Oudheid (tot 500)

Aulus Gellius, een Romeinse schrijver die leefde in de tweede eeuw na Christus, had altijd een notitieboekje op zak. Hij studeerde filosofie in Athene waar hij ’s nachts begon aan het schrijven van een reeks essays over taal, literatuur en geschiedenis, die hij zou bundelen onder de titel Attische nachten. Gesprekken, discussies en lectuur vormden stof voor zijn essays, die veel amusante anekdotes bevatten over beroemde persoonlijkheden als Socrates, Demosthenes en Epictetus. Tegelijk klinkt in zijn werk een satirische stem door die met vuur menselijke gebreken op de korrel neemt. Ook nodigt hij zijn lezers uit tot nadenken over vragen die nog altijd actueel zijn: over zwijgen en spreken, vrijheid, geluk en vriendschap. Attische nachten is een hoogtepunt uit de klassieke traditie. Het oudst bewaarde exemplaar werd in 836 overgeschreven in het klooster van Fulda. Dit handschrift is opgenomen in de collectie van Tresoar en wordt gezien als het oudste boek in Nederland. Tinne Horemans vertaalde voor deze bloemlezing als eerste deze essays in het Nederlands. Zij is leerkracht Nederlands en Latijn en schreef eerder artikelen voor het tijdschrift voor antieke cultuur Hermeneus.

Het grootste eiland in de Middellandse Zee, ongeveer halverwege het oostelijk en het westelijk bekken, is ongeveer tweeëneenhalfduizend jaar een brug tussen volken en beschavingen geweest. Tegen het einde van het tweede millennium v.Chr. moet die brugfunctie begonnen zijn, om pas tegen het einde van de Middeleeuwen te eindigen. Grieken uit de Myceense wereld, Feniciërs, opnieuw Grieken, Carthagers, Romeinen en andere Italiërs, daarna Goten en Vandalen, Byzantijnen en Arabieren en later in de Middeleeuwen nog eens Normandiërs, Fransen en Spanjaarden - ze hebben allen hun sporen op het eiland achtergelaten. In de eenwording van het Middellandse Zeegebied, culminerend in het Romeinse Rijk, speelde Sicilië een cruciale rol als doorgeefluik van politieke organisatievormen en economische concepten, van literatuur en beeldende kunst, van religieuze en filosofische ideeën, zodat deze geschiedenis van het eiland in de Oudheid als een compendium van de hele antieke geschiedenis valt te lezen.

De geschiedenis van Sparta is legendarisch. De auteur start zijn reis in 1888 voor Christus in een kleine nederzetting op de Peloponnesos om via de route Sparta Rotterdam 1888 de reis te vervolgen naar het huidige gehucht Sparta. De Goden zetten je op het paard om je vervolgens er meedogenloos weer van af te stoten. In dit boek wordt de eerste geschiedenis van Sparta geschetst tot de stichting van de stadsstaat Sparta in pakweg 1100 voor Christus om vervolgens deze historische reis te vervolgen via de vele hoogte-en dieptepunten van de bij vriend en vijand ontzag inboezemende stadsstaat. Naast het verzameld werk van Herodotos, Thucydides en Plutarchus vormen talloze andere bronnen de input. Daar waar er leemtes bestaan werden deze op basis van gezond verstand aangevuld. Sparta inspireerde veelal onbewust ook totale regiems, onder andere in de voormalige Sovjetunie. Kan Sparta Rotterdam groots dromen en de ijzeren discipline en onverschrokkenheid van het oude Sparta evenaren en zoals Leicester in Engeland voor stunts gaan zorgen? Aan het eind van het boek houdt Frank onze huidige samenleving een spiegeltje van Lycurgus voor en komt tot verrassende conclusies

In de eerste of tweede eeuw schreef een anonieme auteur Het Leven van Aesopus: een schalkse schelmenroman over het leven van een Griekse slaaf, antiheld en fabelschrijver. Zijn tekst behoort tot de meest bijzondere en sprankelende producten van de Oudgriekse literatuur, maar bleef tot nu grotendeels onbekend. Met deze roman als vertrekpunt neemt Christian Laes de lezers mee naar het dagelijks leven in die tijd. Er komen slaven aan het woord die zich beklagen over hun lot en creatief op zoek gaan naar manieren om een beter bestaan te kunnen leiden. Lijf en lust, lichamelijkheid en seks, zijn ook opvallende thema’s, net als voeding en culinaire genoegens. Intellectuelen en hun eigendunk passeren ongegeneerd de revue. De man-vrouwrelatie in een vooraanstaand huishouden mag natuurlijk niet ontbreken. Christian Laes brengt in dit boek als eerste een Nederlandse vertaling van de roman, en laat aan de hand daarvan zien hoe het slavenleven in de oudheid er werkelijk uitzag. Een les in mentaliteitsgeschiedenis die boeit en beklijft. -- Christian Laes, classicus en oudhistoricus, is gewoon hoogleraar Oude Geschiedenis aan de Universiteit van Manchester en tevens verbonden aan de Universiteit Antwerpen.

Matthew Dennison schreef ‘De twaalf caesars’ in navolging van de beroemde Gaius Suetonius Tranquillus, die in het begin van de tweede eeuw de levens van ‘twaalf keizers’ beschreef. Hij begon zijn twee eeuwen geschiedschrijving met Julius Caesar (geboren 100 v.Chr.) en eindigde met Domitianus (overleden 96 n.Chr.). Suetonius’ smakelijke anekdotes en pikante details maakten het boek in de middeleeuwen bijzonder populair. Dennison doet Suetonius’ werk nog eens dunnetjes over en verrijkt zijn hommage aan diens beroemde portretten - in het Nederlands telkens verschenen onder de titel ‘Keizers van Rome’ - met andere bronnen uit het verleden en inzichten uit het heden.

Al meer dan vijftig drukken verschenen!   In hun mythen en sagen hebben de oude Grieken hun gedachten en gevoelens weergegeven over het ontstaan en voortbestaan van de wereld, over de aard en de geschiedenis van hun volk. In deze inmiddels klassieke bundel van Gustav Schwab zijn maar liefst 131 verhalen bijeengebracht, waaronder heel beroemde: die over Prometheus, Heracles, de Argonauten, Oedipus, de Trojaanse oorlog en Odysseus. Goden, halfgoden en eenvoudige stervelingen beleven vaak wonderbaarlijke avonturen in deze voorhistorische mythen en heldensagen. Wie literaire thema's of kunsthistorische motieven wil doorgronden, vindt het antwoord in deze schitterend navertelde verhalen.

Door de oude Grieken werd de oergodin Thalassa gezien als de personificatie van de Middellandse Zee. Tallozen zijn bezweken voor haar charmes. De liefde voor haar is een virus dat je nooit meer verlaat. Al meer dan zestig jaar bestudeert Fik Meijer in, op en langs de Middellandse Zee de geschiedenis van de Grieken en Romeinen. In Thalassa neemt hij de lezer mee op zijn afscheidsreis langs dertig lieux de mémoire, in overgrote meerderheid plaatsen die tot nu toe redelijk onbekend zijn, maar die gezamenlijk wel het bijzondere verhaal over de zee vertellen. Ze variëren van Romeinse wrakken op de zeebodem, die in zijn jeugdige jaren grote indruk op hem maakten, tot plaatsen waar de mechanismen van de oude economie of politiek een gezicht krijgen of oorlogsschepen iets van hun geheimen prijsgeven. Ook probeert Meijer erachter te komen welke rol de zee speelde in het dagelijks leven. Zo toont Thalassa zich in vele gedaanten. Fik Meijer (1942) is een van de bekendste classici/oudhistorici van Nederland, en de auteur van publiekslievelingen en bestsellers als Keizers sterven niet in bed, Gladiatoren, Jezus en de vijfde evangelist, De vele gezichten van Sicilië en Goede tijden, slechte tijden in de antieke wereld. Over De vele gezichten van Sicilië: ‘In een helder, actueel en veelzijdig boek schetst Fik Meijer de geschiedenis van dit grootste eiland in de Middellandse Zee. Zijn grote kennis van de oudheid drukt een stempel op dit boek.’ NRC ‘Wandel mee met de ideale docent Fik Meijer door de geschiedenis van het grootste eiland in de Middellandse Zee. (...) Meijer gaat een vleugje horror niet uit de weg.’ Nederlands Dagblad Over Goede tijden, slechte tijden in de antieke wereld: ‘Zijn ambitie is nog volledig intact: in 410 bladzijden beschrijft Meijer de zoektocht naar de beste staats- en regeringsvorm gedurende 1800 jaar.’ Historisch Nieuwsblad ‘Het wordt allemaal fijnzinnig neergeschreven, met humor en oog voor detail. De anekdote wordt niet geschuwd. Fik Meijer is ook in dit duizendjarig doolhof de geschiedenisleraar die je had willen hebben.’ Nederlands Dagblad

Tom Buijtendorp geeft in ‘Caesar in de Lage Landen’ duidelijkheid over Julius Caesars aanwezigheid in de Nederlanden, iets wat lange tijd in nevelen gehuld was. Julius Caesar sloeg een tijdlang met zijn legers kamp op in de Lage Landen en hij vocht veldslagen uit in deze regio, waarvan Caesar zelf dacht dat hij er gedood zou kunnen worden. Op basis van een reeks nieuwe ontdekkingen, zoals vondsten in een Karolingisch handschrift, een gezichtsreconstructie van Caesar in het RMO en rapporten van een Romeinse legerofficier, laat Buijtendorp in ‘Caesar in de Lage Landen’ zien dat we de plaatsen waar Caesar in Nederland en België verbleef nu ook kunnen aanwijzen. Eerder verscheen van Tom Buijtendorp zijn succesvolle debuut ‘Het Jaar 117’

Plinius’ Naturalis historia is een verbazingwekkend ambitieus werk dat zich uitstrekt van astronomie tot kunst en van geografie tot dierkunde. De scherpe observaties en wilde speculatie bieden een fascinerende kijk op de wereld zoals die in de eerste eeuw na Christus werd begrepen, of het nu gaat om het beschrijven van het gevaar van duiken naar sponzen, de eerste waterklok of het gebruik van ezelinnenmelk om rimpels te verwijderen. In deze nieuwe bloemlezing uit zijn schatkamer van kennis: dieren. Welke dieren kenden de Romeinen? Wat waren hun eigenschappen? Grote en kleine dieren van toen staan hier in een handzaam overzicht bijeen. Over De wereld (de Nederlandse vertaling van Naturalis Historia) schreef de pers: ‘Lees iedere avond één hoofdstukje van de encyclopedie van Plinius, en je bent jaren verzekerd van een goede nachtrust.’ – Piet Gerbrandy, De Groene Amsterdammer‘Schitterend.’ – de Volkskrant‘Prachtig vertaald.’ – Algemeen Dagblad

SPQR biedt een frisse kijk op de Romeinse geschie­denis door een van ’s werelds belangrijkste classici. Mary Beard onderzoekt niet alleen hoe Rome uitgroeide tot een wereldmacht, maar ook hoe de Romeinen zichzelf en hun wereld zagen, en waarom dat nog altijd van belang is. Dit boek omspant dui­zend jaar en werpt nieuw licht op veel aspecten van de Romeinse beschaving, van slavernij en religie tot stromend water. Het is het definitieve boek over het oude Rome.

In de zesde eeuw na Christus was keizer Justinianus gedurende vier decennia de initiator van opmerkelijke veranderingen in een tijdperk van geopolitieke dreigingen, klimaatverandering en pandemieën. Vanuit Constantinopel heroverden Justinianus’ legers verloren gebieden in Noordoost-Afrika en Zuidwest-Europa, maar deze militaire acties vormden slechts één onderdeel van de keizerlijke vernieuwing. Van zijn drastische herziening van de Romeinse wet tot zijn uitbundige bouwprojecten (waaronder de Hagia Sophia) en zijn felle vervolging van het orthodoxe christendom: Justinianus bepaalde de koers van Byzantium en legde de basis voor de wereld van de middeleeuwen.

'Een vlot leesbaar boek waarin de geschiedenis door een Perzische bril bekeken wordt. Goed en leerzaam.' **** NRC Handelsblad'Lloyd Llewellyn-Jones laat eindelijk de stem van de Perzen horen en betoogt overtuigend wat er uit vele artefacten, inscripties en verhalen kan worden opgemaakt.' The Wall Street Journal'Een meeslepende en meer Perzisch-geörienteerde geschiedenis [...] Dit boek beziet de Perzen vanuit een geheel nieuw perspectief.' The Sunday Times Een indrukwekkend portret van de eerste supermacht ter wereldOnze kennis over het Perzische rijk is van oudsher afkomstig van Griekse schrijvers zoals Herodotus. Maar de gerenommeerde hoogleraar Lloyd Llewellyn-Jones doet nu een beroep op de originele Perzische bronnen. Op basis van inscripties, kunst en recente archeologische ontdekkingen herschrijft hij de legendarische geschiedenis van de Grote Koningen en het uitgestrekte en diverse rijk dat zij bestuurden.De Perzen werpt een heel nieuwe blik op de koningen Cyrus de Grote, Xerxes, Darius en hun erfgenamen. In Persepolis, het hart van het rijk, heersten de Achaemeniden, een van de grote disfunctionele families uit de wereldgeschiedenis. Broers streden om de macht, koninginnen en concubines smeedden complotten om hun zonen op de troon te krijgen, terwijl hovelingen wedijverden om invloed en prestige. De Perzen is een adembenemend verhaal over macht, aanzien en verval, voor het eerst verteld door de ogen van de Perzen zelf.'Groots, gezaghebbend en onweerstaanbaar.' Simon Sebag Montefiore, auteur van De Romanovs en Jeruzalem'De Perzen geeft het Perzische Rijk weer de glans, kleur en complexiteit die het tot een van de meest fascinerende en invloedrijke beschavingen heeft gemaakt.' Tom Holland, auteur van Dynastie en Heerschappij

In 'De glorie van Rome' beschrijft bestsellerauteur Adrian Goldsworthy de werking en de invloed van het Romeinse leger, het beste beroepsleger dat de wereld ooit heeft gekend. De legioenen waren niet 'slechts' uit op de overwinning, maar ook op de totale vernietiging van hun vijanden. Deze agressieve Romeinse oorlogsvoering creëerde een enorm rijk, dat voor een groot deel gekenmerkt werd door vrede en welvaart. Goldsworthy brengt de alliantie tussen politiek en militaire macht in beeld. 'Als je ooit twee boeken over het Romeinse leger gaat lezen, laat dit dan één van die twee zijn,' aldus de Britse krant 'The Observer'.

Hoe was het nou écht om te besturen en bestuurd te worden in het oude Rome?‘In Keizer van Rome gaan we in op de feiten en de verzinsels over de heersers van het Romeinse Rijk, en stellen we ons de vraag wat ze deden, waarom ze het deden en waarom er over hen zulke buitenissige en soms ook lugubere verhalen worden verteld. We gaan in op grote thema’s zoals macht, corruptie en samenzwering, maar kijken ook naar hun dagelijks leven. Wat aten ze, en waar? Met wie gingen ze naar bed? En hoe reisden ze rond?In dit boek spelen allerlei mensen een rol die geen keizer waren en daartoe ook geen ambities hadden, maar die het keizerlijke systeem wel faciliteerden: behoedzame aristocraten, slaafgemaakte koks, ijverige secretarissen, hofnarren en zelfs een arts die een jonge prins aan zijn amandelen behandelde.Het Romeinse Rijk had nooit kunnen voortbestaan als het door een stel gestoorde despoten zou zijn bestierd. Wat mij interesseert is hoe die verhalen over waanzin zijn ontstaan en hoe het keizerrijk werkelijk werd bestuurd. Maar ook wil ik de angst doorgronden die onder de Romeinen heerste, niet omdat het bewind van de keizers zo bloederig was (ze verwachtten niet anders), maar omdat met dat bewind een vreemde, verontrustende dystopie was ontstaan, gebouwd op misleiding en bedrog.’Mary Beard

Gaius Julius Caesar is zonder enige twijfel de beroemdste Romein die ooit heeft geleefd. Als politicus klom Caesar in korte tijd op naar de machtigste positie in de Republiek. Hij had affaires met vrouwen van zijn opponenten en met vele andere vrouwen, inclusief de mooie en raadselachtige Cleopatra. Als militair was hij geniaal, en verantwoordelijk voor een aantal van de meest spectaculaire overwinningen in de geschiedenis: in minder dan tien jaar veroverde hij heel Gallië, viel Duitsland binnen en zette twee keer voet op Britse bodem.Classicus Adrian Goldsworthy schetst op basis van bronnen uit de Romeinse tijd het leven van Caesar tegen de achtergrond van de mediterrane wereld waarin hij leefde, en van de rijke maar turbulente samenleving die hem voortbracht. Het resultaat is een meesterlijk boek, dat alle aspecten van Caesars persoon – de politicus, de generaal en de mens – in één band bijeenbrengt.

Somber. Boos. Verbitterd. Een geschiedschrijver met oude normen en waarden, al staat hij voor een verloren zaak. Een auteur met een unieke stijl, vol effecten en bijtend bondig. En dat terwijl hij schrijft over dieptepunten. In zijn Annalen (‘Jaarboeken’) maken keizers als Tiberius, Claudius en Nero een karikatuur van de Romeinse macht. Misstanden, verval van principes en zeden. Eindeloze complotten. Processen en moordpartijen. De indringende teksten maken ook na twee millennia nog indruk.Een vertaling in pakkend, hard Nederlands. Geen woord te veel. Donkere taal fonkelt op elke bladzij.

Wijsheid. Inzicht. Inspiratie. Wie daarnaar op zoek is in de Romeinse literatuur komt snel uit bij de filosoof Seneca. Als geen andere antieke auteur richt Seneca zich op de belangrijkste vragen die mensen zich stellen. Hoe moet ik leven? Wat moet ik doen om gelukkig te worden? En hoe kan ik op een waardige manier sterven? In vijf wijsgerige essays gaat Seneca op zulke kwesties in. Zo bestrijdt hij de gangbare visie dat het leven ‘te kort’ is, en geeft hij adviezen om innerlijke rust en onafhankelijkheid te bereiken. Ook schrijft hij uitvoerig over de goede dood. De eerder apart verschenen essays zijn hier gebundeld als Levenskunst. Als bonus is een nieuwe vertaling opgenomen van Seneca’s onvolledig bewaarde ‘Leven in de luwte’ (De otio).

Wat is er spannend aan een stuk brood van vierduizend jaar oud? Of aan een paar potten verf die zijn achtergelaten bij de uitbarsting van Pompeii? Waarom zouden we ons druk maken om het verre verleden? Wat is het nut ervan?Het leven, de kunst en de literatuur van het oude Griekenland en Italië hebben ons veel te bieden. De oudheid is niet het eigendom van oude witte mannen. Beard zet ons aan het denken over hoe we mensen die lang geleden leefden moeten begrijpen – van boze landheren en knotsgekke keizers tot giechelende senatoren. Haar conclusie: laten we ons voornemen beter na te denken over onze eigen wereld, en er anders naar kijken.In We moeten het over de klassieken hebben wijst Mary Beard op veel verrassende verbanden tussen de oudheid en het heden. Van revolutionairen tot dictators, van Bob Dylan tot Beyoncé: de meest uiteenlopende moderne kunstenaars blijken gefascineerd te zijn door de oudheid. Het is niet verplicht, betoogt Beard, om enthousiast te zijn over vroeger, maar het is zonde om dat niet te zijn.Na een halve eeuw klassieke talen te hebben gedoceerd en bestudeerd laat Mary Beard ons in We moeten het over de klassieken hebben zien waarom het verre verleden haar een leven lang al raakt. En hoe het komt dat het ons allemaal raakt. Nog steeds.

Aan het noordelijke grensgebied van het Romeinse Rijk, waar rivieren het land voortdurend herscheppen en loyaliteiten even beweeglijk zijn als het water, wordt de jonge Romein Quintus Valerius Maro uitgezonden als waarnemer. Zijn opdracht is eenvoudig: kijken, onthouden, rapporteren. Niet ingrijpen. Niet kiezen. Maar aan de noordelijke oever van de Waal blijkt niets vast te liggen. De Bataven leven niet volgens Romeinse lijnen, en wat niet wordt vastgelegd, laat zich ook niet beheersen. Terwijl spanningen oplopen en de Bataafse opstand uitbreekt, raakt Quintus steeds verder los van zijn rol als Romeins speculator. Wat betekent waarnemen wanneer waarheid geen verslag duldt? En wat blijft er over van een mens wanneer zijn rol hem ontvalt? De grens van het vuur is een verstilde historische roman over kijken en verdwijnen, over macht die schrijft en mensen die zich eraan onttrekken. Gesitueerd in het huidige Nederlandse rivierengebied tijdens een keerpunt in de Romeinse geschiedenis, is dit geen verhaal van veldslagen, maar van grenzen — tussen rijk en periferie, plicht en loyaliteit, vastleggen en loslaten.

In ‘Wereldreizigers’ beschrijft Alexander van de Bunt hoe het Europese continent na de laatste ijstijd, het weichselien, ‘ontdekt’ en bevolkt werd. Het klimaat warmde op, landschappen veranderden en de mens maakte opnieuw zijn intocht in Europa. Hoe bewogen mensen zich, en wat dreef hen? Hoe zagen hun samenlevingen eruit? Wat troffen ze aan langs de grenzen van hun leefwereld? Dankzij wat de derde archeologische revolutie wordt genoemd, is dat sinds kort te reconstrueren. Van de Bunt beschrijft op toegankelijke wijze de ‘ontdekking’ van Europa vanaf de prehistorie tot en met de oudheid en brengt hiermee de vroege mensheid bijzonder dichtbij.

Na de veroveringen van Caesar drukten de Romeinen een onuitwisbare stempel op het gebied dat nu België en Nederland vormt. Ze organiseerden het bestuur, legden wegen aan, stichtten steden die uitgroeiden tot bakens van Romeinse cultuur en ontwikkelden deze uithoek - met zijn vruchtbare gronden, economische centra en een onmisbaar reservoir aan soldaten - tot een sleutelregio van het West-Romeinse Rijk. Toch had de Romeinse overheersing ook een donkere keerzijde. De verwoestende Gallische oorlogen en opstanden kostten duizenden mensen het leven. De daaropvolgende Pax Romana bracht dan wel welvaart, maar was ook gebaseerd op een gewapende vrede. Finaal luidde een nietsontziende machtsstrijd tussen brute keizers, troonpretendenten en lokale krijgsheren het einde van het Romeinse gezag in het westen in. Al te lang bleven de Lage Landen in de periferie van het Romeinse Rijk. Door onze streken resoluut naar het middelpunt van de aandacht te schuiven, schrijft Robert Nouwen niet alleen het definitieve boek over het leven aan de noordgrens van het Imperium. Hij werpt tegelijk een verrassend nieuw licht op de geschiedenis van het oude Rome zelf.   'Dit boek zet een nieuwe standaard en zal nog jaren de referentie zijn.' - Jona Lendering, auteur en beheerder van Livius.org, onderscheiden met de Oikos Publieksprijs 'Het opus magnum van de prominentste publiekshistoricus over het Romeinse Imperium in onze streken.' Jeroen Wijnendaele, historicus en auteur van o.a. De wereld van Clovis

Door de oude Grieken werd de oergodin Thalassa gezien als de personificatie van de Middellandse Zee. Tallozen zijn bezweken voor haar charmes. De liefde voor haar is een virus dat je nooit meer verlaat. Al meer dan zestig jaar bestudeert Fik Meijer in, op en langs de Middellandse Zee de geschiedenis van de Grieken en Romeinen. In Thalassa neemt hij de lezer mee op zijn afscheidsreis langs dertig lieux de mémoire, in overgrote meerderheid plaatsen die tot nu toe redelijk onbekend zijn, maar die gezamenlijk wel het bijzondere verhaal over de zee vertellen. Ze variëren van Romeinse wrakken op de zeebodem, die in zijn jeugdige jaren grote indruk op hem maakten, tot plaatsen waar de mechanismen van de oude economie of politiek een gezicht krijgen of oorlogsschepen iets van hun geheimen prijsgeven. Ook probeert Meijer erachter te komen welke rol de zee speelde in het dagelijks leven. Zo toont Thalassa zich in vele gedaanten. Fik Meijer (1942) is een van de bekendste classici/oudhistorici van Nederland, en de auteur van publiekslievelingen en bestsellers als Keizers sterven niet in bed, Gladiatoren, Jezus en de vijfde evangelist, De vele gezichten van Sicilië en Goede tijden, slechte tijden in de antieke wereld. Over De vele gezichten van Sicilië: ‘In een helder, actueel en veelzijdig boek schetst Fik Meijer de geschiedenis van dit grootste eiland in de Middellandse Zee. Zijn grote kennis van de oudheid drukt een stempel op dit boek.’ NRC ‘Wandel mee met de ideale docent Fik Meijer door de geschiedenis van het grootste eiland in de Middellandse Zee. (...) Meijer gaat een vleugje horror niet uit de weg.’ Nederlands Dagblad Over Goede tijden, slechte tijden in de antieke wereld: ‘Zijn ambitie is nog volledig intact: in 410 bladzijden beschrijft Meijer de zoektocht naar de beste staats- en regeringsvorm gedurende 1800 jaar.’ Historisch Nieuwsblad ‘Het wordt allemaal fijnzinnig neergeschreven, met humor en oog voor detail. De anekdote wordt niet geschuwd. Fik Meijer is ook in dit duizendjarig doolhof de geschiedenisleraar die je had willen hebben.’ Nederlands Dagblad

Sparta: legendarische krijgers, ijzeren discipline en een reputatie die wijdverbreid tot ver in de eenentwintigste eeuw voortleeft, waaronder in dit geprezen boek van historicus Andrew Bayliss. De Spartanen worden al eeuwenlang gemythologiseerd en gelden als het toonbeeld van hardheid, rechtvaardigheid en mannelijkheid. Voetballers en politici, videogames en filosofen, allemaal omarmen ze het ‘Spartaanse ideaal’. Maar wie waren de Spartanen nu werkelijk? Hoe zat hun complexe samenleving in elkaar? En wat dreef de opkomst – en de dramatische val – van deze grootmacht? In ‘Sparta’ vertelt Bayliss de fascinerende geschiedenis van deze iconische Griekse stadstaat. Van haar bescheiden begin als een gehucht op de Peloponnesos, haar bliksemsnelle groei tot de grootste militaire supermacht van de klassieke wereld, tot haar neergang. Daarmee ontdoet hij Sparta van zijn stoere imago zonder de fascinatie weg te nemen en brengt hij de menselijke kant van de Spartaanse samenleving dichtbij. ‘Er zijn maar weinig episodes uit de geschiedenis die zo gemythologiseerd, zo gevoelig en zo politiek beladen zijn als Sparta, maar gelukkig is er [dit boek van] Bayliss.’ – Dan Snow

Wat oude mystiek “ziel” noemde, herkennen we nu als een ritmisch, coherent veld — een biotoon: het samengaan van adem, licht en trilling in het levende lichaam. Elke hartslag is een microgolf van licht. Elke ademhaling is een golf van resonantie. En elk woord dat uit liefde gesproken wordt, laat dat licht meetrillen in het weefsel van de wereld.

Doordat het Jaarboek van het Nieuwe Testament ieder jaar in een paar zinnetjes samenvat, krijg je grip op wat er de Eerste Eeuw van onze jaartelling gebeurde. Alles tegen de achtergrond van het Nieuwe Testament en de ontwikkeling van de vroege Kerk. Voorzien van schilderingen om een blijvende indruk achter te laten.

Epictetus brengt een strikte tweedeling aan tussen wat wel en niet in onze macht ligt. Een mens heeft macht over zijn houding ten opzichte van wat hem overkomt, maar niet over wát hem overkomt. Gezondheid, aanzien, rijkdom: maak je er niet druk om en neem het zoals het komt. Deze levenshouding leidt tot volmaakte vrijheid en geluk.In deze editie zijn alle overgeleverde teksten van Epictetus in één band opgenomen: de Colleges, de fragmenten en het Handboekje. Vertalers Gerard Boter en Rob Brouwer hebben ze voorzien van een inleiding, samenvattingen en aantekeningen. Epictetus’ filosofie bevat praktische lessen voor het dagelijks leven, ook voor mensen van nu.

Barry Strauss schetst een indringend beeld van de confrontatie tussen geloof en macht in ‘Opstand in Judea’. In 63 v.Chr. werd Judea met de val van Jeruzalem slachtoffer van de Romeinse expansiedrift. In de twee eeuwen daarna voerde het kleine land, geleid door de Joodse meerderheid, een felle strijd tegen het Romeinse Rijk. Zij toonden zich Romes meest onverzettelijke opstandelingen. Vanuit verzet tegen onderdrukking, vooral op religieus gebied, volgden drie grote opstanden. Rome reageerde telkens met ongekende wreedheid, met als tragische hoogtepunten de verwoesting van de Joodse Tempel, de val van Massada en de ondergang van de Bar Kochba-revolte. In ‘Opstand in Judea’ biedt historicus Barry Strauss een nieuwe kijk op deze cruciale periode – gebaseerd op recente archeologische vondsten en de nieuwste wetenschappelijke inzichten – en op de blijvende invloed van deze strijd op het jodendom en de wereldgeschiedenis. ‘Strauss is een meester in het belichten van de sterke persoonlijkheden, de complexe motieven en de onrust tijdens de strijd van Rome om de controle over het Midden-Oosten.’ – Adrienne Mayor, Stanford University

De geschiedenis van de Kelten, en meer bepaald van Gallia Belgica waar ze 'Galliërs' genoemd worden, is razend interessant. Omdat de Galliërs nauwelijks geschreven bronnen nalieten, en we hun wedervaren en leefwijze dus moeten afleiden uit Latijnse bronnen en archeologie. Omdat ze door assimilatie met de Romeinen en Germanen 'verdwenen' uit de geschiedenis. Omdat we door de romantisering van de negentiende eeuw en door een strip als Asterix vandaag een totaal verkeerd beeld van hen hebben. Historica en journaliste Sien Demuynck verdiepte zich maandenlang in alles wat we kunnen weten over onze verre voorouders. Het resultaat is een brok ongemeen boeiende geschiedenis.

Van verraderlijke keizers via feestelijke braspartijen naar literaire meesterwerken en ontroerend persoonlijke brieven. In het oude Griekenland en Rome werd elke dag grote en kleine geschiedenis geschreven. Daar weten we heel veel en tegelijk ook weinig over. Gelukkig haalt classicus Patrick De Rynck met veel overgave de bijbehorende verhalen naar boven. Hij loodst ons dag voor dag door de antieke wereld aan de hand van 365 (+1) bijzondere verhalen over de oude Grieken en Romeinen. De Rynck beperkt zich niet tot de usual suspects, maar duikt ook in het leven van de Romein in de straat, met zijn dagelijkse bekommernissen, intriges en momenten van geluk. Als toegift serveert dit boek klassieke citaten en wijsheden voor het leven. Een greep uit de inhoud: 17 JANUARI 38 v.C. - Octavianus en Livia stappen in het huwelijksbootje. 5 MAART 1589 - De antieke obelisk op de Piazza del Popolo wordt opgericht. 15 MAART 44 v.C. - Julius Caesar wordt vermoord in de Senaat. 6 APRIL 648 v.C. - Zeus verduistert de zon boven het oude Griekenland. 25 MEI - De Atheners vieren het Zondebokkenfeest. 6 JULI 29 n.C. - Een ezeltje wordt geboren in Pompeii.

In de eerste of tweede eeuw schreef een anonieme auteur Het Leven van Aesopus: een schalkse schelmenroman over het leven van een Griekse slaaf, antiheld en fabelschrijver. Zijn tekst behoort tot de meest bijzondere en sprankelende producten van de Oudgriekse literatuur, maar bleef tot nu grotendeels onbekend. Met deze roman als vertrekpunt neemt Christian Laes de lezers mee naar het dagelijks leven in die tijd. Er komen slaven aan het woord die zich beklagen over hun lot en creatief op zoek gaan naar manieren om een beter bestaan te kunnen leiden. Lijf en lust, lichamelijkheid en seks, zijn ook opvallende thema’s, net als voeding en culinaire genoegens. Intellectuelen en hun eigendunk passeren ongegeneerd de revue. De man-vrouwrelatie in een vooraanstaand huishouden mag natuurlijk niet ontbreken. Christian Laes brengt in dit boek als eerste een Nederlandse vertaling van de roman, en laat aan de hand daarvan zien hoe het slavenleven in de oudheid er werkelijk uitzag. Een les in mentaliteitsgeschiedenis die boeit en beklijft. -- Christian Laes, classicus en oudhistoricus, is gewoon hoogleraar Oude Geschiedenis aan de Universiteit van Manchester en tevens verbonden aan de Universiteit Antwerpen.

Marcus Aurelius, de keizer-filosoof, wiens filosofisch hoofdwerk ‘Tot zichzelf’ ons diep in zijn innerlijk laat kijken, regeerde een wereldrijk. Maar hoe klonk zijn stoïcijnse stem in het openbaar? Hoewel directe toespraken en uitspraken van Marcus en observaties van hem door zijn tijdgenoten schaars zijn, onthult dit boekje drie toespraken van Marcus en tweeëntwintig uitspraken van hem, met inbegrip van observaties van hem door zijn tijdgenoten. Lees hoe rede, plichtsbesef, zelfbeheersing, en bovenal, rechtvaardigheid en menslievendheid, zo centraal in zijn ‘Tot zichzelf’, doorklonken in zijn woorden tot leger en volk doorheen heel zijn leven. Dit boekje werpt een nieuw licht op Marcus Aurelius: niet alleen als denker, maar grotendeels ook als leider, wiens stoïcijnse wijsheid zijn rijk moest schragen. Een boeiende verkenning van filosofie in macht en de blijvende relevantie van stoïcisme voor leiderschap. Ontdek de publieke stem van de filosoof vanaf zijn kinderjaren tot aan zijn dood.

‘Fulvia’ van gerenommeerd historica Jane Draycott reconstrueert het leven van een van de beruchtste vrouwen uit het oude Rome. Ze was geen keizerin, geen koningin, geen heilige, maar wél een van de invloedrijkste vrouwen van haar tijd. Fulvia, geboren rond 80 v.Chr. in een prestigieuze familie, liet als een van de weinige Romeinse vrouwen het huiselijke leven achter zich. Ze wist via drie huwelijken, met onder wie Marcus Antonius, ongekende politieke en militaire macht te vergaren. Voor haar succes betaalde ze een hoge prijs. Haar huwelijken waren kortstondig, drie van haar kinderen kwamen gewelddadig om het leven, en ze werd constant belasterd door vijandige mannelijke tijdgenoten. Toch liet ze een spoor na dat niet werd uitgewist. Over Fulvia is meer bekend dan over vrijwel alle andere vrouwen uit het oude Rome, juist omdat ze het doelwit was van zoveel smaad. Historica Jane Draycott onderscheidt feit van fictie, reconstrueert deskundig Fulvia’s leven en belicht zo de onbekende politieke rol van vrouwen in de Romeinse Republiek en het Romeinse Rijk. ‘Jane Draycott schreef daarover een schitterend boek. Het begint als een thriller.’ **** – ‘NRC’ ‘Het verhaal is zeer de moeite waard en Draycott heeft een interessant en waardevol boek geschreven over een belangrijke vrouw uit de oudheid, die meer aandacht verdient.' – Nemo Kennislink

Weinig historische personen spraken zo lang en veelvuldig tot de verbeelding als Cleopatra VII Philopator (69-30 v.Chr.), de laatste Ptolemeïsche heerser van Egypte. Eeuwenlang had Cleopatra vooral een slechte reputatie: een oriëntaalse verleidster, even wispelturig als wreed. In de latere 20e eeuw sloeg dat beeld plotsklaps om en werd zij een symbool van emancipatie en empowerment. Maar met die omslag ontstond een nieuw probleem: uiteenlopende groepen maakten nu aanspraak op haar nalatenschap en claimden haar als boegbeeld en rolmodel. Daarmee ontstond in onze eeuw een hoogoplopende strijd om eigenaarschap van Cleopatra voor het creëren van identiteit. De bijdragen aan deze bundel belichten verschillende betekenissen van Cleopatra in heden en verleden, van het 19e-eeuwse oriëntalisme tot Cleopatra als nationaal symbool van het moderne Egypte, en van de soms zwarte Cleopatra in middeleeuwse geschriften tot de controverse rond de Netflix-serie Queen Cleopatra (2023).

‘Betoverd door begeerte’ van Daniël De Waele biedt een boeiende en onderbouwde kijk op de geschiedenis van seksuele normen en taboes. Van de oudheid tot de Bijbelse tijden: hoe dachten mensen vroeger over homoseksualiteit, voortplanting, prostitutie en seksueel grensoverschrijdend gedrag? De Waele laat zien dat verschillende seksuele geaardheden niet nieuw zijn, maar eeuwenoud. We krijgen antwoord op de vraag waarom christenen een moeizame relatie met seksualiteit ontwikkelden, en waarom de rabbijnen daarover een stuk positiever waren. Een must-read voor iedereen die geïnteresseerd is in de geschiedenis van seksualiteit, cultuur en religie.

Hoe werd de mens de denkende en scheppende soort die hij vandaag is? Welke krachten vormden onze evolutionaire ontwikkeling van eenvoudige primaten tot complexe samenlevingen? In De Culturele Evolutie 2 neemt cultuurhistoricus Rinus van Hagen de lezer mee op een fascinerende reis door de diepste wortels van de menselijke geschiedenis. Van de oerwouden waarin onze eerste voorouders leefden tot de vroege stadia van taal, kunst en technologie—dit boek verkent hoe biologische evolutie en culturele ontwikkeling hand in hand gingen. Op basis van de nieuwste archeologische, genetische en antropologische inzichten werpt Van Hagen een nieuw licht op de invloed van natuurlijke selectie, de cruciale rol van sociale structuren en de manier waarop culturele overdracht een evolutionaire kracht werd. Met een scherpe analyse en een meeslepende vertelstijl laat De Culturele Evolutie 2 zien hoe Darwin's evolutietheorie niet alleen onze biologische oorsprong verklaart, maar ook de fundamenten biedt om de culturele en technologische vooruitgang van Homo sapiens te begrijpen.