Oudheid (tot 500)

SPQR biedt een frisse kijk op de Romeinse geschie­denis door een van ’s werelds belangrijkste classici. Mary Beard onderzoekt niet alleen hoe Rome uitgroeide tot een wereldmacht, maar ook hoe de Romeinen zichzelf en hun wereld zagen, en waarom dat nog altijd van belang is. Dit boek omspant dui­zend jaar en werpt nieuw licht op veel aspecten van de Romeinse beschaving, van slavernij en religie tot stromend water. Het is het definitieve boek over het oude Rome.

Pompeii, bedolven na een explosie van de Vesuvius in 79 n.Chr., blijft de belangrijkste bron voor onze kennis van de dagelijkse praktijk in het Romeinse Rijk. In dit opzienbarende boek reconstrueert Mary Beard het stedelijk leven aan de hand van de archeologische resten. Wat zeggen die over het leven toen, over seks en politiek, voedsel en religie, slavernij en geletterdheid? Pompeii staat vol verrassende details: het systeem van eenrichtingsverkeer, de verfpotten die door schilders zijn achtergelaten, de 153 wastafeltjes met daarop de boekhouding van de plaatselijke bankier en veilingmeester en een tafel die eigendom was van een van Caesars moordenaars. Lees over die bankier, Lucius Caecilius Jucundus; over Eumachia, de priesteres die een van de grootste gebouwen van Pompeii financierde en over tientallen anderen. Pompeii toont ons de ware, complete stad.

Stap terug in de tijd en volg gedurende een etmaal 24 inwoners van de eeuwige stad in het jaar 137 na Christus. Zo krijg je een verrassend compleet beeld van hoe het dagelijks leven was in het Rome van keizer Hadrianus. Lees de spannende verhalen van onder anderen een bakker, een moeder, een senator, een slavin, een gladiator, een prostituee en een scholier en tegelijkertijd allerlei minder bekende wetenswaardigheden over het oude Rome. Door de vele citaten uit de klassieke literatuur, waaronder zelfs enkele recepten, en extra historische informatie komt een tijd die nog altijd tot de verbeelding spreekt, tot leven.

Caesar droeg een lauwerkrans om zijn kaalheid te verbergen. Augustus liet al zijn portretten retoucheren. Caligula wilde zijn paard benoemen tot consul. Nero stak Rome in brand en vermoordde zijn stiefbroer, zijn leraar, zijn moeder en zijn zwangere vrouw. De biograaf Suetonius (tweede eeuw) geeft een ontluisterend beeld van de heersers van een wereldrijk. ‘Suetonius is de original tour guide langs het panorama van perversieën.’ – nrc‘Het boek is nu verkrijgbaar in een uitmuntende vertaling […]. Ik zal het maar eerlijk bekennen: Suetonius lees je niet om de stijl, om de karakters of om de geschiedkundige waarde, maar om de beruchte uitspattingen en extravagante wreedheden. De Romeinse keizers staan bij het grote publiek bekend om hun decadente en bloeddorstige levenswandel, en wie Suetonius leest kan niet anders dan concluderen dat de meeste keizers die reputatie volledig verdienen.’ – Piet Gerbrandy, De Groene Amsterdammer

In 'De Muur van Hadrianus' schrijft oudhistoricus Adrian Goldsworthy over de Romeinse limes in Groot-Brittannië. Keizer Hadrianus besloot in het jaar 122 tijdens een rondreis door het rijk dat de noordgrens in Britannia versterkt moest worden. De 117 kilometer lange Muur van Hadrianus strekte zich uit van kust tot kust, net iets ten zuiden van de huidige grens met Schotland. De muur was een indrukwekkend vertoon van de Romeinse macht. Vooral in het midden staat de muur nog overeind, als levend monument in het landschap. In dit eerste deel in de serie Tastbaar Verleden beschrijft Goldsworthy de geschiedenis van de muur, van het ontwerp tot de bouw en het leven van de wachters.

Adrian Goldsworthy portretteert keizer Augustus in deze ontwapenende biografie. Augustus was de eerste keizer van Rome en ging de geschiedenisboeken in als 'vader des vaderlands' die zorgde voor vrede en voorspoed. Maar de weg naar de top werd gekenmerkt door grof geweld, manipulatie en intriges. Historicus Adrian Goldsworthy schrijft met verfrissende eerlijkheid en terechte bewondering over een keizer die minstens zo belangrijk is geweest voor het Romeinse Rijk als zijn legendarische oudoom Julius Caesar.'Een boek om van kaft tot kaft te verslinden maar ook om steeds naar terug te keren, vanwege de grote verscheidenheid aan karakters en gebeurtenissen.' - Daily Express

In ‘Vergeten volkeren’ beschrijft Philip Matyszak veertig vergeten volkeren uit de oudheid. Wanneer het over ‘de oudheid’ gaat, gaat het al snel over de Romeinen, de Assyriërs en de Egyptenaren. Maar de geschiedenis is veel breder dan dat. In ‘Vergeten volkeren’ onttrekt Philip Matyszak veertig relatief onbekende volkeren aan de vergetelheid, zoals de Amorieten, de Kanaänieten, de Filistijnen, de Messenen, de Numidiërs, de Bataven, de Vandalen en de Visigoten. Het boek is verdeeld in vier tijdvakken, van 2700 v.Chr. tot 550 n.Chr. ‘Vergeten volkeren’ is volledig in kleur uitgevoerd, met prachtig beeldmateriaal en vijftig speciaal voor dit boek vervaardigde kaarten.

De Zweedse hoogleraar geschiedenis Dick Harrison beschrijft in ‘Toetanchamon’ het leven van de jonggestorven farao, van zijn jeugd in Amarna onder het vervloekte regime van zijn vader, zijn regeerperiode in Memphis tot zijn graf in Thebe. Honderd jaar na de ontdekking van de tombe van Toetanchamon door Howard Carter en tweehonderd jaar na de ontcijfering van de steen van Rosetta staat Egypte dit najaar in het middelpunt van de belangstelling. ‘Toetanchamon’ van Dick Harrison is in kleur en voorzien van afbeeldingen van veel van de 5400 objecten uit Toetanchamons grafkamer.

Welkom in het Athene van 416 v. Chr. De stad heeft op dat moment ongeveer 30.000 inwoners, met meer genieën per vierkante meter dan ooit in de geschiedenis van de mensheid. Terwijl de stad op de rand van de rampzalige oorlog zweeft die het einde van haar gouden tijdperk zal betekenen, brengen wij vierentwintig uur met gewone Atheners door. Aan het woord komen onder andere een tempelbewaker, een slavin, een dokter en een priesteres. Hun verhalen scheppen een levendig beeld van hoe het was om in die tijd te leven. De kaderteksten met citaten uit de klassieke literatuur en aanvullende informatie schetsen een beeld van een tijd die nog altijd enorm tot de verbeelding spreekt. Philip Matsyzak studeerde geschiedenis en is docent aan het Madingley Hall, Cambridge. Hij heeft een groot aantal boeken op zijn naam, waaronder het vorig jaar verschenen 24 uur in het oude Rome.

De Akropolis van Athene is een iconische rots die oprijst in de hoofdstad van Griekenland. Hij geldt als het belangrijkste toeristische doel voor bezoekers aan Athene. De Akropolis wordt gedomineerd door klassieke tempels – voor velen het hoogtepunt van Griekenland of zelfs de hele ‘westerse’ beschaving. Maar achter deze spectaculaire façade gaat een onbekende rijkdom aan geschiedenis en verhalen schuil. In de Middeleeuwen werd in de grootste tempel een christelijke kathedraal gevestigd. Daarna werd dezelfde ruimte gebruikt als moskee, te midden van een levendig Turks garnizoensdorp. En in de negentiende eeuw werd de Akropolis een symbool van de wederopstanding van het klassieke Griekenland. In dit boek belichten Eric Moormann en Janric van Rookhuijzen de geschiedenis van de Akropolis van de Bronstijd tot de eenentwintigste eeuw. Naast klassieke Atheners laten zij ook onbekende figuren uit andere tijden uit de schaduw treden. Dit is hoog tijd, want als geen ander monument laat de Akropolis, met zijn zware symbolische en politieke bagage, zien hoe ‘het Westen’ met zijn eigen verleden is omgesprongen.Eric M. Moormann is emeritus hoogleraar klassieke archeologie aan de Radboud Universiteit. Janric van Rookhuijzen is onderzoeker en docent aan de Universiteit Utrecht, gespecialiseerd in de geschiedenis en archeologie van het klassieke Griekenland.

Dat het Romeinse Rijk voor een groot deel draaide op slavenarbeid is algemeen bekend. Veel minder mensen weten dat er in de Oudheid ook veel vrijgelatenen waren. Hoewel deze ex-slaven een belangrijke en bijzondere positie in de samenleving innamen, is over hen maar weinig bekend, en dat geldt zeker voor vrijgelaten vrouwen. Op basis van uniek onderzoek naar grafteksten en afbeeldingen die door of voor deze vrouwen zijn gemaakt, schetst Emily Hemelrijk in dit boek een fascinerend beeld van hun ambities, mogelijkheden en beperkingen. Vroedvrouw of kapster, linnenweefster of muzikant, goudsmid, arts of winkelier: in de Romeinse wereld waren vrouwen in geschoolde beroepen bijna altijd vrijgelatenen. Tijdens hun leven in slavernij hadden ze een vak geleerd dat ze na vrijlating meestal bleven uitoefenen. Maar het nieuwverworven burgerschap leverde niet automatisch sociale acceptatie op. Hun ervaringen in slavernij en hun levens na de vrijlating bieden een nieuwe en andere kijk op de Romeinse samenleving. De inspanningen die vrouwelijke vrijgelatenen moesten doen om hun beroep, huwelijk en moederschap te combineren en de vooroordelen die zij daarbij moesten overwinnen zijn ook in onze tijd nog altijd verrassend herkenbaar.

SPQR biedt een frisse kijk op de Romeinse geschie­denis door een van ’s werelds belangrijkste classici. Mary Beard onderzoekt niet alleen hoe Rome uitgroeide tot een wereldmacht, maar ook hoe de Romeinen zichzelf en hun wereld zagen, en waarom dat nog altijd van belang is. Dit boek omspant dui­zend jaar en werpt nieuw licht op veel aspecten van de Romeinse beschaving, van slavernij en religie tot stromend water. Het is het definitieve boek over het oude Rome.

In ‘Vergeten volkeren’ beschrijft Philip Matyszak veertig vergeten volkeren uit de oudheid. Wanneer het over ‘de oudheid’ gaat, gaat het al snel over de Romeinen, de Assyriërs en de Egyptenaren. Maar de geschiedenis is veel breder dan dat. In ‘Vergeten volkeren’ onttrekt Philip Matyszak veertig relatief onbekende volkeren aan de vergetelheid, zoals de Amorieten, de Kanaänieten, de Filistijnen, de Messenen, de Numidiërs, de Bataven, de Vandalen en de Visigoten. Het boek is verdeeld in vier tijdvakken, van 2700 v.Chr. tot 550 n.Chr. ‘Vergeten volkeren’ is volledig in kleur uitgevoerd, met prachtig beeldmateriaal en vijftig speciaal voor dit boek vervaardigde kaarten.

In ‘Cleopatra’ scheidt Dick Harrison feit van fictie en lukt het hem om Cleopatra, de laatste Ptolemaeïsche vorst van Egypte, dichterbij te brengen; als koningin, als politica, als moeder van vier kinderen, als vrouw. Want ondanks haar illustere reputatie is er maar weinig dat we zeker weten over Cleopatra, haar leven, haar denkwereld en haar uiterlijk. Wat we wel weten is opgetekend door Romeinse vijanden en daarmee gekleurd. Cleopatra wordt beschouwd als een van de mooiste vrouwen uit de geschiedenis en staat tegenwoordig bekend als een machtige vorst, die haar vrouwelijke charmes in de strijd gooide ten behoeve van haar volk. Eigentijdse bronnen beschrijven haar als verkwistende, immorele despoot, als sluwe verleidster. Een ding is zeker: Cleopatra’s positie als farao en haar relaties met Julius Caesar en Marcus Antonius maakten haar een machtsfactor in een cruciale fase in de geschiedenis van de Mediterrane wereld. In deze rijk geïllustreerde biografie ontrafelt Dick Harrison kundig Cleopatra’s figuur en haar leefwereld. 'Harrison in de rol van biograaf schetst op interessante wijze het belang van Cleopatra in de geschiedenis van de Mediterrane wereld, waarbij hij historische feiten scheidt van fictie.' - Biografieportaal

In het hart van de oude wereld leefden de Feniciërs. Maar anders dan de hen omringende volken, zoals de Egyptenaren, Mesopotamiërs, Joden, Grieken en Romeinen, zijn de Feniciërs nauwelijks bekend. Over dit volk schreef Filon van Byblos ooit de negen boekrollen tellende ‘Fenicische Geschiedenis’. Daarvan resteren alleen nog fragmenten, die weinig vertellen over het verleden van Fenicië, maar wel over de mythologie. De fragmenten gaan over de goden waartegen de samenstellers van de Bijbel zich afzetten en bieden verhalen die de vroegste Griekse dichters inspireerden. Ze zijn weliswaar fragmentarisch, maar uitermate interessant voor classici en godsdiensthistorici. Filon van Byblos’ ‘Fenicische Geschiedenis’ is tegelijkertijd ook te lezen als het werk van een belezen, Griekstalige geleerde in een welvarende, steeds Romeinser wordende wereld. Hij schuwde de polemiek niet om iets van zijn eigen cultuur te bewaren. Ook al is er weinig over van zijn ‘Fenicische Geschiedenis’, Filon is in zijn doel geslaagd. Voor ‘Goden en halfgoden’ maakte classicus en Byzantinoloog Hein van Dolen voor het eerst een Nederlandse vertaling van wat er resteert van de ‘Fenicische geschiedenis’. Historicus Jona Lendering schreef de toelichting. Van Dolen en Lendering werkten eerder samen bij de vertaling van Herodotos’ ‘Het verslag van mijn onderzoek’. ‘Een monumentje voor de vergeten auteur van een verloren werk.’ - De Volkskrant 'Een boek voor de liefhebbers, die hierin voortreffelijk worden bediend.' - Kerk en theologie

Geen periode in de geschiedenis is zo belangrijk geweest als de klassieke oudheid. Heel veel van wat wij in de westerse wereld vanzelfsprekend vinden, is terug te voeren op de Griekse en Romeinse tijd. Maar wanneer ons gevraagd wordt hoe dit nou precies zit, moeten we regelmatig het antwoord schuldig blijven. In De klassieke wereld voor beginners wordt in 101 hapklare brokken de invloed van de klassieke wereld op onze tegenwoordige maatschappij uitgelegd, van de goden en heersers tot kunst, filosofie en wetenschap. En dat op een toegankelijke en boeiende manier. Dit maakt dit boek tot de perfecte gids voor het (her)ontdekken van deze fascinerende tijd. Mark Daniels studeerde de klassieken aan de University of Cambridge, waar hij zich specialiseerde in Griekse en Romeinse mythen en gedichten in het Sanskriet. Dit is zijn derde boek over de oudheid

Pompeii, bedolven na een explosie van de Vesuvius in 79 n.Chr., blijft de belangrijkste bron voor onze kennis van de dagelijkse praktijk in het Romeinse Rijk. In dit opzienbarende boek reconstrueert Mary Beard het stedelijk leven aan de hand van de archeologische resten. Wat zeggen die over het leven toen, over seks en politiek, voedsel en religie, slavernij en geletterdheid? Pompeii staat vol verrassende details: het systeem van eenrichtingsverkeer, de verfpotten die door schilders zijn achtergelaten, de 153 wastafeltjes met daarop de boekhouding van de plaatselijke bankier en veilingmeester en een tafel die eigendom was van een van Caesars moordenaars. Lees over die bankier, Lucius Caecilius Jucundus; over Eumachia, de priesteres die een van de grootste gebouwen van Pompeii financierde en over tientallen anderen. Pompeii toont ons de ware, complete stad.

In de zesde eeuw na Christus was keizer Justinianus gedurende vier decennia de initiator van opmerkelijke veranderingen in een tijdperk van geopolitieke dreigingen, klimaatverandering en pandemieën. Vanuit Constantinopel heroverden Justinianus’ legers verloren gebieden in Noordoost-Afrika en Zuidwest-Europa, maar deze militaire acties vormden slechts één onderdeel van de keizerlijke vernieuwing. Van zijn drastische herziening van de Romeinse wet tot zijn uitbundige bouwprojecten (waaronder de Hagia Sophia) en zijn felle vervolging van het orthodoxe christendom: Justinianus bepaalde de koers van Byzantium en legde de basis voor de wereld van de middeleeuwen.

Wijsheid. Inzicht. Inspiratie. Wie daarnaar op zoek is in de Romeinse literatuur komt snel uit bij de filosoof Seneca. Als geen andere antieke auteur richt Seneca zich op de belangrijkste vragen die mensen zich stellen. Hoe moet ik leven? Wat moet ik doen om gelukkig te worden? En hoe kan ik op een waardige manier sterven? In vijf wijsgerige essays gaat Seneca op zulke kwesties in. Zo bestrijdt hij de gangbare visie dat het leven ‘te kort’ is, en geeft hij adviezen om innerlijke rust en onafhankelijkheid te bereiken. Ook schrijft hij uitvoerig over de goede dood. De eerder apart verschenen essays zijn hier gebundeld als Levenskunst. Als bonus is een nieuwe vertaling opgenomen van Seneca’s onvolledig bewaarde ‘Leven in de luwte’ (De otio).

Aan het noordelijke grensgebied van het Romeinse Rijk, waar rivieren het land voortdurend herscheppen en loyaliteiten even beweeglijk zijn als het water, wordt de jonge Romein Quintus Valerius Maro uitgezonden als waarnemer. Zijn opdracht is eenvoudig: kijken, onthouden, rapporteren. Niet ingrijpen. Niet kiezen. Maar aan de noordelijke oever van de Waal blijkt niets vast te liggen. De Bataven leven niet volgens Romeinse lijnen, en wat niet wordt vastgelegd, laat zich ook niet beheersen. Terwijl spanningen oplopen en de Bataafse opstand uitbreekt, raakt Quintus steeds verder los van zijn rol als Romeins speculator. Wat betekent waarnemen wanneer waarheid geen verslag duldt? En wat blijft er over van een mens wanneer zijn rol hem ontvalt? De grens van het vuur is een verstilde historische roman over kijken en verdwijnen, over macht die schrijft en mensen die zich eraan onttrekken. Gesitueerd in het huidige Nederlandse rivierengebied tijdens een keerpunt in de Romeinse geschiedenis, is dit geen verhaal van veldslagen, maar van grenzen — tussen rijk en periferie, plicht en loyaliteit, vastleggen en loslaten.

In ‘Wereldreizigers’ beschrijft Alexander van de Bunt hoe het Europese continent na de laatste ijstijd, het weichselien, ‘ontdekt’ en bevolkt werd. Het klimaat warmde op, landschappen veranderden en de mens maakte opnieuw zijn intocht in Europa. Hoe bewogen mensen zich, en wat dreef hen? Hoe zagen hun samenlevingen eruit? Wat troffen ze aan langs de grenzen van hun leefwereld? Dankzij wat de derde archeologische revolutie wordt genoemd, is dat sinds kort te reconstrueren. Van de Bunt beschrijft op toegankelijke wijze de ‘ontdekking’ van Europa vanaf de prehistorie tot en met de oudheid en brengt hiermee de vroege mensheid bijzonder dichtbij.

Na de veroveringen van Caesar drukten de Romeinen een onuitwisbare stempel op het gebied dat nu België en Nederland vormt. Ze organiseerden het bestuur, legden wegen aan, stichtten steden die uitgroeiden tot bakens van Romeinse cultuur en ontwikkelden deze uithoek - met zijn vruchtbare gronden, economische centra en een onmisbaar reservoir aan soldaten - tot een sleutelregio van het West-Romeinse Rijk. Toch had de Romeinse overheersing ook een donkere keerzijde. De verwoestende Gallische oorlogen en opstanden kostten duizenden mensen het leven. De daaropvolgende Pax Romana bracht dan wel welvaart, maar was ook gebaseerd op een gewapende vrede. Finaal luidde een nietsontziende machtsstrijd tussen brute keizers, troonpretendenten en lokale krijgsheren het einde van het Romeinse gezag in het westen in. Al te lang bleven de Lage Landen in de periferie van het Romeinse Rijk. Door onze streken resoluut naar het middelpunt van de aandacht te schuiven, schrijft Robert Nouwen niet alleen het definitieve boek over het leven aan de noordgrens van het Imperium. Hij werpt tegelijk een verrassend nieuw licht op de geschiedenis van het oude Rome zelf.   'Dit boek zet een nieuwe standaard en zal nog jaren de referentie zijn.' - Jona Lendering, auteur en beheerder van Livius.org, onderscheiden met de Oikos Publieksprijs 'Het opus magnum van de prominentste publiekshistoricus over het Romeinse Imperium in onze streken.' Jeroen Wijnendaele, historicus en auteur van o.a. De wereld van Clovis

Door de oude Grieken werd de oergodin Thalassa gezien als de personificatie van de Middellandse Zee. Tallozen zijn bezweken voor haar charmes. De liefde voor haar is een virus dat je nooit meer verlaat. Al meer dan zestig jaar bestudeert Fik Meijer in, op en langs de Middellandse Zee de geschiedenis van de Grieken en Romeinen. In Thalassa neemt hij de lezer mee op zijn afscheidsreis langs dertig lieux de mémoire, in overgrote meerderheid plaatsen die tot nu toe redelijk onbekend zijn, maar die gezamenlijk wel het bijzondere verhaal over de zee vertellen. Ze variëren van Romeinse wrakken op de zeebodem, die in zijn jeugdige jaren grote indruk op hem maakten, tot plaatsen waar de mechanismen van de oude economie of politiek een gezicht krijgen of oorlogsschepen iets van hun geheimen prijsgeven. Ook probeert Meijer erachter te komen welke rol de zee speelde in het dagelijks leven. Zo toont Thalassa zich in vele gedaanten. Fik Meijer (1942) is een van de bekendste classici/oudhistorici van Nederland, en de auteur van publiekslievelingen en bestsellers als Keizers sterven niet in bed, Gladiatoren, Jezus en de vijfde evangelist, De vele gezichten van Sicilië en Goede tijden, slechte tijden in de antieke wereld. Over De vele gezichten van Sicilië: ‘In een helder, actueel en veelzijdig boek schetst Fik Meijer de geschiedenis van dit grootste eiland in de Middellandse Zee. Zijn grote kennis van de oudheid drukt een stempel op dit boek.’ NRC ‘Wandel mee met de ideale docent Fik Meijer door de geschiedenis van het grootste eiland in de Middellandse Zee. (...) Meijer gaat een vleugje horror niet uit de weg.’ Nederlands Dagblad Over Goede tijden, slechte tijden in de antieke wereld: ‘Zijn ambitie is nog volledig intact: in 410 bladzijden beschrijft Meijer de zoektocht naar de beste staats- en regeringsvorm gedurende 1800 jaar.’ Historisch Nieuwsblad ‘Het wordt allemaal fijnzinnig neergeschreven, met humor en oog voor detail. De anekdote wordt niet geschuwd. Fik Meijer is ook in dit duizendjarig doolhof de geschiedenisleraar die je had willen hebben.’ Nederlands Dagblad

Sparta: legendarische krijgers, ijzeren discipline en een reputatie die wijdverbreid tot ver in de eenentwintigste eeuw voortleeft, waaronder in dit geprezen boek van historicus Andrew Bayliss. De Spartanen worden al eeuwenlang gemythologiseerd en gelden als het toonbeeld van hardheid, rechtvaardigheid en mannelijkheid. Voetballers en politici, videogames en filosofen, allemaal omarmen ze het ‘Spartaanse ideaal’. Maar wie waren de Spartanen nu werkelijk? Hoe zat hun complexe samenleving in elkaar? En wat dreef de opkomst – en de dramatische val – van deze grootmacht? In ‘Sparta’ vertelt Bayliss de fascinerende geschiedenis van deze iconische Griekse stadstaat. Van haar bescheiden begin als een gehucht op de Peloponnesos, haar bliksemsnelle groei tot de grootste militaire supermacht van de klassieke wereld, tot haar neergang. Daarmee ontdoet hij Sparta van zijn stoere imago zonder de fascinatie weg te nemen en brengt hij de menselijke kant van de Spartaanse samenleving dichtbij. ‘Er zijn maar weinig episodes uit de geschiedenis die zo gemythologiseerd, zo gevoelig en zo politiek beladen zijn als Sparta, maar gelukkig is er [dit boek van] Bayliss.’ – Dan Snow

Wat oude mystiek “ziel” noemde, herkennen we nu als een ritmisch, coherent veld — een biotoon: het samengaan van adem, licht en trilling in het levende lichaam. Elke hartslag is een microgolf van licht. Elke ademhaling is een golf van resonantie. En elk woord dat uit liefde gesproken wordt, laat dat licht meetrillen in het weefsel van de wereld.

Doordat het Jaarboek van het Nieuwe Testament ieder jaar in een paar zinnetjes samenvat, krijg je grip op wat er de Eerste Eeuw van onze jaartelling gebeurde. Alles tegen de achtergrond van het Nieuwe Testament en de ontwikkeling van de vroege Kerk. Voorzien van schilderingen om een blijvende indruk achter te laten.

Epictetus brengt een strikte tweedeling aan tussen wat wel en niet in onze macht ligt. Een mens heeft macht over zijn houding ten opzichte van wat hem overkomt, maar niet over wát hem overkomt. Gezondheid, aanzien, rijkdom: maak je er niet druk om en neem het zoals het komt. Deze levenshouding leidt tot volmaakte vrijheid en geluk.In deze editie zijn alle overgeleverde teksten van Epictetus in één band opgenomen: de Colleges, de fragmenten en het Handboekje. Vertalers Gerard Boter en Rob Brouwer hebben ze voorzien van een inleiding, samenvattingen en aantekeningen. Epictetus’ filosofie bevat praktische lessen voor het dagelijks leven, ook voor mensen van nu.

Barry Strauss schetst een indringend beeld van de confrontatie tussen geloof en macht in ‘Opstand in Judea’. In 63 v.Chr. werd Judea met de val van Jeruzalem slachtoffer van de Romeinse expansiedrift. In de twee eeuwen daarna voerde het kleine land, geleid door de Joodse meerderheid, een felle strijd tegen het Romeinse Rijk. Zij toonden zich Romes meest onverzettelijke opstandelingen. Vanuit verzet tegen onderdrukking, vooral op religieus gebied, volgden drie grote opstanden. Rome reageerde telkens met ongekende wreedheid, met als tragische hoogtepunten de verwoesting van de Joodse Tempel, de val van Massada en de ondergang van de Bar Kochba-revolte. In ‘Opstand in Judea’ biedt historicus Barry Strauss een nieuwe kijk op deze cruciale periode – gebaseerd op recente archeologische vondsten en de nieuwste wetenschappelijke inzichten – en op de blijvende invloed van deze strijd op het jodendom en de wereldgeschiedenis. ‘Strauss is een meester in het belichten van de sterke persoonlijkheden, de complexe motieven en de onrust tijdens de strijd van Rome om de controle over het Midden-Oosten.’ – Adrienne Mayor, Stanford University

De geschiedenis van de Kelten, en meer bepaald van Gallia Belgica waar ze 'Galliërs' genoemd worden, is razend interessant. Omdat de Galliërs nauwelijks geschreven bronnen nalieten, en we hun wedervaren en leefwijze dus moeten afleiden uit Latijnse bronnen en archeologie. Omdat ze door assimilatie met de Romeinen en Germanen 'verdwenen' uit de geschiedenis. Omdat we door de romantisering van de negentiende eeuw en door een strip als Asterix vandaag een totaal verkeerd beeld van hen hebben. Historica en journaliste Sien Demuynck verdiepte zich maandenlang in alles wat we kunnen weten over onze verre voorouders. Het resultaat is een brok ongemeen boeiende geschiedenis.

Van verraderlijke keizers via feestelijke braspartijen naar literaire meesterwerken en ontroerend persoonlijke brieven. In het oude Griekenland en Rome werd elke dag grote en kleine geschiedenis geschreven. Daar weten we heel veel en tegelijk ook weinig over. Gelukkig haalt classicus Patrick De Rynck met veel overgave de bijbehorende verhalen naar boven. Hij loodst ons dag voor dag door de antieke wereld aan de hand van 365 (+1) bijzondere verhalen over de oude Grieken en Romeinen. De Rynck beperkt zich niet tot de usual suspects, maar duikt ook in het leven van de Romein in de straat, met zijn dagelijkse bekommernissen, intriges en momenten van geluk. Als toegift serveert dit boek klassieke citaten en wijsheden voor het leven. Een greep uit de inhoud: 17 JANUARI 38 v.C. - Octavianus en Livia stappen in het huwelijksbootje. 5 MAART 1589 - De antieke obelisk op de Piazza del Popolo wordt opgericht. 15 MAART 44 v.C. - Julius Caesar wordt vermoord in de Senaat. 6 APRIL 648 v.C. - Zeus verduistert de zon boven het oude Griekenland. 25 MEI - De Atheners vieren het Zondebokkenfeest. 6 JULI 29 n.C. - Een ezeltje wordt geboren in Pompeii.

In de eerste of tweede eeuw schreef een anonieme auteur Het Leven van Aesopus: een schalkse schelmenroman over het leven van een Griekse slaaf, antiheld en fabelschrijver. Zijn tekst behoort tot de meest bijzondere en sprankelende producten van de Oudgriekse literatuur, maar bleef tot nu grotendeels onbekend. Met deze roman als vertrekpunt neemt Christian Laes de lezers mee naar het dagelijks leven in die tijd. Er komen slaven aan het woord die zich beklagen over hun lot en creatief op zoek gaan naar manieren om een beter bestaan te kunnen leiden. Lijf en lust, lichamelijkheid en seks, zijn ook opvallende thema’s, net als voeding en culinaire genoegens. Intellectuelen en hun eigendunk passeren ongegeneerd de revue. De man-vrouwrelatie in een vooraanstaand huishouden mag natuurlijk niet ontbreken. Christian Laes brengt in dit boek als eerste een Nederlandse vertaling van de roman, en laat aan de hand daarvan zien hoe het slavenleven in de oudheid er werkelijk uitzag. Een les in mentaliteitsgeschiedenis die boeit en beklijft. -- Christian Laes, classicus en oudhistoricus, is gewoon hoogleraar Oude Geschiedenis aan de Universiteit van Manchester en tevens verbonden aan de Universiteit Antwerpen.

Marcus Aurelius, de keizer-filosoof, wiens filosofisch hoofdwerk ‘Tot zichzelf’ ons diep in zijn innerlijk laat kijken, regeerde een wereldrijk. Maar hoe klonk zijn stoïcijnse stem in het openbaar? Hoewel directe toespraken en uitspraken van Marcus en observaties van hem door zijn tijdgenoten schaars zijn, onthult dit boekje drie toespraken van Marcus en tweeëntwintig uitspraken van hem, met inbegrip van observaties van hem door zijn tijdgenoten. Lees hoe rede, plichtsbesef, zelfbeheersing, en bovenal, rechtvaardigheid en menslievendheid, zo centraal in zijn ‘Tot zichzelf’, doorklonken in zijn woorden tot leger en volk doorheen heel zijn leven. Dit boekje werpt een nieuw licht op Marcus Aurelius: niet alleen als denker, maar grotendeels ook als leider, wiens stoïcijnse wijsheid zijn rijk moest schragen. Een boeiende verkenning van filosofie in macht en de blijvende relevantie van stoïcisme voor leiderschap. Ontdek de publieke stem van de filosoof vanaf zijn kinderjaren tot aan zijn dood.

‘Fulvia’ van gerenommeerd historica Jane Draycott reconstrueert het leven van een van de beruchtste vrouwen uit het oude Rome. Ze was geen keizerin, geen koningin, geen heilige, maar wél een van de invloedrijkste vrouwen van haar tijd. Fulvia, geboren rond 80 v.Chr. in een prestigieuze familie, liet als een van de weinige Romeinse vrouwen het huiselijke leven achter zich. Ze wist via drie huwelijken, met onder wie Marcus Antonius, ongekende politieke en militaire macht te vergaren. Voor haar succes betaalde ze een hoge prijs. Haar huwelijken waren kortstondig, drie van haar kinderen kwamen gewelddadig om het leven, en ze werd constant belasterd door vijandige mannelijke tijdgenoten. Toch liet ze een spoor na dat niet werd uitgewist. Over Fulvia is meer bekend dan over vrijwel alle andere vrouwen uit het oude Rome, juist omdat ze het doelwit was van zoveel smaad. Historica Jane Draycott onderscheidt feit van fictie, reconstrueert deskundig Fulvia’s leven en belicht zo de onbekende politieke rol van vrouwen in de Romeinse Republiek en het Romeinse Rijk. ‘Jane Draycott schreef daarover een schitterend boek. Het begint als een thriller.’ **** – ‘NRC’ ‘Het verhaal is zeer de moeite waard en Draycott heeft een interessant en waardevol boek geschreven over een belangrijke vrouw uit de oudheid, die meer aandacht verdient.' – Nemo Kennislink

Weinig historische personen spraken zo lang en veelvuldig tot de verbeelding als Cleopatra VII Philopator (69-30 v.Chr.), de laatste Ptolemeïsche heerser van Egypte. Eeuwenlang had Cleopatra vooral een slechte reputatie: een oriëntaalse verleidster, even wispelturig als wreed. In de latere 20e eeuw sloeg dat beeld plotsklaps om en werd zij een symbool van emancipatie en empowerment. Maar met die omslag ontstond een nieuw probleem: uiteenlopende groepen maakten nu aanspraak op haar nalatenschap en claimden haar als boegbeeld en rolmodel. Daarmee ontstond in onze eeuw een hoogoplopende strijd om eigenaarschap van Cleopatra voor het creëren van identiteit. De bijdragen aan deze bundel belichten verschillende betekenissen van Cleopatra in heden en verleden, van het 19e-eeuwse oriëntalisme tot Cleopatra als nationaal symbool van het moderne Egypte, en van de soms zwarte Cleopatra in middeleeuwse geschriften tot de controverse rond de Netflix-serie Queen Cleopatra (2023).

‘Betoverd door begeerte’ van Daniël De Waele biedt een boeiende en onderbouwde kijk op de geschiedenis van seksuele normen en taboes. Van de oudheid tot de Bijbelse tijden: hoe dachten mensen vroeger over homoseksualiteit, voortplanting, prostitutie en seksueel grensoverschrijdend gedrag? De Waele laat zien dat verschillende seksuele geaardheden niet nieuw zijn, maar eeuwenoud. We krijgen antwoord op de vraag waarom christenen een moeizame relatie met seksualiteit ontwikkelden, en waarom de rabbijnen daarover een stuk positiever waren. Een must-read voor iedereen die geïnteresseerd is in de geschiedenis van seksualiteit, cultuur en religie.

Hoe werd de mens de denkende en scheppende soort die hij vandaag is? Welke krachten vormden onze evolutionaire ontwikkeling van eenvoudige primaten tot complexe samenlevingen? In De Culturele Evolutie 2 neemt cultuurhistoricus Rinus van Hagen de lezer mee op een fascinerende reis door de diepste wortels van de menselijke geschiedenis. Van de oerwouden waarin onze eerste voorouders leefden tot de vroege stadia van taal, kunst en technologie—dit boek verkent hoe biologische evolutie en culturele ontwikkeling hand in hand gingen. Op basis van de nieuwste archeologische, genetische en antropologische inzichten werpt Van Hagen een nieuw licht op de invloed van natuurlijke selectie, de cruciale rol van sociale structuren en de manier waarop culturele overdracht een evolutionaire kracht werd. Met een scherpe analyse en een meeslepende vertelstijl laat De Culturele Evolutie 2 zien hoe Darwin's evolutietheorie niet alleen onze biologische oorsprong verklaart, maar ook de fundamenten biedt om de culturele en technologische vooruitgang van Homo sapiens te begrijpen.

Een verrassende, nieuwe kijk op de oude beschavingen Nadat de dichter Ovidius uit Rome was verbannen naar een buitenpost aan de Zwarte Zee, treurde hij over de grimmige en barbaarse omgeving waarin hij was beland. Zoals veel van zijn landgenoten dacht Ovidius dat de beschaafde wereld ophield bij de uithoeken van het rijk. Maar was Ovidius’ ballingsoord werkelijk zo erg als hij beweerde? Dankzij archeologische opgravingen weten we nu dat het bruiste van het leven aan de randen van Egypte, Griekenland en het Romeinse Rijk, met bloeiende handel en culturele uitwisseling. Owen Rees neemt ons mee op reis van de smeltkroes van kunst, kennis en literatuur in Megiddo (in het huidige Israël) naar Ovidius’ ballingsoord Tomis (nu het Roemeense Constan?a), dat feitelijk een belangrijke handelsnederzetting was. Van de stad Co Lao (Hanoi), waar het hart van de Vietnamese natie werd gesmeed, naar een multiculturele omgeving in Noord-Engeland, met langs de Muur van Hadrianus intensief contact tussen de lokale bevolking en de Romeinse troepen.Owen Rees laat ons kennismaken met mannen en vrouwen, volwassenen en kinderen, soldaten en burgers, vrijen en tot slaaf gemaakten. Gewone mensen die zogenaamd aan de randen van de oude beschavingen leefden. In dit baanbrekende boek zullen we ontdekken hoe groots en bijzonder hun florerende gemeenschappen waren.

Pompeii, bedolven na een explosie van de Vesuvius in 79 n.Chr., blijft de belangrijkste bron voor onze kennis van de dagelijkse praktijk in het Romeinse Rijk. In dit opzienbarende boek reconstrueert Mary Beard het stedelijk leven aan de hand van de archeologische resten. Wat zeggen die over het leven toen, over seks en politiek, voedsel en religie, slavernij en geletterdheid? Pompeii staat vol verrassende details: het systeem van eenrichtingsverkeer, de verfpotten die door schilders zijn achtergelaten, de 153 wastafeltjes met daarop de boekhouding van de plaatselijke bankier en veilingmeester en een tafel die eigendom was van een van Caesars moordenaars. Lees over die bankier, Lucius Caecilius Jucundus; over Eumachia, de priesteres die een van de grootste gebouwen van Pompeii financierde en over tientallen anderen. Pompeii toont ons de ware, complete stad.