Geschiedenis & politiek

Het kleine bergdorpje Rennes-le-Château is een nieuw pelgrimsoord aan de voet van de Franse Pyreneeën. Vorig jaar kwamen er maar liefst 120.000 mensen naartoe. Wat is er zo bijzonder aan dit dorp en aan deze streek? Heel wat. Het 'barst' er werkelijk van de geheimen, schatten en mysteries. Verhalen over vestigingen van Lemuria en Atlantis, een Tempel van Salomo onder berg Cardou, de geheime bergplaats van de Ark van het Verbond en het graf van Jezus. Schatten van Romeinen, Visigoten en tempeliers. Het geheim van de katharen en van de priester Bérenger Saunière. Ondergrondse beschavingen, een UFO-basis onder de berg Bugarach en heilige geometrie. Er is hernieuwde belangstelling voor de leer van de katharen en voor Maria Magdalena, die enige tijd in Rennes-le-Château gewoond en gepredikt zou hebben. Honderden boeken zijn erover geschreven en tientallen documentaires zijn er over gemaakt. Lincoln, Baigent en Leigh schreven hier hun bestseller 'Het Heilige Bloed en de Heilige Graal'. Dan Brown baseerde zijn wereldwijde bestseller 'De Da Vinci Code' goeddeels op de geheimen van Rennes-le-Château, en geeft dat ook ruiterlijk toe. In deel 1 van deze trilogie wordt de turbulente historie van deze streek belicht. Er is aandacht voor het leven van de geheimzinnige priester Saunière, zijn gigantische rijkdom en de bizarre 'aanwijzingen' in zijn kerk. Met een uitgebreide rondgang door het dorp en de directe omgeving. Deze trilogie geeft een overzicht van alles wat er nu bekend is over Rennes-le-Château. Langzaam worden de verbanden zichtbaar. Het zijn wonderbaarlijke inzichten met prachtige boodschappen voor de mens van deze tijd. Frankrijk blijkt het tweede 'Heilige Land', waar de kerk kon overleven dankzij machtige vorsten als Clovis en Karel de Grote. En waar het 'oorspronkelijke' christendom behouden bleef, dankzij katharen, tempeliers en Maria Magdalena. In deel 2 van 'De geheime boodschappen van Rennes-le-Chateau' wordt het 'Heilige Gebied' rondom Rennes-le-Château verkend, met zijn katharen, kastelen, heilige bronnen, inwijdingsgrotten, menhirs, hunebedden, kerken, kloosters en abdijen. Ook is er aandacht voor negen prachtige, 'spirituele' wandeltochten, gevolgd door acht schitterende dagtochten in de wijde omgeving van Rennes-le-Château. In deel 3 van 'De geheime boodschappen van Rennes-le-Chateau' wordt verder ingegaan op de belangrijkste mysteries van Rennes-le-Château en het hele 'Heilige Gebied'. Er wordt ingegaan op de katharen, de tempeliers, de heilige geometrie, de geheimzinnige Priorij van Sion, de Graal en de Ark van het Verbond. En, heel uitgebreid, op die bijzondere vrouw, Maria Magdalena. Voorzien van tekeningen, kaarten, heldere uitleg, veel foto's en spannende verhalen.

De grootste van de kleine rivieren of de kleinste van de grote rivieren, zo wordt de Overijsselse Vecht genoemd in Nederland. In Duitsland speelt dit niet. Daar is ‘die Vechte’ niet meer dan een detail in het landschap. Toch ligt juist daar het langste deel van de rivier. Waar te beginnen bij het verhaal van de Vecht? Bij het ontstaan van de oerrivier in het Pleistoceen? Of bij de Trechterbekervolken die zich ruim 5000 jaar geleden vestigden op de duinen langs de Vecht? Of gewoon bij de bronnen van het Vechtwater aan de voet van de Baumbergen bij Münster? De grootste van de kleine rivieren of de kleinste van de grote rivieren, zo wordt de Overijsselse Vecht genoemd in Nederland. In Duitsland speelt dit niet. Daar is ‘die Vechte’ niet meer dan een detail in het landschap. Toch ligt juist daar het langste deel van de rivier. Waar te beginnen bij het verhaal van de Vecht? Bij het ontstaan van de oerrivier in het Pleistoceen? Of bij de Trechterbekervolken die zich ruim 5000 jaar geleden vestigden op de duinen langs de Vecht? Of gewoon bij de bronnen van het Vechtwater aan de voet van de Baumbergen bij Münster?

Gitzwarte biografie van de man die zonder enig berouw de taken van SS- leider Heinrich Himmler uitvoerde in Nederland. Hanns Albin Rauter (1895-1949) was tijdens de Tweede Wereldoorlog de meest gevreesde en gehate vertegenwoordiger van de Duitse bezetting in Nederland. Als vertegenwoordiger van Himmler voerde hij zonder mededogen de taken van de bezetter uit. Zo sloeg hij de Februaristaking (1941) en de April-meistakingen (1943) neer, maakte hij jacht op verzetsstrijders en regisseerde hij de deportatie van Joden. Daarnaast stond onder vele doodvonnissen zíjn handtekening. In Rauter schetst Gerritse het zwarte beeld van een man die opklom van een kleine straatvechter in Oostenrijk tot de belichaming van het kwaad als de rechterhand van Himmler. Niet eerder verscheen er een werk waarin de misdaden van deze 'tweede Alva' zo uitgebreid aan het licht werden gebracht.

De geuzen vormden een bonte groep rebellen die in de zestiende eeuw in opstand kwam tegen de katholieke onderdrukking, het Spaanse bewind van koning Filips II en de behoudsgezinde regering in Brussel. Zij waren de beeldenstormers, revolutionairen en zeerovers die samen met Willem van Oranje de Tachtigjarige Oorlog deden losbarsten. Die geuzenopstand resulteerde in waanzinnig religieus geweld tussen katholieken en protestanten, een bloedige burgeroorlog en de uiteindelijke breuk tussen het noorden en zuiden van de Nederlanden.

In de afgelopen tien jaar heeft het internet de wereld van uitgeverij, media en communicatie gedemocratiseerd. Dit heeft geleid tot een enorme participatiedrift in de wereld van de bits. Een zelfde trend komt nu tot bloei in de wereld van de dingen.Chris Anderson onthult in Makers hoe ondernemers het web gebruiken om bedrijfjes op te zetten met de hele wereld als afzet gebied en hoe zij significant minder financiële middelen, tooling en infrastructuur nodig hebben dan traditionele productie. Andersons unieke visie is dat productie op kleine schaal een belangrijke bron voor toekomstige groei zal zijn; dat het succes van de gigantische bedrijven op zijn retour is; dat in deze eeuw van open source, op maat gemaakte producten, en doe-het-zelfproduct design, het collectieve potentieel van een miljoen hobbyknutselaars losgelaten zal worden op de wereldmarkt.De volgende industriële revolutie komt eraan

Een meeslepende en actuele cultuurgeschiedenis over Nederland vanaf 1980 tot aan onze coronatijd.Op de drempel van 1980 verscheen Het Ik-tijdperk als kerstspecial van het roemruchte tijdschrift Haagse Post. De tekst sloeg in als een bom. Auteur John Jansen van Galen beschreef hoe Nederland in deze jaren 'een welvarend villadorp' was geworden, waar de inwoners vooral met zichzelf en niet met de samenleving bezig waren. Iedereen - lezers, politici, kunstenaars, reclamemakers, geestelijken, wetenschappers, journalisten - herkende wel iets in het beeld dat Jansen van Galen schetste. En zo werd het Ik-tijdperk een gevleugeld begrip voor een samenleving die de weg kwijt was.Het Ik-Tijdperk zag het levenslicht in een verwarrende tijd. De droom dat de welvaartsgroei van de naoorlogse wederopbouw eeuwig zou duren, spatte in de tweede helft van de jaren zeventig uiteen. De werkloosheid liep op, de economie stortte in, een nieuwe internationale wapenwedloop was in de maak, de grote steden waren vervallen, grote groepen Nederlanders wendden zich teleurgesteld af van de maatschappij, en de politiek had geen idee hoe dat alles op te lossen.En nu, meer dan veertig jaar later, is de verwarring minstens zo groot: de coronapandemie, de klimaatapocalyps, de oorlog in Oekraïne, de polarisering en de wankele participatiesamenleving. Opnieuw staan de samenhang van onze samenleving en de plaats van het individu erin ter discussie. Tegen de achtergrond van deze historische ontwikkelingen nemen Jouke Turpijn en John Jansen van Galen met Wij en het Ik-tijdperk het gevleugelde begrip de maat. Ging het Ik-tijdperk eigenlijk wel ooit voorbij? Wie zijn en waren wij in het Ik-tijdperk? En wat is er uiteindelijk van overgebleven?

Eind juni 1943 vonden in Amsterdam grootscheepse razzia’s plaats waarbij ruim 5000 Joodse Amsterdammers werden opgepakt en afgevoerd. Zo ook mijn familie. Ze woonden in de Lepelstraat 83-III, in de Joodse wijk achter theater Carré. De vrouw van mijn vader, Jeannette van Praag, hun acht maanden oude dochtertje Ina Sonja, zijn moeder Sara Waterman en broer Isaäc werden op zondag 20 juni ‘s ochtends vroeg door de Amsterdamse politie uit hun huis gehaald. Daarna volgde de reis naar Westerbork, ze verbleven er twee weken. Op 29 juni gingen ze op transport naar Sobibor waar ze bij aankomst op 2 juli direct omkwamen. Mijn vader was niet thuis toen de razzia plaatsvond en is de enige van de familie die de Holocaust overleefde. Hij sprak zijn verdere leven met geen woord over wat er gebeurd is. De namen werden nooit genoemd, de verhalen nooit verteld. Alsof de geschiedenis van onze familie pas in 1945 begon. Door gebeurtenissen die de derde en vierde generatie van onze familie troffen, kwam ik op het spoor van onze verzwegen familiegeschiedenis. Om de verloren familie hun plek in onze geschiedenis weer in te laten nemen, ging ik terug naar Auschwitz en Sobibor.

'Geschiedenisverhalen op hun best.' - Kleio 'Geschiedenis wordt zo echt leuk!'- Leidsch Dagblad 'Wakkert de honger naar kennis over vroeger aan.' - Noordhollands Dagblad De auteurs wonnen met Vet oud! Legendarisch de Kleio Klasseprijs 2016, de prijs voor het beste geschiedenisboek voor in de klas. De magie van het vak geschiedenis komt weer tot leven in Vet oud! Tweede Wereldoorlog. In dit vierde deel van de Vet oud!-serie nemen geschiedenisleraren Richard Zuiderveld en Aant Jelle Soepboer de lezers mee naar deze heftige, maar razend interessante oorlogsjaren. In Vet oud! Tweede Wereldoorlog volgen we de lezens van jongeren tijdens de oorlog aan de hand van 15 verhalen. De lezers worden meegenomen van de Slag om de Grebbeberg tot aan het beleg van Stalingrad en van onderduikers in de polder tot de strijd in Indonesië. Uiteraard komen ook de Duitse inval in Nederland, de Hitlerjugend, razzia's, het verzet, de aanval op Pearl Harbour, de SS, de Hongerwinter, de bevrijding, de Slag om Berlijn, het Rode Leger en de atoombommen op Japan aan bod. De spannende verhalen in het boek worden aangevuld met vele historische weetjes, museumtips, foto's en illustraties.

Natascha van Weezel groeide op met vier Joodse grootouders die de Holocaust overleefden. Uit hun verhalen leerde ze wat begrippen als antisemitisme, propaganda, fascisme, verzet en vrijheid ten diepste betekenen. Nu ze moeder is, realiseert ze zich dat haar zoontjes, net als veel meer Nederlanders, deze verhalen nooit uit de eerste hand zullen horen. Wat willen en kunnen deze laatste ooggetuigen ons vertellen?In Hoop doet overleven spreekt Van Weezel tien Nederlandse Holocaustoverlevenden. Het zijn indringende gesprekken over de oorlog, over grote thema’s en de doorwerking in het alledaagse, maar ook over nú. Waar vinden mensen die het ondenkbare hebben meegemaakt de moed, hoop en kracht om door te leven – en wat kunnen wij daarvan leren?

Honderd jaar anekdotes en vijfentwintig verhalen over raakvlakken met Nederland zijn in deze uitgave opgenomen: politieke en culturele, economische en sportieve, gewichtige en lichte, zakelijke en persoonlijke. De verhalen worden vergezeld door speciaal voor deze uitgave gemaakte foto’s.

Na zijn internationaal geprezen bestseller De Bourgondiërs maakt Bart Van Loo een nooit eerder ondernomen tijdreis naar het decor van ons ontstaansverhaal. Speurend naar eeuwenoude ruïnes en kastelen, objecten en kunstwerken, reisroutes en slagvelden slalomt hij door de Lage Landen. Tussen Brugge en Bergen op Zoom, Gent en Gouda, Namen en Nijmegen componeert Van Loo een alternatieve oergeschiedenis van onze gewesten, die meer is dan het verhaal van Holland en Vlaanderen alleen. Vervolgens trekt hij door Frankrijk, Zwitserland en natuurlijk de Bourgogne zelf en wordt duidelijk dat dit epos ook Europese geschiedenis van de bovenste plank is.Door de late middeleeuwen letterlijk aan te raken blaast Van Loo ons verre verleden meer dan ooit nieuw leven in. Stoute schoenen vormt het prachtige sluitstuk van zijn monumentale Bourgondische diptiek die begon met De Bourgondiërs, een bijna 1500 pagina’s tellend tweeluik waarin hij even wervelend als gedetailleerd uit de doeken doet hoe in onze contreien aan het einde van de middeleeuwen uit verbrokkeling een vorm van eenheid ontstond.

Heinz Oster was pas vijf jaar oud toen Adolf Hitler in 1933 aan de macht kwam. Als een van de 2.011 Joden die in Keulen in 1941 door de Gestapo werden opgepakt, werd ook hij gedeporteerd. De twaalfjarige jongen werd vervolgens van kamp naar kamp gestuurd. In Auschwitz ontsnapte hij aan de gaskamer omdat de paardenfokkerij staljongens nodig had. Hij hield zich wanhopig vast aan de overtuiging dat als hij zich onmisbaar zou maken, hij een grotere kans zou hebben om deze hel te overleven. Heinz was een van de weinige Keulse Joden die na de oorlog de kampen levend verliet. Na de oorlog emigreerde hij naar Amerika en veranderde zijn naam in Henry. Dit is zijn verhaal.

Het boek bij de tv-serie Het verhaal van Nederland - Oranje NassauDe opvolger van de bestseller Het verhaal van Nederland (meer dan 30.000 exemplaren verkocht!)· Een spectaculair boek, in kleur en met veel afbeeldingen en kaarten· De meest recente inzichten over de Oranje Nassaus meeslepend verteld· Overzichtelijke tijdbalken, kaders en rubrieken· Naast dit boek bestaat Het verhaal van Nederland uit een achtdelige tv-serie en een podcastWie was Willem van Oranje? Hoe werden wij een monarchie? Het verhaal van Nederland - Oranje Nassau is een epische reis door de geschiedenis die Nederland heeft verbonden met een koninklijke familie. Op basis van de nieuwste wetenschappelijke inzichten laat dit boek zien hoe ons huidige koningshuis teruggaat tot de vijftiende eeuw. Van Johanna van Polanen, Willem van Oranje en Anna van Saksen tot aan Beatrix, Willem-Alexander en Amalia.Dit boek vertelt bekende én onbekende verhalen over de familie die als een oranje draad door onze geschiedenis loopt. Over liefde en afkeer tussen vorsten en volk. Over macht en verval, huwelijken en kinderen, geboorte en dood. Dit is het verhaal van Nederland en Oranje-Nassau.Over Het verhaal van Nederland:'Een mooi tableau van de Nederlandse geschiedenis.' NRC Handelsblad'Aanrader.' AD Mezza

In de dertien jaar waarin Martin Sommer de Haagse politiek in de Volkskrant besprak, leek het Binnenhof soms op een dolle carrousel. Tegelijk voltrok zich een langzame, bijna onopgemerkte verandering. Politiek werd steeds minder de belofte van een mooiere toekomst voor allemaal en steeds meer het boze terugkijken op een geschonden geschiedenis. Net als in de standenstaat van lang geleden is er geen besef meer van vooruitgang. En net als in de oude standenstaat is privilege het sleutelbegrip; niet, zoals toen, als iets om je op voor te laten staan, maar als een manier om iemand na te wijzen. Bestuurders kijken met een mengsel van medeleven en afgrijzen naar de boze burgers. Zij begrijpen wel dat de gezamenlijkheid ver te zoeken is, maar het land moet nu eenmaal bestuurd worden en dat kun je zeker niet aan de bevolking overlaten. Zo is in de nieuwe standenstaat iedereen uiteindelijk boos op iedereen: burgers, politici, ambtenaren, rechters en journalisten. Al die jaren in Den Haag behield Martin Sommer de verbazing van een onderzoeker die de merkwaardige zeden en gebruiken optekent van een exotische stam. De nieuwe standenstaat is het onrustbarende, maar vooral originele relaas van zijn bevindingen. Martin Sommer (1956) werkte decennia bij de Volkskrant, waarvoor hij onder meer correspondent in Frankrijk en chef van de Haagse redactie was. Van 2010 tot 2023 schreef hij elke zaterdag de politieke column. Hij publiceerde eerder onder meer Krantebeest, Heimwee naar Frankrijk, Onder onderwijzers en Wat een held! Tien vaderlanders op een voetstuk. Thans schrijft hij voor het weekblad EW.

7 oktober 2023 was voor veel mensen de dag waarop de wereld veranderde. Zo ook voor Natascha van Weezel. In haar door de Holocaust getekende familiegeschiedenis werd Israël altijd gezien als verzekeringspolis, een veilige uitwijkmogelijkheid voor áls het in Europa weer mis mocht gaan. Nu twijfelt ze aan haar liefde voor het land onder Netanyahus heerschappij, en bloedt haar hart ook voor de vele doden in Gaza. Wat doet het met je als je moet huilen om die gruwelijk wrede oorlog, maar tegelijk niet vindt dat Israël als land moet worden opgedoekt? In de huidige gepolariseerde werkelijkheid word je haast gedwongen om óf voor Israël, óf voor Palestina te kiezen. Natascha zoekt steeds weer naar een verbindende positie in het midden. In dit essay stelt ze de vraag: kan een middenpositie ook radicaal zijn, een constructieve kracht die bijdraagt aan verbetering? De positie tussen twee vuren heeft zijn prijs, Natascha kwam in aanraking met heftig antisemitisme, ontving bedreigingen en verloor vriendschappen. Maar er is voor haar geen andere weg: ze blijft streven naar wederzijds begrip, naar het erkennen van elkaars menselijkheid en benadrukt het belang van de zachte krachten in een harde oorlog.

Jos de Groot geeft samen met Mart de Kruif en Peter van Uhm antwoord op de vraag hoe oorlog werkt. Mart de Kruif en Peter van Uhm putten hiervoor uit hun rijke persoonlijke verhalen, de recente ontwikkelingen en de geschiedenis. Welke voorwaarden zijn noodzakelijk voor het ontstaan van een oorlog en wanneer leiden spanningen niet tot oorlog? Welke vaste patronen zie je in het verloop? En hoe eindigt een oorlog? Wat is een krijgsmacht? Hoe werkt de hiërarchie en het leiderschap in het leger? Welke nazorg is nodig na het sluiten van de vrede?

‘Een boek dat al veel eerder geschreven had moeten worden (…) maar absoluut het wachten waard is.’ – Vogue Vergeet wat je weet over het continent Afrika. Zeinab Badawi duikt in het verleden van haar geboortecontinent, de geboorteplek van de mensheid. Zij vertelt de geschiedenis van Afrika vanuit het perspectief van Afrikaanse wetenschappers, vanaf ver voor de westerse kolonisatie: met fascinerende verhalen van krijgshaftige koninginnen en koningen, stamhoofden, priesters en priesteressen; van machtige beschavingen die tot bloei kwamen op rivieroevers of in de schaduw van heilige bergen; van grote gebouwen die uit de rotsen waren gehouwen, bijzondere bibliotheken boordevol nieuw te ontdekken verhalen, drukke karavaanroutes en marktpleinen met het geroezemoes van handelaren, reizigers, boeren en artiesten. Het resultaat is een nieuwe, inclusieve geschiedenis van het vroegst bewoonde continent van de wereld.

Ruud Lubbers was 43 jaar toen hij in 1982 minister-president werd. Jongensachtige uitstraling, een wat wilde bos haar en in de loop van de dag ook een stoppelbaard. Getrouwd met Ria, die het hart op de tong had en regelmatig ‘de bladen’ haalde. Tweemaal was hij lijsttrekker voor het CDA en hij scoorde beide keren 54 zetels, nog altijd een record. Lubbers zette het ambt van minister-president naar zijn hand en dacht voortdurend mee – ook als collega’s daar geen prijs op stelden. Op het tijdperk dat zijn naam draagt, de Lubbersjaren (1982-1994), drukte hij een Rotterdams no-nonsense-etiket. Een tijd van massawerkloosheid en forse bezuinigingen in een land dat verscheurd werd door de kruisrakettenkwestie. Een tijd ook waarin het begrip ‘duurzame ontwikkeling’ werd gemunt, de Berlijnse Muur viel en Nederland ‘ziek’ was. Lubbers voerde de regie onder het motto ‘Samen onderweg’ in wisselende coalities met VVD en PvdA. Hij hield de zaak bij elkaar, effende het pad naar economisch herstel en bracht het Verdrag van Maastricht tot stand dat de basis legde voor de Europese Unie en de invoering van de euro. Dit alles in een dynamisch tempo. In het rampjaar 1994 reed hij zijn opvolger Elco Brinkman in de wielen en blokkeerde bondskanselier Helmut Kohl een carrièreswitch naar de Europese Commissie. Lubbers besloot zijn loopbaan in Genève als Hoge Commissaris van de Verenigde Naties voor de Vluchtelingen. Dat liep slecht af. Na drie jaar zag hij zich gedwongen af te treden na een beschuldiging van seksuele intimidatie. In hun indringende biografie Een slag anders geven Johan van Merriënboer en Lennart Steenbergen Ruud Lubbers de plaats in de geschiedenis die hij verdient.   Johan van Merriënboer (1962) schreef eerder Mansholt. Een biografie en was (mede)auteur van Van Agt. Tour de force en de biografie van Piet de Jong. Lennart Steenbergen (1994) was een van de auteurs van Grote idealen, smalle marges. Een parlementaire geschiedenis van de lange jaren zeventig 1971-1982. Beiden zijn als onderzoekers verbonden aan het Centrum voor Parlementaire Geschiedenis van de Radboud Universiteit te Nijmegen.

De Alteratie, de Februaristaking, de inhuldiging van koningin Beatrix, velen kennen Amsterdam van grote historische gebeurtenissen. Ons Amsterdam 750 jaar vertelt de stadsgeschiedenis zoals die eigenlijk nooit is verteld. Met honderden verhalen over onbekende Amsterdammers, over bijzondere plekken, over bezoekers, migranten, handelaars, wetenschappers, dominees, huisjesmelkers, arbeiders, scharrelaars en kapitalisten. Niet over de grote witte mannen met hun gesteven witte kragen van weleer, maar wel de zwarte buren van Rembrandt, de bouw van de Grieks-Orthodoxe kerk, de komst van een olifant naar de stad, de veldslag in Café Zincken tussen socialisten en de politie, en hoe de immigranten uit voormalig Nederlands-Indië in de jaren ’50 in Geuzenveld terecht kwamen (en de rock’n’roll meebrachten).

In ‘Gevallen grootmachten’ onderzoekt historicus Dick Harrison het onvermijdelijke lot van elke grootmacht: de ondergang. Dat geldt voor de Assyriërs, Babyloniërs, Maya’s, Romeinen, Perzen, Arabieren, Chinezen, Mongolen, Britten, Duitsers, Russen, Habsburgers en de Fransen. Allemaal hadden ze een groot en machtig rijk; ze hadden buurlanden onderworpen, koloniën gesticht en hun ideologieën en cultuur verspreid. Totdat ze alles wat ze hadden opgebouwd, weer verloren. ‘Gevallen grootmachten’ is een reflectie op bestuursvoering, macht en militaire kracht door de eeuwen heen. Historicus Dick Harrison onderzoekt hoe – in het verleden en het heden – rijken zijn ontstaan, hoe ze in stand werden gehouden, en welke zwakheden hun ondergang veroorzaakten. De antwoorden op die vragen bieden waardevolle inzichten, ook voor onze moderne tijd. ‘De Dertigjarige Oorlog is zo ongelofelijk veelzijdig, dat alleen een bijzonder stoutmoedig historicus het in zijn hoofd haalt het hele conflict in één boek te beschrijven.’ NRC over ‘De Dertigjarige Oorlog’ ‘Een meesterlijke studie.’ Historisch Nieuwsblad over ‘De Zwarte Dood’ ‘Verkozen bij het NRC tot een van de beste boeken van 2024 in de categorie geschiedenis.’ ‘Harrison schrijft in een hoog tempo boeken van hoge kwaliteit, en Gevallen grootmachten is ambitieus van opzet.’ - NRC Door het NRC gekozen als één van de tien beste nieuwe non-fictie boeken.

Zuid-Soedan werd in 2011 onafhankelijk en is daarmee het jongste land ter wereld. Dit boek, samengesteld met behulp van kunstmatige intelligentie, biedt een overzicht van de geschiedenis, geografie, politiek en samenleving van dit Oost-Afrikaanse land. Je leest over de lange weg naar onafhankelijkheid, de etnische diversiteit, de natuurlijke hulpbronnen en de aanhoudende uitdagingen waarmee het land te maken heeft, zoals gewapende conflicten, hongersnood en vluchtelingenstromen. Ook de internationale context en de rol van buurlanden en hulporganisaties komen aan bod. Het boek geeft geen definitieve antwoorden, maar biedt wel een heldere en toegankelijke inleiding voor iedereen die meer wil begrijpen over een van de meest complexe landen van het Afrikaanse continent.

In 79 na Christus werden Pompeï en Herculaneum bedolven onder as en puin na de uitbarsting van de Vesuvius. De eeuwen daarna bleven de steden verborgen, totdat systematisch archeologisch onderzoek hun bewoners, straten en huizen langzaam terugbracht in het licht. Dit boek, samengesteld met behulp van kunstmatige intelligentie, leidt je door de geschiedenis van de opgravingen en de inzichten die ze opleverden. Je leest over het dagelijks leven in de Romeinse tijd: hoe mensen woonden, werkten, aten en hun vrije tijd doorbrachtten. Archeologische vondsten uit beide steden geven een concreet beeld van een samenleving die eeuwenlang onzichtbaar was.

In de nacht van 12 op 13 augustus 1961 begon de Oost-Duitse regering met de bouw van een muur die Berlijn veertig jaar lang in twee helften zou delen. Dit boek, samengesteld met behulp van kunstmatige intelligentie, beschrijft de aanloop naar die nacht: de politieke spanningen van de Koude Oorlog, de massale vlucht van DDR-burgers naar het Westen en de beslissing van de DDR-leiding om de grens definitief te sluiten. Je leest hoe de operatie in de vroege ochtend verliep, wat die voor Berlijnse families betekende en hoe de internationale gemeenschap reageerde. Ten slotte komt de bredere historische betekenis van de Muur voor de verhouding tussen Oost en West aan bod.

Sint-Petersburg is een stad met een bewogen geschiedenis, gebouwd op moerassen aan de Baltische kust en uitgegroeid tot een van de markantste steden van Europa. Dit boek, samengesteld met behulp van kunstmatige intelligentie, biedt een overzicht van de stadsontwikkeling, de architectuur, de culturele betekenis en de politieke rol die Sint-Petersburg door de eeuwen heen heeft gespeeld. Je leest over de oprichting onder Peter de Grote, de bloeiperiodes en de periodes van verval, de belegering tijdens de Tweede Wereldoorlog en de positie van de stad in het hedendaagse Rusland. Het boek is bedoeld als een toegankelijke inleiding voor iedereen die meer wil weten over deze stad en haar plaats in de Europese en Russische geschiedenis.

De Benelux, de samenwerking tussen België, Nederland en Luxemburg, ontstond kort na de Tweede Wereldoorlog als een van de eerste experimenten in Europese economische integratie. Dit boek, samengesteld met behulp van artificiële intelligentie, biedt een overzicht van die geschiedenis: van de oprichting van de douane-unie in 1944 tot de rol die de Benelux speelde bij de totstandkoming van de bredere Europese Unie. Je leest over de politieke en economische keuzes die de drie landen maakten, de uitdagingen waarmee de samenwerking te maken kreeg en de manier waarop de Benelux zich in de loop van de decennia aanpaste aan een veranderend Europa. Het boek is bedoeld als een toegankelijke introductie voor lezers die meer willen weten over dit relatief onbekende stuk naoorlogse geschiedenis.

In het midden van de veertiende eeuw trof een verwoestende pestepidemie Europa met ongekende kracht. Dit door kunstmatige intelligentie geschreven boek beschrijft hoe de Zwarte Dood zich vanuit Centraal-Azië over het continent verspreidde en naar schatting een derde van de Europese bevolking het leven kostte. Je leest over de oorsprong en verspreiding van de ziekte, de middeleeuwse pogingen om haar te begrijpen en te bestrijden, en de ingrijpende sociale, economische en religieuze veranderingen die volgden. Het boek biedt een helder overzicht van een periode die Europa blijvend heeft gevormd, gebaseerd op historische kennis en wetenschappelijk inzicht.

In de vroege maanden van 1945 leed het westen van Nederland honger terwijl geallieerde troepen vanuit het zuiden oprukten. Dit boek beschrijft de weg van de Hongerwinter naar de bevrijding, die op 5 mei 1945 werd bezegeld met de capitulatie van de Duitse troepen in Nederland. Je leest over de omstandigheden waaronder de bevolking leefde in de laatste bezettingswinter, over de militaire operaties die leidden tot de bevrijding van het land, en over de politieke context van die laatste oorlogsmaanden. Ook de eerste stappen naar herstel na de bevrijding komen aan bod. Dit boek is samengesteld met behulp van kunstmatige intelligentie op basis van bestaande historische bronnen en biedt een toegankelijk overzicht voor wie meer wil weten over deze periode in de Nederlandse geschiedenis.

Engeland is een eiland met een rijke geschiedenis, een herkenbare cultuur en een karakter dat moeilijk in één zin samen te vatten is. Dit boek, samengesteld met behulp van kunstmatige intelligentie, biedt een overzicht van de belangrijkste aspecten van Engeland: van de Romeinse tijd en de Middeleeuwen tot de industriële revolutie en de moderne samenleving. Je leest over de taal, de tradities, het landschap en de sociale gewoonten die het land hebben gevormd. Het boek is bedoeld als een toegankelijke introductie voor iedereen die meer wil weten over Engeland, zonder dat voorkennis nodig is. De teksten zijn informatief van aard en geven je een breed beeld van een land dat Europa en de rest van de wereld op vele manieren heeft beïnvloed.

Moskou behoort tot de oudste steden van Europa en heeft een geschiedenis die teruggaat tot de twaalfde eeuw. Dit boek, samengesteld met behulp van kunstmatige intelligentie, biedt een overzicht van de ontwikkeling van de Russische hoofdstad: van middeleeuwse nederzetting tot moderne wereldstad. Je leest over de opkomst van het Kremlin, de rol van Moskou in de Russische revolutie en de ingrijpende veranderingen van de Sovjet-periode. Ook de cultuur, de architectuur en de positie van de stad in de hedendaagse wereld komen aan bod. Het boek biedt een feitelijke en toegankelijke inleiding voor iedereen die meer wil weten over deze veelzijdige hoofdstad.

In het jaar 464 woedde een grote brand door Constantinopel, de hoofdstad van het Byzantijnse Rijk, en richtte aanzienlijke schade aan in het hart van de stad. Dit boek, samengesteld met behulp van kunstmatige intelligentie, beschrijft de historische context van die brand, de structuur van de stad in die periode en de gevolgen voor de bevolking en het bestuur. Je leest over de stedenbouwkundige opbouw van Constantinopel, de brandbestrijding in de late oudheid en de manier waarop het rijk reageerde op dergelijke rampen. Het boek biedt een toegankelijke introductie op een minder bekend hoofdstuk uit de Byzantijnse geschiedenis, zonder te vervallen in speculatie of dramatisering.

Op de avond van 14 april 1865 werd de Amerikaanse president Abraham Lincoln neergeschoten in het Ford's Theatre in Washington D.C. Dit boek, samengesteld met behulp van kunstmatige intelligentie, beschrijft de achtergronden van het complot, de aanslag zelf en de nasleep ervan. Je leest over de aanloop naar die bewuste avond, de rol van John Wilkes Booth en zijn medeplichtigen, de gebeurtenissen in het theater en de politieke gevolgen voor een land dat net een verwoestende burgeroorlog had doorstaan. De tekst biedt een overzichtelijk en samenhangend beeld van een gebeurtenis die de Amerikaanse politieke geschiedenis diepgaand heeft beïnvloed.

De provinciale staten vormen al eeuwenlang een wezenlijk onderdeel van het Nederlandse bestuur. Dit boek, samengesteld met behulp van artificiële intelligentie, beschrijft de ontwikkeling van deze regionale vergaderingen: van de gewestelijke Staten uit de Middeleeuwen tot het gekozen democratische orgaan dat ze vandaag de dag zijn. Je leest hoe de bevoegdheden, samenstelling en positie van de provinciale staten door de eeuwen heen veranderden, mede onder invloed van politieke omwentelingen, grondwetswijzigingen en verschuivingen in de verhouding tussen centrale en regionale overheid. Het boek biedt een overzichtelijk kader voor wie de historische achtergrond van het provinciale bestuur beter wil begrijpen.

Op 22 november 1963 werd de Amerikaanse president John F. Kennedy neergeschoten in Dallas, Texas. Dit boek, samengesteld met behulp van kunstmatige intelligentie, geeft een overzicht van wat er die dag gebeurde, hoe het officiële onderzoek verliep en welke vragen er tot op de dag van vandaag onbeantwoord blijven. Je leest over de bevindingen van de Warren-commissie, de rol van Lee Harvey Oswald en de vele theorieën die in de decennia na de aanslag zijn ontstaan. Het boek behandelt de feiten zoals die bekend zijn en laat zien waarom deze zaak tot op de dag van vandaag zoveel mensen bezighoudt.

In oktober 1929 stortte de aandelenmarkt van Wall Street in elkaar, met verstrekkende gevolgen voor de wereldeconomie. Dit boek, samengesteld met behulp van kunstmatige intelligentie, beschrijft hoe de crash tot stand kwam en welke rol speculatie, kredietverlening en kwetsbare financiële structuren daarin speelden. Je leest over de economische omstandigheden van de jaren twintig, het verloop van de beursdagen in oktober 1929 en de manier waarop de klap doorwerkte in banken, bedrijven en huishoudens wereldwijd. Ook de politieke reacties en het ontstaan van de Grote Depressie komen aan bod. Het boek biedt een feitelijk overzicht dat toegankelijk is voor iedereen die meer wil begrijpen over deze ingrijpende periode in de economische geschiedenis.

Spionage en inlichtingendiensten spelen al eeuwenlang een rol in de geschiedenis van staten, oorlogen en politieke verhoudingen. Dit boek, samengesteld met behulp van kunstmatige intelligentie, biedt een overzicht van de ontwikkeling van geheime operaties en inlichtingenwerk door de eeuwen heen. Je leest over vroege vormen van spionage in de oudheid, de opkomst van georganiseerde inlichtingendiensten in de moderne tijd en de methoden die door de jaren heen zijn gebruikt om informatie te verzamelen en te beschermen. Aan bod komen bekende operaties, belangrijke historische figuren en de veranderende rol van technologie in het inlichtingenvak. Het boek is bedoeld als informatieve introductie voor iedereen die meer wil weten over dit onderwerp, zonder voorkennis te vereisen.

De NAVO werd in 1949 opgericht als militair bondgenootschap tussen westerse democratieën, met als voornaamste doel collectieve verdediging tijdens de Koude Oorlog. In de decennia daarna ontwikkelde de organisatie zich tot een blijvende politiek-militaire samenwerking met wereldwijde reikwijdte. Dit boek, samengesteld met behulp van kunstmatige intelligentie, biedt een overzicht van 75 jaar NAVO-geschiedenis. Je leest over de oprichting en de vroege jaren, de spanningen van de Koude Oorlog, de uitbreiding na 1991 en de rol van het bondgenootschap in conflicten en crises tot in de eenentwintigste eeuw. Ook komen de interne verhoudingen tussen lidstaten en de voortdurende discussies over strategie en financiering aan bod. Het boek is geschikt voor iedereen die een heldere, feitelijke inleiding op de geschiedenis en werking van de NAVO zoekt.

Marco Polo vertrok in 1271 vanuit Venetië op een reis die hem ruim twee decennia door Centraal-Azië naar het hof van de Mongoolse heerser Kublai Khan zou voeren. Dit boek volgt zijn route langs de Zijderoute, door Perzië, Centraal-Azië en uiteindelijk China, en beschrijft de steden, volkeren en handelsnetwerken die hij onderweg aantrof. Je leest ook hoe zijn reisverslag, bekend als Il Milione, tot stand kwam en hoe tijdgenoten en latere generaties zijn beschrijvingen hebben beoordeeld. Dit boek is samengesteld met behulp van artificiële intelligentie op basis van bestaande historische bronnen en biedt een feitelijke inleiding op een van de bekendste reizen uit de middeleeuwen.

In mei 1940 vond bij de Grebbeberg een van de zwaarste gevechten van de Nederlandse meidagen plaats. Vijf dagen lang probeerden Nederlandse soldaten de Duitse opmars te stuiten, met grote verliezen aan beide kanten als gevolg. Dit boek, samengesteld met behulp van kunstmatige intelligentie, beschrijft het verloop van de slag: de militaire situatie, de beslissingen van commandanten, de omstandigheden waaronder gewone soldaten vochten en de uiteindelijke terugtocht. Je leest hoe de verdediging was opgezet, waar het misging en wat de gevolgen waren voor het verdere verloop van de capitulatie. Het boek biedt een overzichtelijke inleiding op dit onderwerp, gebaseerd op historisch bekende feiten, en is bedoeld voor iedereen die meer wil weten over deze bewogen periode in de Nederlandse geschiedenis.

In mei 1940 werd Nederland in vijf dagen veroverd door de Duitse strijdkrachten, wat uitliep op de capitulatie op 15 mei 1940. Dit boek, samengesteld met behulp van kunstmatige intelligentie, beschrijft de militaire en politieke gebeurtenissen van die bewogen dagen: de Duitse inval, de gevechten op de Grebbeberg en bij de Moerdijkbruggen, de besluiten van het Nederlandse opperbevel en de omstandigheden die leidden tot de overgave. Je leest hoe het kleine Nederlandse leger standhield, waar de verdediging faalde en welke factoren de uitkomst bepaalden. Het boek biedt een overzichtelijk en feitelijk beeld van een periode die de Nederlandse geschiedenis ingrijpend heeft veranderd, en is bedoeld voor lezers die zich op een toegankelijke manier willen verdiepen in dit hoofdstuk uit de Tweede Wereldoorlog.

Op 27 februari 1933 brandde het gebouw van de Duitse Rijksdag in Berlijn af, een gebeurtenis die de loop van de geschiedenis ingrijpend veranderde. Dit boek, samengesteld met behulp van artificiële intelligentie, beschrijft de brand en de politieke context waarin die plaatsvond. Je leest over de arrestatie van de vermeende brandstichter Marinus van der Lubbe, de manier waarop het nationaalsocialistische regime de brand gebruikte om de noodwet van 28 februari door te voeren, en de gevolgen daarvan voor de Duitse democratie. Ook komen de historische discussies aan bod over de vraag wie er werkelijk achter de brand stak. Het boek biedt zo een toegankelijk overzicht van een cruciale periode uit de twintigste-eeuwse geschiedenis.