Literatuur non-fictie

Na een onbezonnen kus met een andere man schrijft Daan Borrel vanuit een kamer in Berlijn een brief aan haar vriend. De brief draait uit op een zelfbevragend relaas over seksualiteit, intimiteit en autonomie. Mag je elk verlangen onderzoeken en uitleven? En hoe combineer je dat met een behoefte aan verbintenis? Hoe kunnen vrouwen hun eigen verlangens volgen als ze nooit hebben geleerd daarmee om te gaan? Of zijn mannen hier net zo slecht in? Is het de geest of het lichaam dat verlangens creëert? In hoeverre worden die bepaald door verhalen? In dit persoonlijke essay zien we Daan Borrel in haar hongerige zoektocht naar antwoorden. Ze richt zich tot literatuur, filosofie, popmuziek en films, maar ook tot haar eigen lijf en tot de vrouwen die het opgevoed hebben. Soms is liefde dit biedt een intieme blik in het hoofd én de onderbuik van iemand die in alle nuance probeert haar seksualiteit te begrijpen. De geest hoeft niet overboord, dat wil ik ook helemaal niet, maar wil ik anders verlangen, op een andere manier verhalen maken, dan heeft mijn lijf vanaf nu evenveel te zeggen. Dan is ze geen loopmeid meer van mijn geest.

In dit boek vertelt de 74-jarige Ken Smith over zijn leven als kluizenaar in de Schotse Hooglanden. Hij woont alleen, zonder elektriciteit, bij Loch Treig, waar hij leeft van het land: vissen, houthakken en zijn eigen drankjes brouwen. Smith’s unieke inzichten laten ons een glimp opvangen van de pracht en verwondering van een leven in de natuur. Dit boek biedt wijsheid over hoe elk van ons kan ontsnappen aan de drukte en stress van het moderne leven. Het is een geweldig boek waarin hij enerzijds de avonturen van het kluizenaarsbestaan beschrijft (bijvoorbeeld: hoe om te gaan met agressieve beren?), maar ook beschouwelijker kijkt naar wat het betekent om uit de maatschappij te stappen, over de rol van de natuur in ons leven en over alleen ouder worden. Aan het begin trekt Ken Smith zich terug uit een soort voor van rebellie, zelfs grenzend aan weerzin over hoe wij de samenleving inrichten – dan liever alleen, denkt hij. Maar door de jaren heen wordt hij steeds zachter: hoe ouder hij wordt, des te meer realiseert hij zich hoe afhankelijk hij is van anderen, van de natuur en de wereld om hem heen. "Mij ontroerde zijn verandering. Smith wilde arm zijn omdat hij mensen niet vertrouwde. Maar door zijn armoede leert hij uiteindelijk afhankelijk te zijn van anderen, en hij blijkt er goed in te zijn. Zo overwint hij het door hem zo verfoeide individualisme: niet door een vlucht uit, maar door een nieuwe relatie tot de samenleving." – Trouw

'AMALIA' IS GENOMINEERD VOOR DE NS PUBLIEKSPRIJS STEM OP 'AMALIA' VAN CLAUDIA DE BREIJ! Ons eerste echte gesprek voeren we in de werkkamer van haar moeder. Zij op de donkerblauwe bank, ik in een dito fauteuil, onhandig krabbelend in het opschrijfboekje op mijn schoot. Het is een nieuwe Leuchtturm, zo’n chique met lijntjes en paginanummering, door deze schrijfwarenfetisjist speciaal voor dit doel aangeschaft. De bladzijden leeg, het omslag geel. ‘Waarom niet oranje?’ vraagt Amalia. Pas als ik haar aankijk, zie ik haar spottende blik. Met 'Amalia' zet Claudia de Breij de traditie voort die begon met Hella Haasse die een portret van Beatrix schreef (1955) en Renate Rubinstein die Willem-Alexander portretteerde in 1985 ter gelegenheid van hun achttiende verjaardag. De prinses heeft Claudia de Breij meegenomen naar plekken die voor haar belangrijk zijn, waaronder de Koninklijke Stallen, het strand en haar school. Ze hebben gesprekken gevoerd over haar motivatie om af te zien van haar toelage, over zingen voor jezelf, cocktails maken, over hoe paardrijden helpt je hoofd leeg te maken en over de voor- en nadelen van sociale media. Ook kwam aan de orde wat het koningschap en haar toekomstige rol momenteel voor haar betekenen. Het boek laat zien wie Amalia nu is door de ogen van Claudia de Breij. Het boek bevat foto’s uit het privéarchief van de prinses.

Toen Siddhartha Mukherjee een jonge, uitgeputte en geïsoleerde arts in opleiding was, ontdekte hij een boek dat zijn kijk op het medisch beroep voorgoed zou veranderen. Dat boek, 'The Youngest Science', dwong Mukherjee tot het formuleren van een urgente, fundamentele vraag: is de geneeskunst een 'wetenschap'? Wetenschappen moeten wetten kennen: waarheidsuitspraken die zijn gebaseerd op herhaalde experimenten die universele eigenschappen van de natuur beschrijven. Maar kent de geneeskunst zulke wetten?Mukherjee heeft zich zijn hele loopbaan over deze vraag gebogen: een vraag die uiteindelijk heeft geleid tot 'De wetten van de geneeskunsde'. Dit belangrijke boek is tot de nok gevuld met fascinerende historische feiten en moderne medische wonderen. Het biedt een intrigerende kijk op de worstelingen en eureka-momenten die mensen buiten de medische praktijk nauwelijks te zien krijgen. Met de kenmerkende eloquentie en gepassioneerde stijl van Mukherjee is De wetten van de geneeskunst een essentieel boek, niet alleen voor mensen met een medisch beroep, maar voor iedereen die graag meer wil weten over hoe we met gezondheid en welzijn omgaan. Dit boek maakt de weg vrij voor nieuwe inzichten in de geneeskunst, nu en in de toekomst.

Jan Brokken komt al zijn hele leven in Venetië. Net als vele andere kunstenaars vindt hij er telkens weer inspiratie. Onder hen bevond zich een opvallend groot aantal Russen, zoals de legenda rische balletvernieuwer Sergej Diaghilev, de revolutionaire componist Igor Stravinsky en de cultdichter Joseph Brodsky. Ze verloren hun hart aan de stad en vonden er hun laatste rustplek: hun grafkist werd met een treurgondel door de kanalen geroeid. Wat maakt Venetië tot de kunstenaarsstad bij uitstek? De laatste gondel is Brokkens ongeëvenaarde portret van de stad, waarin de bekende thema’s uit zijn oeuvre – muziek, schoonheid, scheppingsdrift, reizen, weemoed – zich opnieuw op een unieke manier samenballen.

In haar boek Schandalig mooie opera vertelt Francis van Broekhuizen verhalen en schandalen uit de operawereld. Ken je het beroemde verhaal over de val van Tosca en de trampoline? Wist je dat de bochel van Rigoletto weleens zakt tot onder de billen van de zanger? En dat Verdi na de dood van zijn vrouw eigenlijk niet meer wilde schrijven? Zijn de mythes over moeilijke operadivas waar? Opera- en musicalzangeres Francis van Broekhuizen (1975) studeerde cum laude af aan het Conservatorium van Amsterdam. Haar eerste boek, Bij twijfel hard zingen, stond 15 weken onafgebroken in de Bestseller 60. In Schandalig mooie opera geeft ze een kijkje in de operawereld achter de schermen, en vertelt talloze persoonlijke verhalen over haar ervaringen op en achter het operatoneel. Muzikaal, leerzaam én vermakelijk; de opera is waar ze voor leeft. 'Francis van Broekhuizen schrijft makkelijk en licht, maar zo herkenbaar en beeldend… Je hoort het haar zingen!' Paul de Leeuw

In december 2009 begon Kate Zambreno een blog met de naam Frances Farmer is My Sister, waarop hen de door hun geliefde modernistische schrijfsters op een radicaal nieuwe manier onderzocht. Vivienne Eliot, Jane Bowles, Jean Rhys en Zelda Fitzgerald stonden bekend als muzen van mannelijke schrijvers; hun eigen werk belandde in de marge, hun vaak substantiële bijdragen aan het werk van hun echtgenoten werd verdoezeld en vergeten – en niet zelden werden zijzelf uiteindelijk ondergebracht in psychiatrische instellingen. Rondom het blog ontstond een onlinegemeenschap die de verstikkende patriarchale kijk op het kunstenaarschap omverwierp en zo een alternatieve canon ontwikkelde. In Heldinnen brengt Zambreno deze ideeën samen tot een vlijmscherp literair manifest. In een directe en volstrekt eigen stijl traceert Zambreno hoe de geschiedenis de vrouwelijke ervaring consequent als minderwaardig wegzet, en kanaliseert de woede daarover om zich te bevrijden van het nog altijd aanwezige patriarchale juk.

In Station Osnabrück naar Jeruzalem beschrijft Hélène Cixous een episode uit de complexe en kosmopolitische geschiedenis van haar moeders Joodse familie. Ze roept een verdwenen wereld op door familieverhalen over de Tweede Wereldoorlog te verweven met haar moeders jeugdherinneringen aan het vooroorlogse Osnabrück en lotgevallen van personages uit de literatuur. Je weet als lezer soms niet van wie de herinneringen of gevoelens zijn. Ook als Cixous de waarheid probeert te achterhalen, blijft ze jongleren met woorden, en vragen stellen. Is wat ze vertelt feit of fictie? Hélène Cixous (1937) is geboren in Oran (Algerije). Ze is schrijfster, letterkundige en filosofe. In 1974 richtte ze aan de Université Paris 8-Vincennes het eerste centrum voor vrouwenstudies in Frankrijk op. Met Ariane Mnouchkine creëerde ze vanaf 1984 vernieuwend toneel voor het Théâtre du Soleil. De laatste jaren publiceert ze vooral over de geschiedenis van haar familie.

‘Pioniers in de Ruimte’ wordt door velen beschouwd als het verloren boek van George Adamski. Hij is de eerste mens die is uitgenodigd voor een reis in een ruimteschip. Dit is een verkapt reisverslag in romanvorm en werd, zo is het vermoeden, in 1949 verboden. Wat mag de mensheid niet weten? George Adamski vertelt over ruimtereizen naar Mars, de Maan en Venus. Op alle planeten leven mensachtige wezens, met een verhoogd en verfijnd bewustzijn. Zij zijn alleen maar dienstbaar aan de Goddelijke Wil. Wij, op planeet Aarde, lopen behoorlijk achter met onze oorlogszuchtige en hebberige mentaliteit. ‘Bij ons er niet één geringste gedachte van kwaad, zoals bij jullie Aardse mensen’, aldus een woordvoerder. Met de wilde plannen van Elon Musk om naar Mars te gaan, geeft dit boek een inkijkje in hoe het daar is. In deze tijd, waar steeds meer informatie vrijkomt over UFO’s, vliegende schotels, ruimteschepen en buitenaards contact, zal dit verhaal je horizon verbreden en je bewustzijn optillen. Het is een bijzondere leeservaring en bevat een belangrijke boodschap voor de mensheid. Weet dat alles wordt gezien. Op enorme schermen kan op elk persoon in het universum worden ingezoomd. In hoeverre zijn we bereid om in vrede te leven? Met een voorwoord van Lilian Ferru. Na een bijna dood ervaring had haar man Paul contact met galactische lichtwezens en wist hij alles van ruimteschepen en het universum.

Een dakloze, borstvoedende moeder die niet terechtkan in de opvang, een patiënt die bijna overlijdt aan iets wat binnen een consult van tien minuten verholpen had kunnen zijn, een man met hartfalen die van ziekenhuis naar ziekenhuis wordt gestuurd: het klinkt niet als Nederland. Toch is dat wat Michelle van Tongerloo in haar werk als straatarts tegenkomt. De schrijnende gevallen op haar spreekuur zijn een spiegel van een land waarin bestaanszekerheid steeds minder vanzelfsprekend is. Een land waarin werkenden geen woning kunnen vinden, patiënten verdwalen in een woud aan instanties en arbeidsmigranten niet de hulp krijgen waar ze recht op hebben. Zorg is een verdienmodel geworden, is de confronterende diagnose van Michelle van Tongerloo, en het helpen van mensen is steeds ingewikkelder. Maar ze weet het medicijn. Luisteren naar de patiënt in plaats van naar het systeem. Geven waar behoefte aan is in plaats van wat wordt voorgeschreven. Een groeiende groep organisaties en burgerinitiatieven laat zien dat het kan. Reacties: 'Gloedvol en geneeskrachtig.' -Arjen van Veelen 'Dit boek opent je de ogen.' -Kustaw Bessems 'Een bevlogen pleidooi.' -Danka Stuijver 'Verplicht voor iedere bestuurder.' -Tim ‘S Jongers

Het is een groot taboe in Nederland: domheid benoemen. Want domheid wordt geassocieerd met ‘lage intelligentie’. De domheid in dit boek is geen eigenschap, maar een politieke strategie. Beter weten, of kunnen weten, en toch vasthouden aan bewezen onwaarheden, onterechte beschuldigingen en misleidende frames. In deze messcherpe analyse laat Sander Schimmelpenninck zien hoe dat soort domheid Nederland steeds meer in zijn greep heeft. Het vult talkshows, bepaalt verkiezingen en maakt je tot een influencer van formaat. Maar het tast ook de democratie, de rechtsstaat, de wetenschap en de journalistiek aan. Daarom moet domheid als strategie worden ontmaskerd. Niet om mensen als dom ‘weg te zetten’, maar om te beschermen waar domheid het op gemunt heeft: de open, democratische samenleving. Sander Schimmelpenninck (1984) is journalist, columnist bij de Volkskrant en presentator van de Zelfspodcast. In de tv-serie Sander en de kloof stelde hij kansenongelijkheid aan de kaak, in zijn boek Sander en de brug (ruim 27.000 verkocht) deed hij voorstellen om daar iets aan te doen. Reacties: ‘Lekker betoog’ – Sheila Sitalsing ‘Een bevlogen afrekening’ – Bas Heijne ‘Aanstekelijk’ – Karin Amatmoekrim

Bekend van het tv-programma Kamp Van Koningsbrugge en No Way BackHet is niet altijd makkelijk om jezelf te zijn. Dat laat Ray Klaassens zien in zijn openhartige en avontuurlijke levensverhaal Groeipijn. Zijn innerlijk vuur bracht hem van de straten en bossen van Helmond, via de Koninklijke Militaire Academie naar bijzondere en gevaarlijke oorden. In de jungle van Belize, tijdens bombardementen in Beiroet en bij missies in het Midden-Oosten kon hij zich steeds verder ontwikkelen. Hij leerde: je wordt nooit groter dan wat je omgeving je kan bieden. Groeien doe je buiten je comfortzone. Daarvoor zijn lef, discipline en doorzettingsvermogen nodig.Of het nu is als commando, inlichtingenofficier, ondernemer, tv-persoonlijkheid of spreker, Ray blijft zichzelf steeds weer uitdagen. De sleutel? Moeite doen, telkens opnieuw. Groei zal immers altijd een beetje pijn blijven doen. Lezersreacties:‘Krachtig, kwetsbaar, realistisch en vol leerzame lessen voor het bewust leven van je leven.’ ‘Een erg inspirerend boek!’

Vanaf je veertigste stap je in een volgend hoofdstuk. In De tweede helft van je leven nodigt Susan Smit je uit om de weerstand tegen ouder worden te laten varen. De tweede levenshelft wil je namelijk naar een bestaan leiden waarin je loslaat wat niet meer voor je werkt en de wereld brengt wat je ten diepste te bieden hebt.Als het hoogste goed van ouder worden eruit bestaat om je leven te houden zoals het is en jezelf zoals je was - tegen de stroom van het leven in - mis je het hele punt. Deze nieuwe fase kan er een zijn van vreugde, vervulling en verdieping als je veranderingen aanvaardt. De tweede helft in een vrouwenleven gaat over oogsten: er valt een nieuw, grandioos avontuur te beleven.Dit boek gaat over liefde, groei, heilige woede, de vrouwelijke band met de natuur en het mystieke, stilte en zusterschap, maar bovenal over samenvallen met jezelf. Kortom, over de kracht en wijsheid van de vrouw en wat dit voor de wereld kan betekenen.

Zestien jaar lang droeg Angela Merkel regeringsverantwoordelijkheid voor Duitsland. Met haar handelen en haar houding drukte ze een stempel op de Duitse, Europese en internationale politiek. In dit boek blikt ze terug op haar leven in twee Duitse staten – tot 1990 in de DDR, en vervolgens in het herenigde Duitsland. Hoe is het haar als Oost-Duitse gelukt de eerste vrouwelijke kanselier van een verenigd Duitsland en één van de machtigste regeringsleiders in de westerse wereld te worden? Wat dreef haar?In Vrijheid beschrijft Angela Merkel het dagelijkse leven in de kanselarij, maar ook de zeer dramatische dagen en nachten toen ze in Berlijn, Brussel en elders beslissingen met grote impact moest nemen. Ze schetst hoe internationale samenwerking door de jaren heen veranderde en onder welke druk politici vandaag de dag staan bij het zoeken naar oplossingen voor complexe problemen in een geglobaliseerde wereld. Ze neemt ons mee achter de schermen van de internationale politiek en laat zien welke betekenis persoonlijke gesprekken kunnen hebben – en welke grenzen er zijn.Angela Merkel reflecteert op de mogelijkheden van politieke actie in een tijd van toenemende confrontatie. Haar memoires bieden een uniek kijkje in het centrum van de macht – en vormen een overtuigd pleidooi voor vrijheid.

We hebben onze soort Homo sapiens genoemd, ‘de wijze mens’, maar als mensen zo wijs zijn, waarom zijn we dan zo zelfdestructief? Waarom staan we op het punt ecologische en technologische zelfmoord te plegen? Op dit moment maken we de meest ingrijpende informatierevolutie in onze geschiedenis door. Om goed te kunnen begrijpen wat er gebeurt, moeten we leren van het verleden en analyseren welke rol informatie in ons leven speelt. Al eeuwenlang verkrijgt de mensheid macht door het verspreiden van informatie in de vorm van fictie, fantasieën en massale waanideeën. In Nexus neemt Yuval Noah Harari ons mee naar het stenen tijdperk, de heiligverklaring van de Bijbel, vroegmoderne heksenjachten, het stalinisme, het nazisme en de heropleving van het hedendaagse populisme, om de complexe relatie tussen informatie en waarheid, bureaucratie en mythologie, wijsheid en macht bloot te leggen. Hij onderzoekt hoe verschillende samenlevingen en politieke systemen in het verleden informatie hebben gebruikt om hun doelen te bereiken en orde te scheppen, ten goede en ten kwade. In de 21ste eeuw kan kunstmatige intelligentie ervoor zorgen dat we geen grip meer hebben op de verspreiding van waanideeën en onwaarheden. Door weloverwogen keuzes te maken, kunnen we de ergste uitkomsten wellicht nog voorkomen.

In Laatste man vertelt Stijn Franken (1967-2025), die gedurende zijn carrière onder andere Lucia de Berk, Volkert van der G. en Willem Holleeder bijstond, aan de hand van enkele spraakmakende zaken over zijn ervaringen als strafrechtadvocaat. Via de processen tegen Charles Z. en Kobus L. in de jaren negentig en de gerechtelijke dwalingen uit het begin van deze eeuw, komt hij te spreken over de verharding van het strafrechtklimaat, de toename van het aantal levenslang gestraften en het gevaar dat ontstaat als mensen het vertrouwen in het strafproces verliezen.Ook zijn eigen sterfelijkheid komt aan bod. Een paar jaar geleden kreeg Stijn te horen dat hij ongeneeslijk ziek was. Om iets van zijn gedachtengoed te bewaren voor komende generaties heeft hij samen met Miek Smilde, oud-journaliste en schrijfster, zijn verhaal op papier gezet.Laatste man is een boek over het zoeken naar waarheid, de kracht van verhalen en de kloof tussen zij die oordelen en zij die veroordeeld worden.

Ziek worden kan je overkomen, maar ziekte zelf veroorzaken is een kunst. Toch kun je het leren. In een land dat vergrijzing vooral als probleem ziet en waar de gezondheidszorg én menig broekriem op knappen staat, doet psycholoog Femke Nijboer haar best om een steentje bij te dragen: ze geeft jou de beste tips om ouderdom compleet te vermijden. Op de Zwarte Cross snapte ze het namelijk ineens: weg met al dat truttige gepreek! Jullie willen niet lang, maar kort en gelukkig leven! En zij zal jullie daarbij raad geven. Als zelfbenoemd generaal legt ze jullie, rekruten, het lichaam uit. Ze laat je al je organen nauwkeurig bestuderen en intens bewonderen, en legt dan uit hoe je ze met slechte gewoontes kapot kunt leven. Ook doorspekt ze haar leefstijltips met anekdotes uit haar eigen leven en onderzoekt ze de beperkte maakbaarheid van je eigen geluk.

Armoede is je eigen schuld. Armoede is niet meer dan een gebrek aan geld. Armoede leidt tot domme en ongezonde keuzes. In een land geregeerd door welvarende, hogeropgeleide mensen wordt op een beperkte en soms zelfs schadelijke manier naar armoede gekeken. Tim ’S Jongers groeide op in armoede, ging uiteindelijk studeren, deed onderzoek naar armoede en doet nu beleidsvoorstellen om het tegen te gaan. Hoe de meeste mensen denken over armoede, ontdekte hij, klopt van geen kant. Daarom schreef hij dit boek: een spoedcursus armoede, bedoeld voor mensen met geld. Want armoede bestrijden kan pas als zij anders leren kijken. Tim ’S Jongers (1981) is politicoloog, bestuurskundige en directeur van de Wiardi Beckman Stichting. Voor De Correspondent schrijft hij over armoede; van zijn boek Beledigende broccoli zijn meer dan 10.000 exemplaren verkocht. Reacties: ‘Confronterend.’ -Sander Schimmelpenninck ‘Een van de beste boeken van het jaar.’ -Paul Verhaeghe ‘Herkenbaar van het eerste tot het laatste woord.’ -Emine Uğur ‘Overtuigend pleidooi.’ -Kitty Herweijer

Big Willem is het verhaal van Willem van Boxtel (1954), een Amsterdamse jongen die van brommer rijdende nozem uit de Indische Buurt uitgroeit tot president van de Hells Angels Amsterdam Holland.Vanuit hun door de gemeente verstrekte clubhuis aan de H.J.E. Wenckebachweg in Amsterdam heersen de Hells Angels vanaf de jaren zeventig over de Amsterdamse Wallen, over Nederland en uiteindelijk over heel Europa. Ze lijken tot ver in de jaren negentig onaantastbaar, tot er door criminele invloeden scheuren ontstaan binnen de eens zo ondeelbare club, waar eer en broederschap voorop stonden. De Hells Angels komen in een neerwaartse spiraal terecht die niet meer te stoppen is. Middels een coup wordt president Willem van Boxtel in 2004 met bad standing uit de club gezet.Pas in 2013 laat hij weer publiekelijk van zich horen: hij sluit zich aan bij motorclub No Surrender, maar na twee jaar houdt hij het daar voor gezien. Tegenwoordig brengt Willem veel tijd door met zijn kinderen Jerry en Melanie en kleinzoon Mikey in Nederland of in La Carihuela, de Hollandse enclave in het Spaanse Torremolinos. Hij legt nog altijd respectabele afstanden af op zijn motor en maakt de balans op: ‘Twintig jaar na mijn afzetting vond ik het tijd om eens míjn verhaal te vertellen.’Big Willem is het waargebeurde en rauwe relaas van een jongen die met de verschoppelingen van de maatschappij een club vormt en uiteindelijk uitgroeit tot een speler van wereldformaat.

Op 18 juni 1942, nu tachtig jaar geleden, werd in het Walton General Hospital in Liverpool een jongetje geboren. De baby kwam lijkbleek ter wereld en ademde niet. De arts wilde hem al doodverklaren toen het kindje alsnog begon te ademen. De ouders, Jim en Mary, noemden hun zoontje Paul. Samen met zijn broer Mick groeide hij op in een tijd van schaarste. Paul was nog maar veertien jaar oud toen zijn 'mother Mary' overleed. Zijn vader was niet alleen zijn houvast, maar ook zijn eerste en enige muziekleraar. In de schoolbus zat hij meestal naast een jongen genaamd George Harrison en niet veel later ontmoette hij een andere jongen die zijn leven voor altijd zou veranderen: John Lennon. In dit boek beschrijft Philip Norman op meeslepende wijze het fascinerende verhaal van een van de grootste muzikale genieën van onze tijd: Paul McCartney.

Elk archief is een begraafplaats: het verbergt niet alleen boeken, maar ook wie ze begroef. Wanneer historicus Sinan Arslan afdaalt in het Vaticaans Apostolisch Archief, vindt hij een schrift dat vijftienhonderd jaar verborgen bleef. Op elke bladzijde staat één woord: Anhar — in het Aramees „rivier", in het Syrisch „licht", en in de mandeïsche overlevering de zuivering zelf. Het is de verzwegen stam van het Koranwoord wa-nhar. Van het Concilie van Nicea tot het hof van de Omajjaden, van de hadithkamers van Bagdad tot de puinhopen van Irak in 2003: de methode verandert, het doel niet. Tegenover de macht staat altijd hetzelfde — een middelpuntloze traditie die de tempel, het schrift en de bevriezing van het heilige verwerpt, en die de rivier en de stroming heilig acht. Rome wantrouwde alles wat met water sprak. Want water kent geen grenzen, en het rijk beminde wie geen grenzen kende niet. Een roman over geloof, macht en de waarheid die zich niet laat vastleggen. Voor wie durft te lezen wat eeuwenlang verzwegen werd.

Al decennialang is Frankrijk ons favoriete vakantieland. Rijden we nu met hoge snelheid over de autoroute naar het zuiden, vroeger was het de Route Nationale 7 die ons vanuit Parijs dwars door talloze steden en dorpen naar de Côte d'Azur leidde. Over deze route nostalgique trekt Volkskrant-correspondent Peter Giesen door Frankrijk, op zoek naar de ziel van het land. Onderweg naar het zuiden schrijft hij over het Parijs van Haussmann, de islam in de banlieues, de hofcultuur van Versailles, het belang van het katholicisme, alsook over de kunst, de auto-industrie, de crisis van het plattaland en de beroemde gastronomie. Over een land dat onder president Macron opnieuw probeert aanlsuiting te vinden bij de moderne tijd, om zich telkens weer te laven aan dat kleurrijke verleden. Retour de France is een hernieuwde kennismaking met een land waar volgens sommigen zelfs God een zomerhuis zou willen hebben.

Een betoverende zoektocht naar vlinders en de zin van het levenOp een donkere dag maakt Lea Korsgaard een lijst van alle vlinders in Denemarken. Ze neemt zich voor om ze in één jaar tijd allemaal te vinden, wat haar naar nieuwe landschappen en verborgen plaatsen brengt. Ze wandelt over oude zeebodems en heuvels gemaakt van algen en schelpen. De zoektocht leidt haar ook naar boeken, filosofie en mythologie. Want sinds mensen nadenken over de betekenis van leven en dood, symboliseert de vlinder de hoop op wedergeboorte – en confronteert hij ons met de grootste vragen van het bestaan: waarom leven we? En waar leven we voor?Lea Korsgaard maakte zelf alle kleurenillustraties voor dit boek.

“Ze zien er allemaal heel normaal uit. Maar wat had ik dan verwacht? Dat ze hier allemaal naakt door de gang rennen, achtervolgd door zusters in witte uniformen?” Kelly leidt het leven waar ze als kind niet eens van durfde te dromen: gelukkig getrouwd, met fijne vrienden en een baan als maatschappelijk werker. Ze zorgt voor anderen, werkt hard en gaat altijd door. Totdat het ineens niet meer gaat. Wat begint als een burn-out, eindigt in een diagnose die alles op zijn kop zet: PTSS. De hulpverlener wordt patiënt en belandt aan de andere kant van de tafel, binnen de muren van de GGZ. Van therapeutenstoel tot patiëntenbed is een eerlijk en indringend verhaal over trauma dat zich jarenlang stilhoudt, tot het zich niet langer laat negeren. Met openheid, rauwheid en onverwachte humor beschrijft Kelly haar ervaringen in de kliniek, waar de mensen verrassend normaal blijken te zijn. Een openhartig verhaal over trauma, herstel en de dunne lijn tussen hulpverlener en patiënt.

Sinds 2020 interviewt NRC mensen met uiteenlopende expertises en levenservaring over die ene vraag waar iedereen een antwoord op zoekt: wat maakt het leven de moeite waard? In dit boek, samengesteld door de bedenkers van de reeks, zijn de beste interviews gebundeld. Het zijn bekende en onbekende Nederlanders, van alle generaties. Ze zijn psycholoog, topsporter, kunstenaar, boer, architect of boeddhistisch leraar. Het gaat over kinderen krijgen, de natuur, sociale media, liefde, het geloof en de dood. Het gaat met John van den Heuvel over materialisme, met Nelli Cooman over knokken voor jezelf en met Bregje Hofstede over een bevalling die als een trip aanvoelde. Maar allemaal geven ze hun eigen deelantwoord op die ene vraag van waaruit het gesprek vertrok.

Flip van Doorn stamt af van Zeeuwse regenten en van de kapitein van het slavenschip Zeelands Welvaren, maar ook van bewoners die al in de zestiende eeuw hun dorp moesten afstaan aan de golven van de Oosterschelde. Met een nieuwsgierige blik, de oren gespitst op verhalen over cultuur en geschiedenis, reist hij door het verleden en het heden van de Scheldedelta. Op Walcheren heeft hij een afspraak met een godin, in Zierikzee ontvangt hij een bericht van een verre voorouder, en op de Westerschelde kruist hij het zog van een spookschip. Zeeland is een monumentale reis door de Zeeuwse historie.

Nu de tech-elite innig verstrengeld is met het Witte Huis staan de democratische rechtstaat en moderne wereldorde op het spel. In De techbro’s pellen twee Volkskrant-journalisten de politieke, economische en filosofische overtuigingen af die Silicon Valley regeren. Ze onthullen hoe jongensdromen over onsterfelijkheid en goddelijke ai zijn geinspireerd op dystopische sciencefiction. Vaak gaan die dromen samen met een drang de democratie af te breken en een opvallende obsessie met voortplanting. Dit boek is een toegankelijke gids voor wie deze mannen, hun groteske schaduwmacht, en de vs onder Trump beter wil begrijpen.

Oud-undercoveragent Johan van Kastel over de verborgen drugsoorlog van de Nederlandse staat. Dit indringende true crime-boek neemt je mee naar de begin jaren negentig waarin Nederland probeerde de drugswereld te bestrijden met een geheim politieteam: het IRT. Om criminelen te ontmaskeren werden de transporten bewust doorgelaten en gevolgd, maar de operatie ontspoorde. De Nederlandse staat werd een van de grootste drugsspelers. Van Kastel, bekend van de bestseller Mijn kop moest eraf, bracht het schandaal aan het licht. Nu duikt hij opnieuw in het dossier om vragen te beantwoorden. Want wie gaf de opdrachten? Wie hield wie de hand boven het hoofd? En wie betaalde uiteindelijk de prijs?‘Ik dacht dat ik alles al wist. Tot ik opnieuw ging praten met mensen die toen zwegen, en stukken boven water kreeg die nooit in het dossier zijn beland. Pas nu zie ik het helder.’ Johan van Kastel‘Johan van Kastel biedt een bijzonder perspectief op het grootste politieschandaal dat Nederland ooit gekend heeft: de IRT-affaire.’ Jan Meeus, misdaadverslaggever NRC Handelsblad‘Een schokkend verhaal over honderduizenden verdwenen kilo's drugs. Wie is hier de crimineel?’ Marcel van de Ven, auteur van De kooi

Het is een klassiek geworden wiskunderaadsel: het driedeurenprobleem. Je mag in een spelshow kiezen tussen drie deuren. Achter één staat een auto die je graag wil winnen, achter de andere twee een geit. Zodra je een deur kiest, maakt de presentator een van de twee niet door jou gekozen deuren open: daar staat een geit. En dan stelt hij die ene vraag: wil je wisselen van deur? Waarom dat wiskundig verstandig is, staat natuurlijk in dit boek. Maar er zijn zoveel meer vragen. Wanneer zijn die geiten eigenlijk in het probleem beland? Wat heeft Shakespeare erover geschreven? Hoe ziet de logigramversie eruit? En wat hebben geisha’s, deukhoeden en het hoofdpostkantoor ermee te maken? Al die vragen zijn nu eindelijk beantwoord. De auto, de geit en de wiskunde is een wetenschappelijke en literaire lsd-trip langs alle uithoeken van rekenen en taal. Het vrolijkste wiskundeboek in jaren. Wie het eenmaal gekozen heeft, wil het nergens meer voor ruilen. Ionica Smeets is hoogleraar wetenschapscommunicatie aan de Universiteit Leiden en columnist bij de Volkskrant. Jan Beuving studeerde ook wiskunde, maar is cabaretier.

‘Het licht in mijn kindertijd was getemperd. De zon scheen, nooit helemaal voluit, maar genoeg om mij te verwarmen. Genoeg ook om de mooie dingen van het leven zichtbaar te maken, zoals het blauw-witte busje met de davidster op de schoorsteen­mantel, symbool van dat de sof zich niet nog eens zou herhalen. Het geld dat wij erin stopten was voor Israël. Israël bood veiligheid. ­Israël bood troost. Waarom we er zelf dan niet heen gingen, bleef in het vage…’ Een klein verhaal losweken uit het grote verhaal van de alsmaar voortrazende geschiedenis, was mijn drijfveer voor het schrijven van dit boek.

Een aanklacht tegen de westerse medeplichtigheid aan de genocide in Gaza en deels een zelfonderzoek waarin El Akkad woorden weet te geven aan dat wat onbeschrijfelijk lijktOmar El Akkad kwam ooit zelf als immigrant naar het Westen, ervan overtuigd dat hij daar eindelijk vrijheid en rechtvaardigheid zou vinden. Maar in de afgelopen twintig jaar, waarin hij verslag deed van de ‘war on terror’, klimaatverandering en Black Lives Matter-protesten en machteloos moest toezien hoe onschuldige mensen werden vermoord in Gaza, groeide bij hem het besef dat die mooie beloftes over het Westen een leugen zijn. Hij is tot het inzicht gekomen dat er altijd grote groepen mensen zullen zijn, niet alleen moslims of mensen uit de Arabische wereld, maar iedereen die buiten de bevoorrechte klasse valt, die geen toegang krijgen tot die beloofde vrijheid en gerechtigheid.Op een dag zal iedereen hier altijd tegen zijn geweest vertelt het verhaal van dat besef: een worsteling met de morele implicaties van een leven in het Westen, maar ook een zoektocht naar manieren om in een tijd van ongekende verwoesting verandering teweeg te brengen. Dit is hét boek van onze tijd.Messcherp, prikkelend en hoopvol: Omar El Akkad stelt dat het Westen gefaald heeft als hoeder van internationale mensenrechten en verkent de mogelijkheden om verandering teweeg te brengen voor een rechtvaardiger wereldWinnaar van de National Book Award en finalist van de National Book Critics Circle AwardBoek van het jaar volgens o.a. The New York Times, The Washington Post, TIME, Los Angeles Times en Literary Hub.In de pers ‘Een eloquente noodkreet tegen onze tolerantie voor de ellende van anderen.’ The New York Times‘Vol met welverdiende woede en frustratie. Een must-read, al was het maar om ons eraan te herinneren dat de geschiedenis altijd neerkomt op één simpele vraag: toen het ertoe deed, wie koos er voor gerechtigheid en wie koos er voor macht?’ The Guardian ‘Ondanks alle gruwelen die in dit boek worden beschreven, is er een constante onderstroom die verlangt naar een betere wereld, een rechtvaardiger wereld, een wereld waarin de huidige weerzinwekkende acties van Israël in Gaza worden veroordeeld en beëindigd. Ongelooflijk ontroerend en krachtig.’ Big Issue‘Uitzonderlijk krachtig, zoals een schreeuw van woede en verdriet tegen de status quo moet zijn.’ The Financial Times ‘Een felle aanklacht tegen de hypocriete onverschilligheid van het Westen ten aanzien van de vernietiging van Gaza.’ Booklist‘Ik heb een non-fictieboek nog nooit zo sterk aanbevolen als dit. Een pijnlijke maar essentiële aanklacht tegen een gebroken wereld.’ Literary Hub‘Een urgent en moedig verslag dat weigert zijn vertrouwen te verliezen in de mogelijkheid dat dingen anders kunnen zijn.’ Hisham Matar‘Ik kan me op dit moment geen belangrijker boek voorstellen. Lees dit alsjeblieft. Ik beloof dat je er geen spijt van zult krijgen.’ Tommy Orange

Op Santa Maria, Azoren bevat herinneringen aan het verblijf op Santa Maria, een van de kleinere eilanden van de archipel in de Atlantische Oceaan, gedurende het voorjaar en de zomer van 1987. De schrijver verbleef op het eiland omdat zijn geliefde daar het ‘Imperio’ bestudeerde, het rituele feest van de Heilige Geest. De herinneringen zijn gevormd tot literaire fragmenten over kijken, verwondering en het streven deel te nemen aan de kleine gemeenschap die op het eiland leeft. Maarten Kaster (Den Haag, 1958) is schrijver, gitarist en voormalig rijksambtenaar.

In de zomer van 2026 wordt de grootse voorstelling De graanrepubliek op de planken gebracht. Of preciezer gezegd: op vlonders in het wuivende koren van Groningen. Het gaat knetteren en vonken tussen landarbeiders en herenboeren in deze theatrale bewerking van Tom de Ket, die eerder ook al tekende voor de succesvolle voorstellingen van Het pauperparadijs, Mammoet, Boer Koekoek en 14 (over Johan Cruijff).De graanrepubliek gaat over de opkomst van het communisme en het fascisme op het platteland, honderd jaar geleden – en over de nog altijd voelbare doorwerking van die twee stromingen. Over klassenstrijd, een vlammende, verboden liefde, goed en fout, wraak en vergelding, en onderhuids leed dat van generatie op generatie wordt doorgegeven. ‘Ik ben ontzettend verguld met deze toneelbewerking én tegelijk stiknieuwsgierig,’ aldus Frank Westerman. De graanrepubliek wordt geproduceerd door Zummerbu¨hne, producent van grootschalig muziektheater in de buitenlucht. Rollen worden vertolkt door onder meer Lotte Dunselman, Steyn de Leeuwe, Peter Drost, Rosa da Silva, Jip van den Dool en Gusta Geleijnse. Er zijn 32.000 stoelen beschikbaar, verdeeld over 25 voorstellingen van 5 augustus tot 6 september. En voor wie geen kaartje kan bemachtigen, is er altijd nog het boek – door Frank Westerman voor deze nieuwe editie geactualiseerd op basis van explosieve informatie uit de CABR-archieven.

Wanneer Henk Rigter een baan aangeboden krijgt in Zuid-Afrika reist hij samen met twee vrienden in een rammelend busje die kant op, in de veronderstelling dat ze er drie maanden over zullen doen. Drie maanden worden uiteindelijk drie jaar en tijdens de reis die volgt, adopteren ze een hond, rijden hun wagen total loss in de Sinaï, helpen goede doelen, belanden meerdere keren in de gevangenis en vechten met een krokodil. Het Afrikaanse continent vormt het decor van tegenslagen, uitdagingen en schitterende ontmoetingen. Dwars door Afrika is een verhaal over vriendschap, jezelf tegenkomen, doorzettingsvermogen en de drang naar avontuur.

Woede in mijn Stilte – Boek 2 is een aangrijpend en waargebeurd levensverhaal dat de lezer meeneemt in een intens traject van trauma, huiselijk geweld, depressie en herstel. Dit boek vertelt het verhaal van een jeugd die getekend werd door onveiligheid, emotionele pijn en langdurige psychische strijd, en hoe deze ervaringen doorwerken in het volwassen leven. Van een kindertijd met huiselijk geweld en een gebroken gezinssituatie tot een jeugd binnen jeugdzorginstellingen en gesloten hulpverlening: dit verhaal toont de harde realiteit van opgroeien in een omgeving zonder stabiliteit of veiligheid. Het beschrijft hoe depressie zich al op jonge leeftijd ontwikkelt en jarenlang aanwezig blijft, samen met gevoelens van woede, machteloosheid en verlies van vertrouwen. Daarnaast behandelt het boek ook thema’s zoals verslaving en herstel, en de moeilijke weg naar een drugsvrij leven. Het laat zien hoe iemand, ondanks terugvallen en pijnlijke gebeurtenissen, stap voor stap probeert te bouwen aan persoonlijke groei en mentale stabiliteit. Naast de donkere periodes bevat dit verhaal ook momenten van hoop, liefde en verandering. Het moederschap speelt hierin een belangrijke rol, net als de zoek

Bewijs dat je een mens bent vertelt het waargebeurde verhaal van een Palestijnse man in België die zijn vrouw uit Gaza probeert te halen. Wat begint als een administratieve procedure, groeit uit tot een jarenlange strijd tegen regels, wachttijden en onzichtbare muren. Terwijl de oorlog verwoestend om zich heen grijpt, dringt een urgente vraag zich op: wat betekent menselijkheid wanneer systemen zich steeds verder achter regeltjes verschuilen? De auteur volgt het verhaal van nabij en wordt er onvermijdelijk deel van. De opeenstapeling van wachten, machteloosheid en morele druk weegt zwaar – niet alleen op wie vastzit in procedures, maar ook op wie probeert te blijven kijken, luisteren en helpen. Dit boek is geen pamflet, maar een literaire kroniek van wachten, verlies en volharding. Het beweegt zich tussen reportage en persoonlijke betrokkenheid, en laat zien hoe grote politieke conflicten zich vertalen in menselijk leed – en hoe kleine gebaren van aandacht, doorzettingsvermogen en liefde menselijkheid overeind kunnen houden, zelfs als alles eromheen dreigt te verdwijnen.

'Rond mijn veertigste stond ik op een kruispunt in mijn leven. Zowel zakelijk als privé ging het roer om. Het was voor mij een waanzinnig leerzaam traject. Als dit boek ook maar één lezer een duwtje in de rug geeft, is het extra geslaagd.' Op het moment dat alles leek te kloppen, begon Simon Keizer zichzelf vragen te stellen. Succes gaf geen richting meer en antwoorden bleven uit. Wat volgde was een zoektocht. Tijdens een retraite in Costa Rica werd hij geconfronteerd met andere manieren van kijken, naar zijn verleden, zijn patronen en de keuzes die voor hem lagen. De retraite hielp hem, niet om iemand anders te worden, maar om terug te keren naar wie hij werkelijk was. Wat Moed dat Moet is de openhartige autobiografie van Simon Keizer, geillustreerd met persoonlijke foto's. Hij blikt terug op de gebeurtenissen die zijn leven voorgoed vormden: het vroege verlies van zijn vader, de geboorte van zijn kinderen, de verwoestende cafébrand in Volendam, het succes en uiteindelijk het besluit om te stoppen met Nick & Simon. Vijfentwintig jaar na de brand vertelt Simon voor het eerst hoe deze ervaringen hem werkelijk tekenden en hoe hij leerde opnieuw voor zichzelf te kiezen en zijn eigen pad te volgen. Dit is niet alleen het levensverhaal van Simon Keizer, maar ook een spiegel voor de lezer. Voor iedereen die voelt dat het anders kan, maar nog niet weet hoe. Simon Keizer (1984), de Volendamse artiest die het land veroverde met Nick & Simon, speelde op zijn zestiende voor het eerst met zijn klasgenoot Nick Schilder. Voor en met Jan Smit schreef hij talloze liedjes. Op zijn eenentwintigste kwam het debuutalbum van Nick & Simon uit. Elf nummer één-albums later deelde Simon met Nick dat hij wilde stoppen. Simon gunde zichzelf vervolgens alle ruimte om alles op een rijtje te zetten. Dit boek is in die periode geboren.

De diagnose van de ziekte van Parkinson bepaalt niet wie je bent – dat laat Meer dan je ziekte op indringende wijze zien. Tijdens een intieme, dynamische fotosessie vertellen twaalf mensen met parkinson over hun leven, hun passies en de hobby’s die hen kracht, plezier en zingeving geven. Van creativiteit tot beweging en verbondenheid: elk portret laat zien hoe de focus op wat nog wél kan ruimte geeft aan veerkracht en levenslust.Bas Bloem schrijft over de diagnose, impact, oorzaken en behandelingen van de ziekte van Parkinson en Jan Heemskerk schreef de interviews en het nawoord.