praktische informatie over waar je kunt overnachten, wat je wilt weten over een stad, hoe je het best van het ene naar het andere station kunt reizen en alles over het kopen van tickets en reizen met kinderen en/of huisdieren. De prachtige foto’s en handige spoorkaarten zijn de kers op taart. Kortom: in dit boek vind je alle inspiratie die je nodig hebt voor het plannen van een ontspannen treinvakantie!

Deze nieuwe editie van TRAMS 2025 staat weer boordevol nieuws over de ontwikkelingen in Europa van het afgelopen jaar. Geïllustreerd met ruim 275 foto’s. Per land worden de steden behandeld waar het tramnet is gewijzigd en uitgebreid. Stad voor stad worden de nieuwtjes besproken en met prachtige foto’s ook laten zien. Alle belangrijke ontwikkelingen op tramweggebied binnen Europa worden vermeld. Met een speciaal hoofdstuk over Trams in Zuid-Amerika

Duik in de fascinerende geschiedenis van treinen en spoorwegen. Authentieke foto's, illustrates en levendige omschrijvingen nemen je mee van de eerste stoomlocomotief naar de hedendaagse ontwikkelingen in duurzaamheid.

Wie ooit in het blauw van de KLM vloog, droeg meer dan een uniform. Achter de strakke service, de perfecte glimlach en de eeuwige jetlag school een manier van leven. Dit boek laat zien hoe het werkelijk was – in de cabine en in de cockpit – door de openhartige verhalen van stewards, stewardessen en piloten die decennia lang de wereld als werkplek hadden. Van de formele, bijna militaire discipline van vroeger tot de ingrijpende veranderingen na 9/11 en de coronacrisis die alles op z’n kop zette. Van kameraadschap die in één briefing ontstaat tot de eenzaamheid van een hotelkamer aan de andere kant van de wereld. Van trotse traditie en familiegevoel tot de pijn van afscheid nemen van een identiteit die zo verweven was met KLM dat pensionering soms voelde als rouw. De interviews in dit boek vormen geen gladde reclame voor de luchtvaart, maar een eerlijk, rijkgeschakeerd portret van een uitzonderlijk bestaan. Ze tonen de spanning tussen avontuur en routine, vrijheid en offers, hiërarchie en warmte. En bovenal: de diepe menselijkheid achter het uniform. Voor wie ooit vloog is dit herkenning. Voor wie nooit vloog is dit een venster op een wereld die voorgoed veranderd is – en op de mensen die er met hart en ziel deel van uitmaakten. Dineke Uildriks vloog als stewardess en purser voor de KLM naar alle windstreken in de periode 1975 – 2007. Daarna tekende ze verhalen op van oud-collega’s over hun vliegcarrière. In 2013 verscheen van haar het boek Uitgevlogen, eveneens met interviews van oud-collega’s.

In Spoorwegen 2026 wordt verslag gedaan van de belangrijkste ontwikkelingen op spoorweggebied het afgelopen jaar en met een blik vooruit in vrijwel geheel Europa. Het jaarboek is onderverdeeld in 36 landenhoofdstukken met per hoofdstuk een beschrijving van algemene ontwikkelingen, investeringen in verbetering en uitbreiding van spoorweginfrastructuur, de reizigersdienst en het rollend materieel. Met bijna 1.100 zorgvuldig geselecteerde foto's op 864 pagina's vormt het boek niet alleen beschrijving van de nationale spoorwegen van de 36 landen maar laat het ook alles zien. Met uitgebreide en informatieve bijschriften. U bent weer op de hoogte van al het nieuws op spoorweggebied in Europa.

In april 1676, tijdens de Frans-Nederlandse oorlog (1672-1679), voer de Nederlandse luitenant-admiraal-generaal Michiel Adriaenszoon de Ruyter met zijn gecombineerde Nederlands-Spaanse vloot langs de kust van Sicilië en speurde naar Franse oorlogsschepen. De Fransen probeerden daar, ten koste van de Spanjaarden, belangrijke handelsprivileges af te dwingen. De Ruyter was namens de Staten-Generaal van de Republiek der Nederlanden aanwezig om de Spaanse bezittingen ter plekke te verdedigen. De Nederlandse hulp aan de Spanjaarden vloeide gedeeltelijk voort uit de Vrede van Westminster (1674) tussen de Republiek en Engeland en was nodig omdat Nederlandse handelsbelangen op het spel stonden. Frankrijk, tot dan toe de bondgenoot van Engeland, weigerde de Vrede van Westminster te erkennen en besloot door te vechten. Op 22 april 1676, ter hoogte van Sicilië, mondde de situatie uit in de slag bij de Etna. De uiterst ervaren Michiel de Ruyter trad in het strijdperk tegen de gewiekste Franse luitenant-admiraal Abraham Duquesne. Dit boek beschrijft het verhaal van de aanloop tot deze korte en hevige zeeslag en de gebeurtenissen daarna. In 2026 is het 350 jaar geleden dat De Ruyter zijn laatste grote daad verrichtte en ten onder ging. '1676. Het laatste levensjaar van Michiel Adriaenszoon de Ruyter' eert en herdenkt de laatste daden van deze markante en voorname zeeheld, die vele malen in smetteloze luister uitblonk.

Dit tekstboek helpt je snel en slim starten met vliegtuigspotten. Van basisuitrusting en lenskeuze tot praktische camera-instellingen, van spot-etiquette en veiligheid tot regelgeving en planning: je leert wat je nodig hebt om met vertrouwen aan de baan te staan. Begrijp hoe weer, licht, baaninzet en verkeerspatronen je positie en timing bepalen, en benut apps en ATC-basics om elke sessie doelgericht te maken. Met duidelijke stappenplannen, technieken voor toestelherkenning en registraties, een vertrek-checklist en routes naar bewezen top-spots groei je in korte tijd van nieuwsgierige beginner naar zelfverzekerde spotter. Voor iedereen die meer wil halen uit elke minuut aan het hek, gestructureerd, effectief en met plezier.

In dit jaarboek wordt in woord en beeld het afgelopen jaar doorgenomen. Ook worden de toekomstige ontwikkeling van elektrisch vliegen beschreven. Uiteraard aandacht voor militaire luchtvaart, helikopters, grote, kleine en zakelijke luchtvaart. Afgesloten wordt met het luchtvaartregister.

Deze nieuwe editie van TRAMS 2026 staat weer boordevol nieuws over de ontwikkelingen in Europa van het afgelopen jaar. Geïllustreerd met ruim 275 foto’s. Per land worden de steden behandeld waar het tramnet is gewijzigd en uitgebreid. Stad voor stad worden de nieuwtjes besproken en met prachtige foto’s ook laten zien. Alle belangrijke ontwikkelingen op tramweggebied binnen Europa worden vermeld. Met een speciaal hoofdstuk over Trambedrijven in Afrika

Van perron tot panorama leer je in Starten met Treinspotten precies wat je nodig hebt om als beginnende railfan zelfverzekerd op pad te gaan. Van veiligheid en etiquette tot het herkennen van materieel, het lezen van dienstregelingen, het kiezen van spotlocaties en het gebruiken van apps en tools: deze praktische gids helpt je stap voor stap vooruit. Met tips voor het bijhouden van logboeken, het voorspellen van bewegingen en respectvol contact met personeel en medereizigers maak je van elke observatie een waardevolle ervaring.

HET SEIN STAAT OP ROOD Ongevallen en incidenten op het Nederlandse spoor 1993-2025 Het Nederlandse spoor is een van de veiligste ter wereld. Toch gaat soms mis, heel erg mis, onbedoeld en onverwacht, met veel schade en af en toe zelfs met trieste gevolgen. In dit boek neemt oud-inspecteur rail Dr. ir. Wim Beukenkamp u mee door 33 jaar geschiedenis van ernstige incidenten en ongevallen op het Nederlandse spoor. Enkele hebben de publiciteit gehaald, maar de meeste voorvallen zijn buiten de schijnwerpers gebleven, tot nu. Het boek is onderverdeeld in verschillende hoofdstukken. Het eerste hoofdstuk gaat over seinen en beveiliging op het Nederlands spoor. Hoofdstuk 2 over de ontwikkeling van de spoorwegen vanaf 1993. Hierna volgen in de hoofdstukken 3 t/m 7 de verschillende ongevallen, onderverdeeld in ongevallen op overwegen, treinbotsingen en overige treinincidenten, ontsporingen, stootjukaanrijdingen en problemen in de infrastructuur. Verder is er een hoofdstuk gewijd aan spoorwegveiligheid anno 2015 en wat we van de voorvallen kunnen leren. Met de nabeschouwing en de geraadpleegde bronnen en bijlagen eindigt het boek.

Spoorwegen veranderden de wereld – niet alleen fysiek, maar ook in onze verbeelding. In De geschiedenis van de spoorwegen in 100 kaarten onderzoekt historicus Jeremy Black hoe kaarten deze revolutionaire infrastructuur hielpen voorstellen, plannen, promoten en begrijpen. Aan de hand van honderd zorgvuldig geselecteerde kaarten uit de rijke collectie van de British Library ontvouwt zich een visuele reis over zes continenten, van de industriële oorsprong in Noordoost-Engeland via het fijnmazige netwerk in Nederland en België tot moderne hogesnelheidsnet-werken in Azië: dit rijk geïllustreerde boek onthult de diepe verwevenheid tussen spoorwegen en cartografie. De kaarten zijn even veelzijdig als verrassend: technische plannen, toeristische en stadsontwikkelingskaarten, militaire schema’s en literaire illustraties. Elke kaart is voorzien van een verhelderend commentaar dat niet alleen uitlegt wat er te zien is, maar ook ingaat op de politieke, economische en culturele context waarin ze ontstonden. Black toont hoe spoorwegen economische groei stimuleerden, steden vormgaven, oorlogen beïnvloedden en pelgrims vervoerden en hoe de spoorwegen het denken over tijd, afstand en ruimte hebben getransformeerd. Een must voor liefhebbers van geschiedenis, kaarten en infrastructuur – met verrassende inzichten hoe de wereld op de rails werd gezet. JEREMY BLACK (1955) is een Britse historicus, schrijver en voormalig hoogleraar geschiedenis aan de Universiteit van Exeter. Hij schreef eerder De geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog in 100 kaarten.

Varen op de Waddenzee is een bijzondere belevenis door het spel van weer en water en de eindeloos mooie natuur. De Waddenzee maakt op iedere zeiler, roeier of motorbootvaarder die door dit gebied zwerft een diepe indruk. Het vraagt wel de nodige nautische vaardigheden om veilig en verantwoord te kunnen varen en overnachten. Wadvaarders is een informatief, sfeervol en rijk geïllustreerd boek over belevenissen op het wad, havens en schippers, scheepsuitrusting en natuur, en laat ook zien dat het niet vanzelfsprekend is dat recreatievaarders de Waddenzee kunnen bevaren. Wat was er allemaal nodig om op deze zee te komen tot ‘vrij en verantwoord’ varen en de vrijheid om er te mogen ankeren en droog te vallen? Addo van Eijk woont aan het wad, is journalist en schrijft veel over de natuur. Rob Leemans was voorzitter van de Vereniging Wadvaarders en vaart al sinds zijn jeugd op de Waddenzee.

Veiligheid in de luchtvaart is niet vanzelfsprekend. De oorzaken van incidenten en accidenten zijn lang niet altijd van technische aard. Daarom is er veel aandacht besteed aan de omstandigheden waaronder ongevallen gebeuren, waarbij de alertheid van betrokkenen een belangrijke factor is. In dit boek staan verhalen over de veiligheid in de luchtvaart. De auteur is zelf bij veel verhalen op een of andere wijze, direct of indirect, betrokken geweest. Hij geeft een aantal voorbeelden van levensbedreigende situaties waarin hij zelf terecht was gekomen, ‘ter lering ende vermaeck’. Het zijn zeker geen taaie rapportages, zo worden ook testvluchten en een aantal merkwaardige gebeurtenissen beschreven. De verhalen worden ondersteund met vele afbeeldingen. Naast de verhalen worden diverse interessante facetten van het vliegen op eenvoudige wijze uitgelegd zoals ‘hoe is zweefvliegen zonder motor mogelijk’, maar ook ‘wat gebeurt er bij vliegen bij de geluidssnelheid’ en ‘is er een maximum snelheid en hoogte voor een vliegtuig’, ofwel wat betekent de çoffin corner, welke navigatiemiddelen zijn er, maar ook hoe komt vliegtuigonderhoud tot stand. Niet alleen veiligheid in de sportluchtvaart, de militaire luchtvaart (MLD) en de civiele luchtvaart, maar ook van de lowcost luchtvaartmaatschappijen komen aan de orde. De auteur van dit boek is 40 jaar werkzaam geweest in de luchtvaart als vliegtuigbouwkundige bij achtereenvolgens Fokker Schiphol, Marineluchtvaartdienst Valkenburg en de Rijksluchtvaartdienst (nu ILT). Tevens heeft hij 60 jaar ervaring opgedaan in de sportluchtvaart als (motor) zweefvlieg- instructeur en heeft hij een brevet motorvliegen ‘single engine’ gehad. In zijn militaire diensttijd heeft hij gewerkt bij de luchtmacht meteorologische dienst.

Er zijn op dit moment vier steden in Nederland waar trams een belangrijke rol spelen in het openbaar vervoer: Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht. Dat is niet altijd zo geweest. Zo reden er ook trams in andere steden in Nederland. Dit boek neemt u op reis naar de steden waar trams hebben gereden. Van de paardentram tot de huidige trams. Hierbij komen de belangrijkste ontwikkelingen op tramgebied aan bod. Aparte kaders met wetenswaardigheden, technische gegevens van de verschillende trams en andere leuke feiten vullen het boek aan. Alles ondersteund met vele foto’s. Ook de museumactiviteiten van de diverse organisaties komen uitvoerig aan bod. In de collecties van deze musea zijn nog veel exemplaren te bewonderen, die vroeger en heel vroeger te zien waren. Het is prachtig overzicht van de ontwikkelingen van de tram in Nederland.

Deze nieuwe editie van TRAMS 2025 staat weer boordevol nieuws over de ontwikkelingen in Europa van het afgelopen jaar. Geïllustreerd met ruim 275 foto’s. Per land worden de steden behandeld waar het tramnet is gewijzigd en uitgebreid. Stad voor stad worden de nieuwtjes besproken en met prachtige foto’s ook laten zien. Alle belangrijke ontwikkelingen op tramweggebied binnen Europa worden vermeld. Met een speciaal hoofdstuk over Trams in Zuid-Amerika