Geografie

De nederige aardappel heeft een rijke, om niet te zeggen grootse geschiedenis. Na vele eeuwen te zijn aanbeden op zijn geboortegrond in de Andes als leven brengend voedsel, wordt de pieper verguisd door de eerste Europeanen die in Zuid-Amerika met hem in aanraking komen. De Spanjaarden vinden het beestenvoer, bedoeld voor barbaren. Zo missen ze zijn grote betekenis. Ook in Europa wordt de knol na zijn aankomst rond 1570 op grote schaal gemeden – ondanks de vele hongersnoden die Europa teisteren tussen 1500 en 1800. Hij is onbemind en blijft onbemind. Het duurt maar liefst tweehonderd jaar tot de aardappel zich, tegen alle verwachting in, aan de vergetelheid ontrukt en in het volle daglicht komt te staan. De ideeën die opkomen tijdens de Verlichting geven de knol zijn laatste zetje. De Europeaan accepteert de aardappel en hij wordt een goede vriend. Inmiddels denken wij dat hij er altijd al is geweest. Deze stap geeft niet alleen een draai aan het menu op ons bord, het zal de wereldgeschiedenis aanzienlijk beïnvloeden.

De meeste biologen, menswetenschappers en filosofen hebben geen moeite met de evolutietheorie. Maar is het echt duidelijk wat de evolutietheorie nu eigenlijk betekent voor onze levensbeschouwing? Daar lopen de interpretaties nogal uiteen. De één probeert evolutie te combineren met God en vooruitgang, de ander denkt dat ze een einde maakt aan de vrije wil en het zoeken naar zin... In feite werpt de evolutietheorie soms een verrassend nieuw licht op oude vragen. Er sneuvelen nogal wat gekoesterde ideeën, maar tegelijkertijd worden er veel vragen beantwoord die filosofen eeuwenlang soms tot onzin en soms tot waanzin dreven... Zoals de vraag naar de zin...Pouwel Slurink promoveerde in 2002 met Why some apes became humans. Hij geeft colleges over wetenschapsfilosofie, evolutionaire kenleer, philosophy of mind, wijsgerige antropologie, sociale en politieke filosofie, ethiek, hedendaagse filosofie, en evolutionaire psychologie aan HOVO's, het Instituut voor Filosofie, de ISVW, de universiteit Leiden, de Rijksuniversiteit Groningen en de Radboud Universiteit.----------'Eigenlijk draait het evolutiedebat om de vraag: waarom zijn wij er eigenlijk? Waarom ontstonden er wezens zoals wij, met grote hoofden, naakt of aangekleed, kunstig voortwankelend op slechts twee achterpoten, pratend, apparaten makend, soms onwijs slim, zelden wijs? Nog vreemder, waarom hebben ze dit stukje sterrengruis gevuld, nijver werkend, jagend, rovend, strijdend, beminnend, kinderen krijgend, vernietigend, denkend? En waarom lijken ze veel meer te doen dan overleven, waarom doen ze ook aan inleven? Waarom denken ze dat hun wil vrij is? Waarom zoeken ze zelfs naar de zin van dit alles en verzinnen ze goden? En hoe lukt het ze de ogen te sluiten voor hun precaire situatie op een stukje rondtollend sterrenstof?'

Tegenwoordig wordt bij iedere opleiding die enigszins levensbeschouwelijk is het werk van de Duitse socioloog en politiek econoom Xavier Porrentruy (1908-1972) besproken; vooral zijn thesis over de "omgekeerde ethiek", die communicatieve directheid in verband brengt met een beter begrip, komt altijd uitvoerig aan bod. Dit boek besteedt aan deze theorie daarom juist geen aandacht. Wat je wel zult aantreffen in deze bladzijden is een bloemlezing van de meest relevante wetenschappelijke verworvenheden uit de wereld van ons taalgebruik, in het bijzonder het discours. Communicatie is de grondslag van alles wat ons mensen mensen maakt. Dit boek heeft daarom niet alleen academische waarde, maar het is ook zeker interessant voor eenieder die zichzelf en de wereld om zich heen beter wil leren kennen.

Vanuit diverse hoeken is er een groeiende belangstelling voor het landschap. Die interesse gaat echter gepaard met een groeiende bezorgdheid, want het landschap verandert steeds ingrijpender en sneller. Perspectieven op het landschap biedt achtergronden om de hedendaagse landschappen te lezen en te begrijpen op een holistische, dynamische en interdisciplinaire manier. Door de meervoudige betekenis van het begrip landschap zijn er immers vele benaderingen mogelijk. Vanuit deze veelheid van perspectieven wordt een kader aangereikt om het landschap te analyseren. Er wordt een schets gegeven van de visies op het landschap vanuit de geografie, landschapsecologie, geschiedenis, archeologie en landschapsarchitectuur. Belangrijke thema's zijn de waarneming en beleving van het landschap, de natuurlijke en historische bouwstenen, de ecologische en culturele dynamiek, de landschapstypes en de principes voor landschapszorg. Dit wordt rijk geïllustreerd met figuren en foto's. In bijlagen worden uitgebreide referenties gegeven naar de gespecialiseerde literatuur, verenigingen actief in het landschapsonderzoek en belangrijke verdragen. Zowel de traditionele landschappen, die de basis van dit onroerend erfgoed vormen, als de nieuwe komen aan bod. De aandacht gaat hoofdzakelijk uit naar de Europese landschappen. Het Europese landschapsverdrag wordt dan ook als een kader gebruikt, evenals definities in andere beleidsdocumenten. Aanvullende bronnen voor het landschapsonderzoek hebben vooral betrekking op België en Vlaanderen.

‘Intrigerende en verontrustende analyse van een biologische revolutie die het leven ingrijpend zal veranderen.’ The GuardianWe staan op de drempel van een technologische revolutie waarin bestaande en geheel nieuwe genomen – de complete genetische samenstelling van organismen – kunnen worden herschreven en geschreven. Met de nieuwste technieken kan DNA bewust, gericht en heel snel worden aangepast. Wetenschapper Adrian Woolfson loopt voorop in deze grensverleggende technologie van artificiële biologische intelligentie. Volgens Woolfson kunnen ziektes tot het verleden gaan behoren en milieu- en energieproblemen worden opgelost. Ook wordt het mogelijk om uitgestorven soorten, zoals de mammoet en de dodo, tot leven te wekken. Zelfs de creatie van volledig nieuwe soorten kan werkelijkheid worden. Het leven zal niet langer uitsluitend gebonden zijn aan de darwinistische evolutie. In dit boek zet Woolfson bovendien de discussie in gang over de ethische en maatschappelijke implicaties van deze radicale biotechnologische innovaties. Verantwoorde onderzoekspraktijken, transparantie en wereldwijd debat zijn daarbij absoluut noodzakelijk.‘De mens als god komt precies op tijd. Adrian Woolfson werpt ontzettend veel relevante vragen op.’ de Volkskrant

De schrijver doet veldwerk in de jungle van Zuid-Amerika. Hij en zijn veldwerkmaat verblijven in de krochten van het tropisch oerwoud. Hier wordt de schrijver voor het eerst psychotisch. ‘Ik wist niet wat dat was, maar ik wist wel dat het niet goed was.’ Aangekomen in Nederland kreeg hij de bekende cultuurschok. De schrijver maakte de studie af en ging werken als toegevoegd onderzoeker, faculteit ruimtelijke wetenschappen, vakgroep fysische geografie. Hierna viel hij is een groot gat en een crisis. Er knapte iets, de thalamus (prikkelverwerker) was kapot. Hij werd opgenomen op de PAAZ en van daaruit kwam hij op de intensive care. 'Mijn jongen, mijn jongen, wat is er toch met jou aan de hand?', zei de dienstdoende psychiater. Hij kon niet meer slikken, praten, lopen, zich omdraaien in bed. Somatisch verwerkte hij zijn psychose. Via het resocialisatie traject van het hostel kwam hij weer in de maatschappij. Hij kreeg daar: een goede woning, de juiste medicatie en werk. De kurk waarop hij nog steeds drijft. Momenteel werkt hij voor de provincie Limburg op het Gouvernement te Maastricht. Dit boek is een verhaal dat zo uniek is dat het verteld moet worden.

Dit boek is een onmisbare bevattelijke leidraad voor al wie geïnteresseerd is, of direct of indirect betrokken is bij de technologie van het bierbrouwen: de bedrijfsleider, de ingenieur, de operator, de laborant, de man op de vloer en niet in het minst de hobbybrouwer. Geen receptuur voor bieren op maat en smaak, geen vlucht in de doolhof van biochemische pathways waartoe de bierbrouwerij zich zo goed leent, maar een onderbouwde analyse en synthese om elke handeling, elk stadium beter te begrijpen en bij te dragen aan de kwaliteit van het product.

Franciscus Holkema (1841-1870) was de eerste botanicus die de flora van de Wadden-eilanden in kaart heeft gebracht. Hiertoe bezocht hij in de jaren 1868 en 1869 meerdere keren in een seizoen alle Waddeneilanden (inclusief Griend). Hij bracht hierbij niet alleen de afzonderlijke soorten in kaart, maar keek ook naar de totale vegetatie van het terrein. Ook legde hij een verband met de bodemgesteldheid. Om deze reden wordt hij wel de eerste plantensocioloog genoemd. Holkema deed zijn onderzoek met het plan om in 1870 te promoveren. Tijdens het corrigeren van de drukproeven van zijn dissertatie overleed hij onverwachts. Zijn promotor prof. Van Hall verzorgde daarop postuum zijn proefschrift. Na Holkema is het onderzoek verder gegaan, maar zijn proefschrift blijft een referentiepunt. Het geeft een inzicht in de oorspronkelijk aanwezige flora, voordat er bossen geplant en duinen beheerd werden. Vanuit dit belang heeft het een plek gekregen in de Historische Waddenreeks.

Sommige dieren beschikken over opmerkelijke intelligentie, maar hebben mensapen, dolfijnen, olifanten en zelfs ezels ook bewustzijn? Aan de hand van het boek van Frans de Waal: Zijn we slim genoeg om te weten hoe slim dieren zijn? onderzoeken we in dit essay de evolutionaire ontwikkeling van cognitie. Hoewel het cognitieve vermogen bij de talrijke diersoorten in verschillende vermogens is geëvolueerd, zien we, dat de basis om tot identificaties te komen bestaat uit betekenis en zintuiglijke kenmerken. Kennen en herkennen zijn echter twee verschillende processen die het leren en het vooruit zien mogelijk maken. Daarnaast ontwikkelen dieren op grond van een moreelprincipe een taxatievermogen dat afgestemd is op de biotoop. Maar of dieren ook over bewustzijn beschikken, daarvoor zullen we eerst moeten definiëren wat we onder bewustzijn verstaan en vaststellen wat bewustzijn precies is. Daarvoor kunnen we ook kijken naar de cognitieve verschillen tussen mens en dier. Frans de Waal (1948) is een Nederlands-Amerikaanse bioloog, hoogleraar psychologie aan Emory University in Atlanta en directeur van Living Links, dat deel uitmaakt van het Yerkes National Primate Research Center.

Geen land ter wereld weet zoveel van zijn natuur als Nederland. Tegelijk gaat geen land ter wereld er zo slecht mee om. Omdat de overheid het systematisch laat afweten, is natuurbescherming voor een belangrijk deel afhankelijk geworden van de inzet van vrijwilligers. Er zijn soorten die onmiddellijk uit Nederland verdwijnen als de vrijwilligers hun inspanningen staken.  Door criticasters worden dit wel ‘levende doden’ genoemd. Of zombienatuur: nog niet dood maar toch ook niet echt levend. Natuur in comateuze toestand, leefgebieden die sterven als we de stekker uit de beademing trekken. Dat is een totaal idiote situatie en daarom is het goed om daar eens wat langer bij stil te staan. In 'Over leven' portretteert Sander Turnhout 27 soorten die balanceren op het randje van leven en dood. Dat balanceren kan ons belangrijke lessen leren over natuurherstel. Over wat wel en (nog) niet werkt in natuurbescherming maar ook over de mensen die zich hiervoor inzetten. Ze combineren biofilie, de aangeboren liefde voor natuur, met opgedane kennis uit de biologie tot biognosis: kennis en ervaring geworteld in een diepe liefde voor het leven. In de combinatie van liefde, kennis en ervaring ligt de sleutel. Natuurherstel gaat niet alleen over het herstellen van de fysieke condities van leefgebieden maar ook over herstel van de relatie tussen mens en natuur. Als we het goed doen, dan delen we de leefgebieden. Sander Turnhout is strategisch adviseur van SoortenNL en Radboud Healthy Landscape en is gepromoveerd op natuurmonitoring. Hij is auteur van 'Basisboek Veldbiologie', een gids die helpt om planten en dieren te herkennen en de samenhang in het landschap te zien.

De Grote Podcastlas en De Speld presenteren: de betrouwbaarste landengids aller landengidsen! ‘Niks aan toe te voegen.’ Moeder Aarde ‘Met dit boek staat de wereld weer centraal in het heelal.’ Copernicus Laat je meevoeren op een wereldreis vol wetenswaardigheden over de natuur, het klimaat, de wereldbevolking en meer van dat soort randzaken. De wereld: het boek is met afstand het beste boek om nooit te mogen gebruiken bij een eindexamen aardrijkskunde. Het is niet alleen het perfecte cadeau voor wereldreizigers, maar ook het ultieme koffietafelboek voor iedereen die een koffietafel op de wc heeft. Stof tot nadenken? De wereld: het boek bevat een objectieve recensie van elke vlag ter wereld. Daarnaast staat er in het boek alles wat je altijd al had willen weten over de inwoners van elk land, bedekt met de mantel der liefde, gevolgd door harde en nietsontziende feiten over de natuur. Een must-have voor iedereen die op de wereld leeft. De Grote Podcastlas is de grootste aardrijkskundige podcast van Nederland. Elke week behandelen sociaalgeografen Max, Leon en Hugo een ander land op alle facetten. Ze gaan in op de mensen, de geschiedenis en de politiek. Daarnaast bespreken ze de natuur, economie en toerisme en tot slot de kunst, muziek, keuken en sport. De Speld brengt al meer dan 15 jaar betrouwbaar nieuws en is het grootste satirische platform van het land. Naast actuele satire, schrijven de redacteurs van De Speld ook beschouwende boeken, zoals over de Nederlandse geschiedenis (Nederland: het boek) en over de toekomst (De toekomst: het boek). In 2022 verscheen bij Spectrum De Speld Sport winnende WK-gids, over het WK Voetbal in Qatar.

7 oktober 2023 was voor veel mensen de dag waarop de wereld veranderde. Zo ook voor Natascha van Weezel. In haar door de Holocaust getekende familiegeschiedenis werd Israël altijd gezien als verzekeringspolis, een veilige uitwijkmogelijkheid voor áls het in Europa weer mis mocht gaan. Nu twijfelt ze aan haar liefde voor het land onder Netanyahus heerschappij, en bloedt haar hart ook voor de vele doden in Gaza. Wat doet het met je als je moet huilen om die gruwelijk wrede oorlog, maar tegelijk niet vindt dat Israël als land moet worden opgedoekt? In de huidige gepolariseerde werkelijkheid word je haast gedwongen om óf voor Israël, óf voor Palestina te kiezen. Natascha zoekt steeds weer naar een verbindende positie in het midden. In dit essay stelt ze de vraag: kan een middenpositie ook radicaal zijn, een constructieve kracht die bijdraagt aan verbetering? De positie tussen twee vuren heeft zijn prijs, Natascha kwam in aanraking met heftig antisemitisme, ontving bedreigingen en verloor vriendschappen. Maar er is voor haar geen andere weg: ze blijft streven naar wederzijds begrip, naar het erkennen van elkaars menselijkheid en benadrukt het belang van de zachte krachten in een harde oorlog.

'Een standaardwerk.' Le Monde des LivresMet een voorwoord van Louise O. FrescoDe Atlas van de aarde en de mens combineert de nieuwste wetenschappelijke inzichten over het leven op aarde met de meest moderne cartografie.* de geschiedenis van de aarde en de mens in 300 fullcolour-kaarten* van de oerknal en het ontstaan van de mens tot aan de industriële revolutie en de wereld van vandaag* met de nieuwste ontdekkingen uit de archeologie, biologie, aardrijkskunde en geschiedenis* bij elke kaart een verhelderende tekst met fascinerende achtergronden en inzichten Van alle planeten in het heelal beschikt de aarde - voor zover wij weten - over een unieke eigenschap: het is de thuisbasis van leven. Te midden van alle levensvormen op aarde is de mens erin geslaagd andere soorten te overheersen en de planeet naar zijn hand te zetten. Een indrukwekkend overzichtswerk voor iedereen die wil weten waar we vandaan komen en hoe we werden wie we zijn.De pers over de Atlas van de wereldgeschiedenis:'De allerbeste historische atlas die ik ken.' David Van Reybrouck'Waanzinnig [...] en zo inzichtelijk!' Lidewijde Paris, Max Nieuwsweekend, NPO Radio 1De pers over de Atlas van de aarde en de mens:'Uitstekend, en prachtig vormgegeven.' Charlie Hebdo'Een geweldig boek, begrijpelijk voor iedereen.' Les Echos

Een vlecht van heilig gras' verandert blijvend je kijk op de natuur - en je relatie ermee. In haar bijzondere boek 'Een vlecht van heilig gras' laat Robin Wall Kimmerer ons op een inspirerende en indringende manier zien dat we ons voor ware duurzaamheid opnieuw moeten verbinden met de natuur. Ze deelt in poëtische woorden haar wetenschappelijke kennis over planten en mixt die met legenden van haar inheems-Amerikaanse voorouders en persoonlijke verhalen. Door de haast magische combinatie van wetenschappelijke kennis en eeuwenoude wijsheid laat Kimmerer je inzien dat we liefdevoller met onze planeet moeten omgaan. Want als we niet langer alleen maar nemen van de aarde, maar haar geschenken juist met respect en dankbaarheid gaan ontvangen, kunnen we écht gaan bouwen aan een duurzame wereld. Robin Wall Kimmerer stamt af van de Potawatomi, een inheemse stam die in de Verenigde Staten leeft. Ze is botanicus en professor in de bosecologie, en ook een begenadigd verhalenverteller. 'Een vlecht van heilig gras' is in zeventien talen vertaald.'Een prachtig, inspirerend boek: spiritueel, maar niet zweverig, met handvatten om de relatie tussen mens en natuur te herstellen.' Ajuna Soerjadi

Kerkuil, bosuil, steenuil, oehoe. Van de dertien Europese uilensoorten mogen we er elf tot de Nederlandse avifauna rekenen. In Uilen in Nederland komen deze uilensoorten aan bod, met de focus op hun onderlinge overeenkomsten en verschillen.In het eerste deel Uilen in het kort maak je kennis met de soorten: uiterlijke kenmerken, roep, naamgeving, verspreiding en aantallen, broeden, voedsel en waarnemen. In deel twee Uilen in het bijzonder ervaar je meer over de passie van de auteur voor deze vogels. In het derde deel Uilen in het algemeen ontdek je de verschillende aspecten van het uilenleven. Waarom begint de ene soort meteen bij het eerste ei met broeden en wacht de andere tot het legsel compleet is, of waarom de een alleen muizen blieft en ander zich ook met regenwormen en meikevers voedt. Uilen lijken op elkaar, maar zijn ook uitermate divers in gedrag en ecologie. Alle Europese uilensoorten in beeld gebracht Interessante wetenswaardigheden Met de focus op de in Nederland broedende uilen ‘Uilen in Nederland’ geeft een intiem inkijkje in het leven van onze uilen. Ronald van Harxen is voorzitter van Steenuilenoverleg Nederland (STONE). Al meer dan 40 jaar is hij bezig met onderzoek naar en bescherming van de steenuil, met name in de Achterhoek. Hij is bijzonder geïnteresseerd geraakt in de menukeuze van de steenuil en observeert daartoe nestkasten.

‘Topinleiding in de evolutie.’ NRC over Het verhaal van onze voorouderEeuwenlang hebben we meer willen weten over onze voorouders, en een alomvattend en sluitend verhaal over de evolutie willen schrijven. Maar we hebben in het duister getast en gespeculeerd over de ontwikkeling van het leven op aarde. Maar wat als er een manier bestaat om dat beter te kunnen?In Het DNA van het leven op aarde laat Richard Dawkins zien hoe met dna de evolutie nog beter begrepen en beschreven kan worden. In de toekomst zal een zoöloog die een tot nu toe onbekend dier te zien krijgt, diens lichaam en genen kunnen lezen als een gedetailleerde beschrijving van de wereld van zijn voorouders. Zo kan duidelijk worden hoe dieren obstakels hebben overwonnen, zich aan hun omgeving hebben aangepast en oplossingen hebben gevonden voor de problemen van het leven.De alom geroemde Richard Dawkins schreef een revolutionair boek, dat de deur opent naar het verleden dat genuanceerder en fascinerender is dan we ooit hebben gezienOver Het verhaal van onze voorouder:‘Een loflied op de kracht van de evolutie.’ De Standaard‘Een van de veelzijdigste beschrijvingen van de evolutie ooit.’ Financial Times 

Deze gids is bedoeld voor iedereen die in het privéleven of op het werk met Limburgers in aanraking komt. Als medelander begrijpt u dit menstype niet vanzelf. Limburgers kunnen daardoor stug, gesloten of aanstellerig overkomen. Limburgers zullen u ook niet altijd goed begrijpen, met als gevolg dat u slecht aardt in de zuidelijkste provincie van ons land. Wie beter om wil gaan met de meest zuidelijke Nederlanders, maakt via deze gids kennis met hun cultuur, tradities, gevoeligheden en leefgewoonten. Leer uzelf zien door de ogen van de Limburgers. Uiteindelijk zult u, zeker ook als Limburger, eerst gniffelen om het Hollandse onbenul, om elkaar vervolgens beter te begrijpen. Een grappige, nuttige én serieuze kennismaking met de cultuurverschillen tussen Limburgers en de rest van Nederland Roel Willems (1980) groeide op in Limbricht en woonde in Maastricht totdat hij de provincie verliet. In zijn periode buiten Limburg zag hij de verschillen tussen Limburgers en Nederlanders scherper dan voorheen. Het deed hem beseffen hoe anders Limburgers zijn, en ook hoe vaak dat tot onnodige verwarring leidt. Willems is psycholoog, en werkt als sociaal-wetenschappelijk onderzoeker bij het Sociaal en Cultureel Planbureau.

Sinds de coronacrisis weten we dat thuisblijven geen probleem is, als je het maar kunt afwisselen met een wandeling in de buurt. Het ommetje voldoet aan een levensbehoefte: onderweg zijn, en intussen wat mijmeren en rondkijken. Filosoof Pieter Hoexum gaat in dit boek op zoek naar het ideale ommetje. Het is fijn als je meerdere, afwisselende routes kunt lopen: langs rijtjeshuizen, villa’s, een industrieterrein, een park, een sloot of flatgebouw. Er moet onderweg iets te ontdekken zijn en het is handig als de voorzieningen op loopafstand zijn. Het maken van een ommetje - de diep menselijke wens om onderweg te zijn en te mijmeren - is niet alleen het ontdekken maar ook het máken van een buurt. Wie een ommetje maakt, doet aan 'stedenbouw by wandering around'. Kleine filosofie van het ommetje helpt je om zin en onzin in het denken over de buurt te onderscheiden. Wandel mee met Pieter Hoexum en ontdek de buurt.

In ´Natuuramnesie´ schrijft Marc Argeloo over het fenomeen ‘shifting baseline syndrome’: de kennis van de rijkdom van de natuur verdwijnt uit ons collectieve bewustzijn. Elke nieuwe generatie weet niet meer hoe anders, en vaak rijker, de natuur was ten tijde van de jeugd van hun ouders of grootouders. Iedereen kent de dodo, maar wie weet er van de uitgestorven dunbekwulp, de Tahitistrandloper en de honderden andere (bijna) verdwenen soorten? Ook natuurbeschermers kijken zelden verder terug dan veertig jaar geleden, omdat er van voor die tijd weinig ‘officiële’ cijfers zijn. Natuurbeleid wordt gebaseerd op nulmetingen uit de jaren zeventig, en soms uit de jaren tachtig of negentig. Marc Argeloo doet al jaren onderzoek naar het shifting baseline syndrome en komt tot belangrijke en confronterende inzichten. Hij pleit bijvoorbeeld voor een grotere rol van historisch en archeologisch onderzoek in de ecologie. Natuuramnesie biedt een onmisbare bijdrage aan de nationale en internationale natuurbescherming.

Wie zijn al die kleine diertjes en organismen eigenlijk? Wat is er zo interessant aan pissebedden, mieren, salamanders en hommels? En hoe werken ze samen om de grond gezond te houden, zodat wij erop kunnen leven? In dit boek vertellen bekende kinderboekenschrijvers, zoals Bibi Dumon Tak, Jan Paul Schutten en Arend van Dam, de bijzondere verhalen over het leven op en onder de grond die nog niet eerder verteld zijn.

Grote delen van Nederland zakken langzaam maar gestaag weg. Veenweidegebieden klinken in, kustplaatsen krijgen te maken met bodemdaling en de gevolgen daarvan raken landbouw, funderingen, waterhuishouding en infrastructuur. In "Het land dat verzakt" krijg je een heldere uitleg van de oorzaken achter dit proces, van drooglegging tot grondwaterbeheer, en van de gevolgen die daarmee samenhangen. Dit boek is volledig door kunstmatige intelligentie geschreven en biedt je een nuchtere, feitelijke introductie in een onderwerp dat de komende decennia een grotere rol zal spelen in de Nederlandse ruimtelijke ordening. Je leert wat bodemdaling precies inhoudt, welke regio's het meest kwetsbaar zijn en welke maatregelen worden overwogen om de schade te beperken. Een toegankelijk startpunt voor iedereen die wil begrijpen wat er onder onze voeten gebeurt.

Dit is het grote bosreservaat tussen Epen, Vaals en Vijlen, waarvan de historie teruggaat tot in de veertiende eeuw. Het is ongeveer 600 ha. In 1940 verwierf Staatsbosbeheer het 220 ha grote Vijlenerbosch. Het hele gebied bestaat uit door de natuur gevormd loofhoutbos, wat gedeeltelijk uit hakhout bestond, gedeeltelijk bezet was met een boométage waaronder hakhout. Hier heeft voor de eerste maal in Nederland herbebossing plaatsgevonden op plantensociologische grondslag. De bosgezelschappen weerspiegelen in hun samenstelling de groeiplaatsomstandigheden bijv. de bodemvruchtbaarheid. De gevarieerdheid is daarom zo groot: eiken, berken, essen, beuken. Het hele reservaat bestaat uit afzonderlijke boseenheden: Elzetterbosch, Vijlenerbosch, Kerperbosch, Malensbosch, Schymperbosch, Holsetterbosch.

De banaan die je in de supermarkt koopt, is bijna altijd van dezelfde variëteit: de Cavendish. Dit boek gaat over de geschiedenis van die banaan en over de schimmelziekte die haar bestaan bedreigde en nog steeds bedreigt. Je leest hoe de wereldwijde fruithandel afhankelijk werd van één type banaan, hoe de Panamaziekte eerder al een andere populaire soort wegvaagde, en welke gevolgen dit had en heeft voor kwekers, handelaren en consumenten. Dit boek is volledig door kunstmatige intelligentie gegenereerd. De tekst is met zorg samengesteld op basis van beschikbare informatie, maar je wordt aangeraden aanvullende bronnen te raadplegen als je de materie grondig wilt bestuderen. Een heldere, feitelijke inleiding in een onderwerp dat verder reikt dan het fruitschap.

Elke dag drink je misschien melk of smeer je kaas op je brood, maar hoe die zuivel eigenlijk bij je terechtkomt, blijft voor veel mensen onduidelijk. "Van koe tot koelkast" volgt de weg die melk aflegt: van het melken op de boerderij, via transport en verwerking in de fabriek, tot het moment dat het product in de winkel ligt. Dit boek is met behulp van kunstmatige intelligentie geschreven en biedt je een heldere, feitelijke introductie in de zuivelindustrie. Je leert hoe melk wordt gecontroleerd op kwaliteit, welke stappen nodig zijn om er producten als yoghurt, boter en kaas van te maken, en welke rol logistiek en regelgeving spelen bij het bewaren en vervoeren van zuivel. Zonder overbodige details neemt dit boek je mee door een sector die groter en complexer is dan je op basis van een pak melk zou vermoeden.

Oesters komen niet zomaar op je bord terecht: er gaat een zorgvuldig proces van kweek en verzorging aan vooraf. Dit boek neemt je mee door de verschillende fasen van de oesterkweek, van de broedkamer waar larven ontstaan tot de oesterbanken waar de dieren opgroeien tot volwassen exemplaren. Je leert hoe kwekers de waterkwaliteit bewaken, welke methoden worden gebruikt om oesters te laten groeien en hoe ziektes en bedreigingen worden beheerst. Ook komt aan bod welke rol oesterkweek speelt in de voedselvoorziening en het ecosysteem van kustgebieden. Dit boek is met behulp van kunstmatige intelligentie samengesteld en biedt een heldere, feitelijke introductie in de kweekpraktijk, geschikt voor iedereen die meer wil weten over hoe oesters worden geproduceerd.

Cacao is de grondstof achter chocolade, maar het proces van bloesem tot boon is bij veel mensen onbekend. Dit boek beschrijft hoe de cacaoboom groeit, hoe de bestuiving van de kleine bloesems verloopt en welke stappen nodig zijn om van een cacaovrucht bruikbare bonen te maken. Je leest over de teeltomstandigheden waarin cacao gedijt, over oogstmethoden en over het fermentatie- en droogproces dat de smaak van de boon bepaalt. Ook komen onderwerpen als bodemgesteldheid, ziekten en de rol van cacaoteelt in de wereldwijde handel aan bod. Dit boek is met behulp van kunstmatige intelligentie samengesteld en biedt een feitelijke, toegankelijke inleiding tot het verbouwingsproces van cacao, geschikt voor iedereen die meer wil weten over de herkomst van deze grondstof.

Rijst is voor meer dan de helft van de wereldbevolking een dagelijks voedingsmiddel, maar hoe dit graan eigenlijk verbouwd wordt, blijft voor de meeste mensen onbekend terrein. Dit boek, met behulp van kunstmatige intelligentie samengesteld, neemt je mee door het volledige teeltproces van rijst. Je leest hoe rijstvelden worden aangelegd en onder water gezet, welke rol overstroming speelt bij de groei van de plant, en hoe boeren omgaan met zaaien, planten en verzorgen van het gewas. Ook komen de oogst en de verwerking van rijst tot het product dat wij kennen aan bod, evenals de verschillen tussen traditionele en moderne teeltmethoden wereldwijd. Het boek biedt een heldere, feitelijke uitleg van een landbouwproces dat al duizenden jaren bestaat en nog altijd essentieel is voor de voedselvoorziening van miljarden mensen. Een informatieve introductie voor iedereen die meer wil begrijpen van wat er nodig is om rijst van veld tot bord te brengen.

Akkerbouw is een vak van planning, geduld en het juiste moment kiezen. Dit boek neemt je mee door het boerenjaar, van bodemvoorbereiding en zaaien tot gewasverzorging, oogst en de voorbereidingen voor het volgende seizoen. Je leert hoe akkerbouwers rekening houden met seizoenen, weersomstandigheden, grondsoorten en gewasrotatie, en welke keuzes op welk moment in het jaar gemaakt worden. De inhoud is opgebouwd als een praktisch overzicht, geschikt voor wie meer wil begrijpen van de agrarische sector of zelf aan de slag wil met akkerbouw. Dit boek is met behulp van kunstmatige intelligentie samengesteld en biedt een toegankelijke, feitelijke introductie in de jaarplanning van de akkerbouwer.

Visquota bepalen hoeveel vis er jaarlijks uit zee gehaald mag worden, en dat maakt ze een centraal instrument in het beheer van onze zeeën. Dit boek legt uit hoe deze quota tot stand komen, wie erover beslist en welke belangen daarbij een rol spelen. Dit boek is volledig door kunstmatige intelligentie gegenereerd en biedt je een feitelijke, overzichtelijke introductie tot het onderwerp. Je leert wat visquota zijn, hoe wetenschappelijk onderzoek en politieke afwegingen samenkomen in het beleid, en hoe verdeling tussen landen en vissers in zijn werk gaat. Ook komen begrippen als maximale duurzame opbrengst, discards en internationale samenwerking aan bod. Daarnaast krijg je inzicht in de spanning tussen ecologische duurzaamheid en economische belangen van de visserijsector. Een toegankelijk boek voor wie wil begrijpen hoe visquota werken en welke afwegingen daarbij komen kijken.

Landbouwsubsidies bepalen in belangrijke mate hoe boeren werken, welke gewassen rendabel zijn en hoe het platteland zich ontwikkelt. Toch blijft het systeem achter deze subsidies voor veel mensen ondoorzichtig. Dit boek, tot stand gekomen met behulp van kunstmatige intelligentie, brengt structuur aan in dat onderwerp en legt uit hoe beleid, geld en boerenpraktijk met elkaar samenhangen. Je leest hoe landbouwsubsidies zijn ontstaan, welke doelen ze dienen en welke instanties betrokken zijn bij de uitvoering ervan. Ook komt aan bod hoe subsidiegeld wordt verdeeld, welke voorwaarden daaraan verbonden zijn en welke gevolgen dit heeft voor boerenbedrijven in de praktijk. Daarnaast krijg je inzicht in de discussies rond duurzaamheid, marktwerking en de toekomst van het landbouwbeleid. Dit boek biedt een feitelijke, overzichtelijke inleiding voor iedereen die wil begrijpen hoe dit beleidsterrein in elkaar steekt.

Theo Grent, de bestsellerauteur van U2pi in de categorie landbouwreferenties, met onder meer de boeken ‘De biologische aanpak’ (2001), ‘Gewasbescherming nieuwe stijl’ (2010) en ‘De regeneratieve aanpak’ (2019), heeft een gemeenschap van producenten, onderzoekers, voorlichters, docenten en sympathisanten de principes en voordelen van milieuvriendelijke landbouw bijgebracht, en brengt ons nu ‘De agro-ecologische aanpak’ – de ultieme gids voor optimale bodem- en plantgezondheid. We willen allemaal gezonde gewassen verbouwen in gezonde grond, maar door de vele tegenstrijdige beweringen is het soms lastig om te weten welk advies je het beste kunt opvolgen. Theo Grent geeft eenvoudige tips om de bodem- en plantgezondheid te verbeteren zonder gebruik te maken van synthetische meststoffen en pesticiden. Daarnaast bevat het boek een geautoriseerd overzicht van bioprotectanten: actieve stoffen, merknamen en aanbieders. Op basis van een schat aan expertise schetst de auteur managementstrategieën voor de transformatie naar een toekomstbestendig landbouwsysteem – en om van elk moment van die reis te genieten. De agro-ecologische aanpak draagt een prachtige, hoopvolle boodschap uit die het verdient om gehoord te worden.

Wat als de grootste crisis van onze tijd geen politiek of economisch probleem is, maar een wiskundig probleem? Imro Blom stelt een radicaal eenvoudige diagnose: de wereld lijdt aan de Logica van 1. Het geïsoleerde zelf als maat van alles. Die logica bouwde beschavingen, maar bouwde ook de muren die ons nu opsluiten: polarisatie, eenzaamheid, klimaatcrisis, betekenisverlies. Symbiotische Wiskunde introduceert de Wet van 2. Niet als ideologie, maar als herinnering. Niets leeft alleen. De vonk ontstaat altijd tussen twee krachten. Galileo toonde ooit aan dat de aarde niet het middelpunt is van het heelal. Vandaag staat de mensheid opnieuw op zo een drempelmoment: de erkenning dat het ik niet de maat is van waarheid, maar dat leven altijd begon bij ontmoeting. Dit boek beweegt door economie, onderwijs, natuur, politiek, kunst en kosmologie. Niet om alles te verklaren, maar om telkens dezelfde beweging te tonen: van afzondering naar relatie. De deactivering van 1 is geen filosofische luxe. Het is een overlevingskwestie.

Wat gebeurt er als de harde logica van software botst met de breekbare realiteit van het menselijk lichaam? In deze persoonlijke en meeslepende autobiografie neemt Hubrecht de Bliek je mee achter de schermen van de medische pionierswereld. Dit is geen technisch handboek maar een menselijk verhaal vol humor, scherpe observaties en misverstanden op het scherpst van de snede. Hubrecht beschrijft hoe hij leerde dat technologie pas écht betekenis krijgt wanneer je de code durft los te laten en luistert naar de specialist. Leven tussen code en kliniek is een fascinerende uitnodiging om te leren kijken: naar innovatie, naar de zorg, maar bovenal naar de kwetsbaarheid van het leven zelf.

Voor liefhebbers van kunst, natuur en wetenschap.Op plekken waar je het niet verwacht, blijkt het leven ongekend divers. Wildernis is overal, ook in de stad. Geertje Geertsma betreedt een magische wereld van heksenboter, judasoren, geweizwammen en andere mysterieuze wezens die zomaar uit het niets lijken te verschijnen. 4 Seizoenen, 100 Paddenstoelen (en nog 17 extra) is een ode aan de natuur met haar wonderbaarlijke verschijningsvormen, vastgelegd in verfijnde kleurpotloodtekeningen.Geertsma studeerde autonoom beeldende kunst aan Academie Minerva en raakte gefascineerd door de vele soorten paddenstoelen en slijmzwammen die ze vindt in Stadspark Groningen.Met bijdragen van:Lucette ter Borg, schrijver, onderzoeksjournalist, kunstredacteur voor NRC, curator en paddenstoelenliefhebber. Ze schreef de inleiding; een reis door de tijd, van botanische manuscripten uit het oude Griekenland tot de wetenschap van nu, verweven met een persoonlijk gesprek.Jorinde Nuytinck, onderzoeker bij Naturalis Biodiversity Center in Leiden en gastprofessor aan de Universiteit Gent. Ze verzorgde de seizoenteksten en biedt inzicht in de evolutie van paddenstoelen en hun invloed op de aarde.Rick Middelbos, huisecoloog van RTV Noord, ecoloog, biologiedocent en natuurvertegenwoordiger. Hij schreef over verwondering, biodiversiteit en de effecten van natuurbeheer.

De liberale wereldorde die na de Tweede Wereldoorlog is ontstaan valt uiteen. Samenwerking maakt plaats voor rivaliteit en conflict, en wereldwijde normen eroderen. Wat hierna komt, zal de rest van de eeuw bepalen. De zoektocht naar een nieuw mondiaal raamwerk is begonnen, een herijking van de machtsverhoudingen. In Driehoek van macht betoogt de Finse president Alexander Stubb dat we een scharniermoment in de geschiedenis meemaken, vergelijkbaar met 1918, 1945 of 1989. Er tekent zich een nieuw internationaal systeem af, gedreven door drie grote krachten: het mondiale Westen, het mondiale Oosten en het mondiale Zuiden. In het middelpunt staat de oplopende concurrentie tussen de Verenigde Staten en China. Beide proberen bilaterale deals en regionale allianties te smeden; maar uiteindelijk zal het mondiale Zuiden bepalen of de toekomst richting samenwerking of versnippering kantelt. Puttend uit decennia in de voorste linies van de diplomatie doet Stubb een bevlogen oproep tot waardengedreven realisme en principiële buitenlandse politiek. Tegelijk waarschuwt hij dat het Westen zijn positie in de wereld zal verspelen als het niet leert luisteren.

Kruidenleer van het Vishnuh-Genootschap is een werk van Gurubesar Lancar Ida-Bagus dat binnen bepaalde, vaak traditioneel of esoterisch geïnspireerde kruidenkundige stromingen wordt genoemd als een overzicht van geneeskrachtige planten en hun toepassingen. Het boek biedt een combinatie van botanische beschrijvingen, bereidingswijzen en traditionele gebruiksvormen van kruiden, geplaatst binnen een holistisch denkkader waarin de relatie tussen plant, mens en natuurlijke processen centraal staat. De nadruk ligt op praktische toepasbaarheid, herkenning van planten in hun natuurlijke omgeving en het gebruik ervan in een therapeutische of dagelijks ondersteunende context. Binnen deze benadering worden kruiden niet uitsluitend gezien als biologische stoffen met farmacologische werking, maar ook als dragers van energetische of symbolische betekenis. Het werk wordt vooral gebruikt als inspiratiebron binnen fytotherapie, etnobotanie en holistische gezondheidsbenaderingen waarin empirische kennis en traditionele inzichten worden gecombineerd.

De paardenfokkerij heeft een geschiedenis die duizenden jaren teruggaat, van de eerste domesticatie van wilde paarden op de Euraziatische steppen tot de gespecialiseerde rassen die vandaag de dag worden gefokt voor sport, werk en recreatie. Dit boek, gegenereerd met behulp van kunstmatige intelligentie, geeft je een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen in de fokkerij door de eeuwen heen. Je leest over de vroegste pogingen van mensen om paarden te temmen en te veredelen, over de opkomst van invloedrijke rassen zoals het Arabische paard en het Thoroughbred, en over de wetenschappelijke inzichten die de moderne fokkerij vormgeven. Ook komen selectiemethoden, stamboomregistratie en de rol van paarden in verschillende culturen aan bod. Het boek biedt een toegankelijke, feitelijke inleiding voor iedereen die meer wil weten over dit vakgebied.

Vol ongeloof vernemen de leiders van de lijst Gemeentebelang in juni 1970 dat de afgesplitste partij Nieuw Gemeentebelang een zetel heeft gekregen in de raad van Oostkapelle. Zelf blijven zij met lege handen achter. Het verdwijnen van Gemeentebelang van het politieke toneel markeert het einde van een machtspositie die generaties lang standhield. Gemeentebelang en haar voorlopers waren meer dan een politieke partij in de moderne zin: zij vormden de bestuurlijke uitdrukking van een hecht familienetwerk van grote landbouwers dat sinds de negentiende eeuw het gemeentebestuur had gedomineerd. Dit boek reconstrueert de geschiedenis van dat netwerk, vanaf zijn ontstaan in de negentiende eeuw en met name vanaf de invoering van het algemeen kiesrecht in 1918. Het laat zien hoe democratisering, maatschappelijke veranderingen en bovenal de opkomst van het toerisme op Walcheren de oude verhoudingen onder druk zetten. Binnen Gemeentebelang kwamen algemeen belang en privébelang tegenover elkaar te staan, met als gevolg een splitsing die veel weghad van een vechtscheiding. Door middel van een indringend beeld van ruim een eeuw lokale politieke en sociale geschiedenis in Zeeland geeft het boek inzicht in de bredere processen op het Nederlandse platteland, waar de oude elite zich moest zien te verhouden tot de moderne tijd.

Patrick is op missie om onbekende werelden te ontdekken. Maar wanneer zijn ruimteschip neerstort op een mysterieuze planeet die volledig uit water bestaat, verandert alles. Samen met George, een vreemde bondgenoot met geheimen, probeert hij te overleven op De Waterplaneet. Terwijl de dagen voorbijgaan, ontdekken ze gevaarlijke monsters, verborgen mysteries en een angstaanjagend wezen dat alleen bekendstaat als Het. Alsof dat nog niet genoeg is, draagt Patricks gecrashte schip een dodelijk geheim: binnen enkele dagen zal het ontploffen en alles vernietigen. Met de hulp van Jeffrey, een schattig maar bijzonder monster, moeten Patrick en George een manier vinden om te ontsnappen voordat de tijd opraakt. Maar sommige geheimen horen misschien verborgen te blijven... Gemaakt door Iben Taiehi 13 jaar oud.

Landbouwmachines hebben de afgelopen eeuwen een grote ontwikkeling doorgemaakt, van eenvoudige werktuigen aangedreven door trekdieren tot geavanceerde machines met digitale besturing. In dit boek, samengesteld met behulp van kunstmatige intelligentie, lees je hoe die ontwikkeling stap voor stap verliep. Je maakt kennis met de belangrijkste machines en technieken die de landbouw door de jaren heen hebben veranderd, van de eerste stoomtractoren tot hedendaagse systemen voor precisielandbouw. Per tijdvak komen de technische vernieuwingen, de achtergronden en de gevolgen voor het boerenbedrijf aan bod. Dit boek biedt een informatieve inleiding voor iedereen die meer wil weten over de mechanisering van de landbouw.