Moderne geschiedenis (1870-heden)

Oude afbeeldingen van een dorp of stad spreken tot de verbeelding van mensen. Doordat ze gebouwen of personen herkennen, omdat het voorouders zijn of omdat de gebouwen juist niet meer bestaan. In dit boekwerk staan tientallen oude afbeeldingen van ansichtkaarten van Schoonoord in Drenthe met begeleidende teksten.

Begin twintigste eeuw zijn alle Amerikaanse indianenstammen naar een klein grondgebied verdrongen. Zo ook de Osages. Ze leven in de marge van de samenleving, totdat olie wordt gevonden op hun reservaat in Oklahoma. Plotseling zijn zij het rijkste volk ter wereld. Ze kopen auto's, bouwen grote huizen en laten hun kinderen studeren aan prestigieuze universiteiten.Maar dan worden een voor een leden van de Osage-stam vermoord. Mollie Burkhart moet leidzaam toezien hoe familieleden worden vergiftigd en doodgeschoten. En ook vele andere leden van de stam komen onder verdachte omstandigheden om het leven. Zelfs diegenen die de moorden onderzoeken worden doelwit van de moordenaars.Het dodental blijft oplopen en de zaak komt bij de recent opgerichte FBI en de nog jonge directeur J. Edgar Hoover terecht. Hoover worstelt met de zaak en vraagt voormalig Texas Ranger Tom White om het onderzoek op zich te nemen. Hij formeert een undercoverteam en samen met de Osage onthult hij een van de meest sinistere complotten in de Amerikaanse geschiedenis.

In 1918 lanceerde Anthony Fokker een nieuw één persoons jachtvliegtuig: Fokker D.VII. Een toestel dat vanwege zijn onorthodoxe constructie en zijn onnavolgbare vliegkwaliteiten in de laatste fase van de Wereldoorlog geschiedenis heeft geschreven. Zelfs de geallieerden waren van mening dat de Fokker D.VII tijdens de oorlog het allerbeste jachtvliegtuig aan het Westelijk Front was! En zelfs nog jaren later heeft dit bekende Fokker-ontwerp een voorbeeld functie in de internationale vliegtuigindustrie vervuld. Lees alles over de geschiedenis van de Fokker D.VII in dienst bij de Nederlandse luchtstrijdkrachten.

Tijdens het decennialange onderzoek naar de deelnemers aan de eerste Nederlandse vredesmissie – van 1913-1914 in Albanië – kwam de auteur vele militairen tegen met een kleurrijke levensloop. In reeds gepubliceerde titels over de missie, Nederlandse militairen in een Albanees wespennest, 1913-1914 en Thomson – De media majoor, kwam heel de missie aan bod. In: Gerard Anne Mallinckrodt, een chronologie van zijn leven. En: Honderd dagen in handen van Albanese rebellen. De brieven van kapitein Henk Reimers uit Elbasan, 1914, de levens van twee andere militairen. Met deze publicatie over Lucas Roelfsema sluit J.G. Zonne zijn publicatiereeks over de Nederlandse missie af. De auteur raakte geïntrigeerd door deze cavalerist omdat hij tijdens de Eerste Wereldoorlog, tijdens welke Nederland wel gemobiliseerd maar neutraal was, dagboekaantekeningen bijhield. Zij bieden een onthullend kijkje in het leven van alledag van deze militair. Hoewel hij zijn persoonlijke gevoelens of meningen spaarzaam prijsgeeft en zich slechts summier uitlaat over zijn latere verhouding met Willy Bengen, schrijft hij wel met regelmaat over zijn soms hevige hoofdpijnen, maagkrampen en consulten bij dokter en tandarts. Zijn einde is niet anders dan tragisch te noemen. Roelfsema was een begenadigd tekenaar: achterin het boek zijn van hem 29 tekeningen opgenomen. J.G. Zonne (1950) rondde in 2003 Kroniek van het Geslagt ‘Sonne’ af, met een onderzoek naar een familielid van hem dat deelnam aan de vredemissie in Albanië, J.H. Sonne. Dat was zijn eerste publicatie. Bijna twintig jaar later sluit hij de reeks af met een chronologie van het leven van Roelfsema, zijn vijfde publicatie over de missie.

De geschiedenis van Sparta is legendarisch. De auteur start zijn reis in 1888 voor Christus in een kleine nederzetting op de Peloponnesos om via de route FC Sparta Rotterdam 1888 de reis te vervolgen naar het huidige gehucht Sparta. De Goden zetten je op het paard om je vervolgens er meedogenloos weer van af te stoten. In dit boek wordt de vroege geschiedenis van Sparta geschetst tot de stichting van de stadsstaat Sparta in pakweg 1100 voor Christus om vervolgens deze historische reis te vervolgen via de vele hoogte-en dieptepunten van de bij vriend en vijand ontzag inboezemende stadsstaat. Naast het verzameld werk van Herodotos, Thucydides en Plutarchus vormen talloze andere bronnen de input. Daar waar er leemtes bestaan werden deze op basis van gezond verstand aangevuld. Sparta inspireerde veelal onbewust ook totale regiems, onder andere in de voormalige Sovjetunie. Kan Sparta Rotterdam groots dromen en de ijzeren discipline en onverschrokkenheid van het oude Sparta evenaren en zoals Leicester in Engeland voor stunts gaan zorgen? Aan het eind van het boek houdt Frank onze huidige samenleving een spiegeltje van Lycurgus voor en komt tot verrassende conclusies.

Opkomst en ondergang van vliegtuigpionier Frits Koolhoven. Een fascinerende zoektocht naar het leven van een van onze grootste luchtvaartpioniers. Eens was hij, samen met Anthony Fokker, de belangrijkste en meest baanbrekende vliegtuigbouwer van Nederland. Alom gerespecteerd, zowel in binnen- als buitenland. In zijn vliegtuigfabriek in Rotterdam werkten maar liefst twaalfhonderd mensen. Overal ter wereld vlogen zijn vliegtuigen. In de naoorlogse jaren leek het of de naam Frits Koolhoven (1886 - 1946) uit de annalen was gewist. Slechts een enkeling herinnerde zich zijn naam. Wat was er met deze zo vooraanstaande vliegtuigpionier gebeurd? Het is deze vraag die Sytze van der Zee doet besluiten naar Frits Koolhoven op zoek te gaan; wie was hij, hoe dacht hij, waaruit bestond zijn grote betekenis? ‘Van der Zee schreef een prachtig boek. Eindelijk herwaardering voor deze vooroorlogse vliegtuigpionier.’ - Harry van der Meer, bestuurslid van de Stichting Koolhoven Vliegtuigen Sytze van der Zee (1939) was correspondent van NRC Handelsblad, adjunct-hoofdredacteur van Elsevier en hoofdredacteur van Het Parool. Hij is co-auteur van Salto Mortale, over de geschiedenis van Fokker.

Langs de Nederlandse kust bevinden zich talrijke restanten van een van de grootste verdedigingslinies uit de geschiedenis: de ruim vijfduizend kilometer lange Atlantikwall. Deze liep langs de westkust van continentaal Europa – van de Noordkaap tot aan de Pyreneeën – en moest Hitlers Derde Rijk beschermen tegen een geallieerde invasie. De linie evolueerde tijdens de Tweede Wereldoorlog tot een gelaagd stelsel van kust- en landverdedigingswerken, dat tevens diende ter ondersteuning van de oorlogsvoering op zee en in de lucht. De Atlantikwall Atlas biedt geen inventarisatie van afzonderlijke bunkers, veldversterkingen, versperringen en andere werken in Nederland, maar verschaft inzicht in het (beoogde) functioneren van Duitse verdedigingssystemen in hun onderlinge samenhang. Daarbij wordt ingezoomd tot op regionaal niveau. Waar nodig wordt de Nederlandse situatie vanuit Europees perspectief bekeken. De atlas bestaat uit een algemene inleiding, beschrijvingen aan de hand van gedetailleerde kaarten, en een slotbeschouwing over omgang met de resten van de Atlantikwall. De kaarten worden afgewisseld met deels niet eerder gepubliceerde foto’s die aanschouwelijk maken hoe de Duitse bezetter het Nederlandse kustlandschap naar zijn hand zette.

Volgens het dominante westerse verhaal is Vladimir Poetin een onverzadigbare, Hitler-achtige expansionist die Oekraïne is binnengevallen om gebied te veroveren, zonder dat er sprake was van enige vorm van provocatie. Dat verhaal klopt niet. In werkelijkheid dragen de Verenigde Staten en de NAVO een groot deel van de verantwoordelijkheid voor de crisis in Oekraïne. Door een reeks misplaatste beleidsmaatregelen hebben Washington en zijn Europese bondgenoten Rusland in een onhoudbare situatie gebracht, waardoor een oorlog voor Poetin en zijn militaire staf de enige uitweg leek. In Hoe het Westen oorlog naar Oekraïne bracht schetst auteur Benjamin Abelow de relevante geschiedenis en legt hij uit hoe het Westen nodeloos conflicten heeft veroorzaakt, en zijn eigen burgers – en de rest van de wereld – heeft blootgesteld aan het risico van een kernoorlog. Dit beknopte en zeer leesbare boek wordt aanbevolen door vooraanstaande defensie-experts en beleidsanalisten, en laat zien hoe het Westen de crisis heeft uitgelokt en nu gebukt gaat onder een existentiële dreiging van eigen makelij.

'Kort en kernachtig geeft historicus Maarten van Rossem zijn visie op het populisme.' Nederlands DagbladDe PVV leek in een politiek isolement langzaam te verkommeren. Tot ieders verrassing is die partij wakker gekust door de VVD, een dominante partij die bij de verkiezingen van 2023 een soort politieke zelfmoord heeft gepleegd. Wat gaat dit betekenen voor de Nederlandse politiek? In deze geactualiseerde uitgave van de bestseller Waarom is de burger boos? blikt Maarten van Rossem terug op ruim twintig jaar populisme in Nederland: van Pim Fortuyn, Rita Verdonk en Thierry Baudet tot Caroline van der Plas, Pieter Omtzigt en Geert Wilders. Van Rossem laat zien hoe PVV, NSC en BBB zo populair konden geworden. Hij maakt duidelijk dat een deel van het electoraat de overheid, het politieke systeem en de maatschappelijke elite als vijanden zijn gaan zien. Deze ontevreden kiezers hebben sinds het begin van de eeuw steeds op nieuwe, veelbelovende ‘verlossers’ gestemd. Tragisch genoeg hebben die nooit de indruk gewekt de gesignaleerde problemen op te kunnen lossen. Het populisme is het onkruid dat groeit in de kloof tussen de belofte en de werkelijkheid van de democratie.

De moord op de Oostenrijks-Hongaarse troonopvolger in Sarajevo leidde tot de Eerste Wereldoorlog. De hele bestaande Europese orde werd ontwricht. Al spoedig bleek dat de Duitse strategische positie eerder versterkt dan verzwakt was. Hitler besloot de sterke positie van Duitsland te gebruiken om de Eerste Wereldoorlog nog eens over te doen. Duitsland faalde opnieuw, maar daarvoor was wel de militaire kracht van de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten nodig. Na de Duitse nederlaag ontstond een zowel strategisch als ideologisch gefundeerd conflict tussen de beide overwinnaars, dat de wereldpolitiek ruim veertig jaar volledig zou domineren: de Koude Oorlog. Het enorme drama dat op 28 juni 1914 begon, eindigde pas op 25 december 1991, toen in de loop van de avond de vlag van de Sovjet-Unie boven het Kremlin werd gestreken.

Het verhaal van Erik Hazelhoff Roelfzema blijft mensen fascineren, nu met de musical over zijn leven en de grootse herdenking van de bevrijding is zijn biografie meer dan populair.   Soldaat van Oranje is niet alleen een spannend verhaal maar ook een historisch document over de Tweede Wereldoorlog. Prins Bernhard schreef niet voor niets over dit boek: ‘Ik ben erbij geweest, en zo was het.’ Soldaat van Oranje is een van de beroemdste boeken over de Tweede Wereldoorlog. Erik Hazelhoff Roelfzema (1917-2007) beschrijft hierin zijn persoonlijke belevenissen tijdens de bezetting en ten tijde van de bevrijding. De Soldaat van Oranje vertelt hoe hij als jongeman in 1941 de oversteek naar Engeland waagt, in Londen in allerlei intriges verwikkeld raakt, kennismaakt met de geheime diensten, nachtelijke landingen uitvoert in Scheveningen en als RAF-piloot meedoet aan een luchtaanval op Berlijn. Nadat het zuiden van Nederland is bevrijd, werkt hij daar als adjudant van koningin Wilhelmina. In 1977 werd Soldaat van Oranje verfilmd onder regie van Paul Verhoeven met in de hoofdrollen Jeroen Krabbé en Rutger Hauer.

Dit briljante boek geeft antwoord op de vraag waarom sommige landen rijk zijn en andere arm. Komt dat door culturele verschillen, het klimaat of de geografische omstandigheden? Daron Acemoglu en James Robinson laten overtuigend zien dat het de politieke en economische instituties zijn die het economische succes of falen van een land bepalen. Ze illustreren hun betoog met tal van fascinerende voorbeelden. Een daarvan is Korea, een in wezen homogene natie. In Zuid-Korea legt de overheid verantwoording af aan de burgers en heeft de bevolking volop economische kansen; het land is zeer welvarend. Noord-Korea wordt dictatoriaal geregeerd en kent helaas al tientallen jaren onderdrukking en hongersnood. Waarom sommige landen rijk zijn en andere arm laat ons met andere ogen naar de wereld kijken en geeft een dieper inzicht in de oorzaken van armoede en rijkdom. Daron Acemoglu is hoogleraar economie aan het MIT. Hij ontving de John Bates Clark Medal. Degenen die deze onderscheiding krijgen, worden algemeen beschouwd als belangrijke kanshebbers voor de Nobelprijs. James Robinson is politiek wetenschapper en econoom. Hij is hoogleraar aan Harvard University en een wereldberoemde Latijns-Amerika- en Afrikadeskundige.

'Een indrukwekkend boek.' ***** ADDe hoeveelheid informatie over de Tweede Wereldoorlog is nog nooit zo groot geweest. Maar hoe interpreteer je al die gegevens? En hoe maak je die toegankelijk voor een algemeen publiek? Een Frans team bestaande uit de hoofdredacteur van een militair tijdschrift, een militair specialist, een hoogleraar geschiedenis en een datavormgever maakte dit volstrekt unieke boek. In meer dan 350 infographics en begeleidende teksten laten zij zien wat een infanteriedivisie is, hoe Operatie Barbarossa verliep, welke wapens door welke landen werden gebruikt, hoe de concentratiekampen functioneerden en welke verliezen Duitsland leed. De Tweede Wereldoorlog in infographics geeft nieuwe informatie, legt verrassende verbanden en frist onze kennis op.

Het is bijna niet voor te stellen, maar soennitisch Saoedi-Arabië en sjiitisch Iran waren lange tijd bondgenoten. En toen brak in 1979 de Iraanse revolutie uit, werd de Heilige Moskee in Mekka belegerd en trok de Sovjet-Unie Afghanistan binnen. Saoedi-Arabië en Iran werden felle tegenstanders en exploiteerden religie in hun rivaliserendestrijd. Het gevolg: sektarisch geweld, het ontstaan vangroeperingen als Hezbollah, de 9/11-aanslagen en de opkomst van is.

Op 22 december 1945 overleed Otto Neurath plotseling in Oxford. De Oostenrijkse wetenschapper, filosoof en bedenker van de invloedrijke beeldstatistiek – het systeem dat later bekend staat als Isotype – had de Tweede Wereldoorlog overleefd, maar de vrede niet.   Bij zijn vlucht naar Engeland moest Neurath in Den Haag alles achterlaten en viel zijn instituut en werk in handen van de Nederlandse Stichting voor Statistiek, opgericht door CBS-directeur Philip Idenburg en econoom Jan Tinbergen. Mannen die hij zijn vrienden noemde.   Dit boek vertelt het verhaal dat tot nu toe nooit volledig werd uitgeplozen: hoe de NSS tijdens de bezetting profiteerde van Neuraths werk, hoe Duitse graficus Gerd Arntz – zijn trouwe medewerker – uiteindelijk in de Wehrmacht belandde, en hoe de naoorlogse onderhandelingen over rechten en teruggave vastliepen. Neurath kon niet begrijpen dat zijn Nederlandse vrienden hem lieten zitten. Hij stierf voordat de kwestie werd opgelost.   Op basis van uitgebreide correspondentie, archiefonderzoek en dossiers van het Nederlands Beheersinstituut reconstrueert dit boek een weinig bekend maar schrijnend hoofdstuk uit de Nederlandse cultuurgeschiedenis – over vriendschap, oorlogsoportunisme en de kwetsbaarheid van idealisme in donkere tijden.

Baanbrekende geschiedenis over de betekenis van de Tweede Wereldoorlog voor Azië en de naoorlogse wereldorde Voor ons in het Westen gaat de Tweede Wereldoorlog over de strijd tegen Duitsland en Japan. Voor miljoenen mensen in Azië was de oorlog vooral een kans om zich te bevrijden van eeuwenlange koloniale overheersing. Van India en Indonesië tot China en Vietnam vochten lokale leiders niet alleen tegen Japan, maar ook voor onafhankelijkheid en zelfbeschikking.De Tweede Wereldoorlog versnelde het instorten van Europese rijken – van de Britten, Nederlanders en Fransen – en zette een onomkeerbare transformatie in gang. Terwijl westerse mogendheden na 1945 hun koloniale macht probeerdente herstellen, ontstonden in Azië nieuwe naties als Cambodja, Birma en Pakistan, vaak geboren uit gewapende strijd en burgeroorlogen.Bloedrode dageraad biedt een nieuwe kijk op de vorming van het moderne Azië en op de wortels van huidige geopolitieke spanningen, zoals in Kasjmir en de Zuid-Chinese Zee.

Wie de wereld van vandaag de dag wil begrijpen, moet de Koude Oorlog begrijpen. De grenzen, wapens en wonden die toen ontstonden, bepalen nog altijd voor een groot deel de geopolitieke krachtsverhoudingen in de 21ste eeuw. Maar hoe zat dat ook alweer, die vrede die geen vrede was? Wat moet je weten over deze ideologische strijd tussen de Sovjet-Unie en de Verenigde Staten? In minder dan 200 pagina's nemen de makers van Geschiedenis voor herbeginners je op wervelende wijze mee langs de cruciale momenten van de Koude Oorlog: van de Russische Revolutie en de geboorte van het communisme tot de Cubacrisis, de ruimterace, en de val van de Berlijnse Muur. Ze vertellen het verhaal van wereldleiders die met atoomraketten speelden, maar ook van gewone mensen die probeerden te overleven in een wereld die in tweeën was gescheurd.

De zomer van 1933 is een keerpunt in de politieke geschiedenis van Europa – en ook in het leven van de familie Mann. Thomas en Katia Mann en hun zes kinderen ontvluchten Duitsland voor de nazi’s. Net als andere schrijvers en kunstenaars wijken ze uit naar het dromerige havenplaatsje Sanary- sur-Mer aan de Middellandse Zee.Als de zon ondergaat is een aangrijpend familieportret, over het verdriet om het verlies van een thuis en de angst voor plunderingen door de nazi’s. Over weemoed en de wil om te overleven, terwijl de oude wereld op instorten staat.

Het was een prachtige zwoele zomeravond in het rustige Groningerland op 25 juli 1943. Rond halftwaalf die avond hoorden mensen het geluid van een luchtgevecht en even later stortte een Britse bommenwerper brandend neer. Van de bemanning van zes Canadezen en een Engelsman kon er eentje zich per parachute redden. De anderen overleefden de crash niet. Dit boek gaat over hun korte carrière bij Bomber Command en over de geschiedenis van 405 Squadron van de Royal Canadian Airforce (RCAF) dat onderdeel was van de Pathfinder Force. Het gaat over de inzet van heel jonge mannen die zich na het uitbreken van de oorlog als vrijwilliger meldden voor dienst bij de Royal Air Force. Het gaat over de ontwikkelingen in die strijd en over de ontwikkeling in de wapens en technologie van beide zijden. Het gaat over de grote moed en plichtsbetrachting van die vele tienduizenden die een zware tol betaalden voor onze vrijheid. Het verhaal van Flying Officer Mickey Tomczak en zijn bemanning wordt geplaatst tegen de achtergrond van het verloop van de oorlog. De Britse luchtmacht heeft vanaf het begin van de oorlog een bombardementscampagne tegen Duitsland gevoerd. Die heeft enorme schade aangericht en heel veel gekost. Na de oorlog is een heftig debat over dit offensief gevoerd. In de laatste hoofdstukken wordt ingegaan op dit debat en worden de laatste inzichten gedeeld. Was het allemaal de moeite waard? Nick Kieft (Naarden, 1952) studeerde geschiedenis in Groningen en was ruim 25 jaar geschiedenisleraar. Sinds 2006 werkt hij als reisleider van culturele reizen in vooral Duitsland, voor Asgard Reizen in Groningen. Verder houdt hij lezingen over een breed scala onderwerpen. Hij schreef onder andere verhalen voor de website ‘De verhalen van Groningen’ en het boekje 'Verrassend Veelzijdig Menterwolde'.

Na de kernramp in Tsjernobyl in 1986 probeerden internationale hulporganisaties de sslachtoffers te helpen. Zij stuitten echter op grote politieke obstakels in de periode na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie. Pogingen om toegang te krijgen tot de gebieden waar de stralingsschade het grootst was, werden vaak afgewezen. Intussen bleven veel inwoners van Tsjernobyl zonder duidelijke antwoorden, terwijl hun gezondheid en leven op het spel stonden. Op basis van tien jaar archiefonderzoek en interviews ter plaatse in Oekraïne, Rusland en Wit-Rusland laat historica Kate Brown zien hoe groot de verwoesting werkelijk was en hoe daarna pogingen werden gedaan om de gevolgen te verdoezelen. Haar onderzoek maakt duidelijk dat door mensen veroorzaakte radioactiviteit blijvende en ingrijpende gevolgen heeft voor al het leven. Tegelijkertijd confronteert het ons met de vaak verzwegen erfenis van tientallen jaren kernwapentests en andere nucleaire rampen.

Het documenteren van gebouwd erfgoed in Indonesië is voor Nederlanders wellicht een informatieve aanvulling op de koloniale geschiedenis. In Indonesië maakt de gebouwde nalatenschap deel uit van de alledaagse omgeving. In de dynamiek van de grootschalige moderne stad is inpassing en hergebruik van het gebouwde deel erfgoed een vast onderwerp van stedelijke vernieuwing. Voorbeelden zijn het herstel en de aanpak van de oude stadsdelen van Jakarta, Semarang en Surabaya. Het boek Architecten en hun werk in Indonesië 1860-1960 behandelt het werk van architecten en hun gebouwen in Indonesië binnen de koloniale context: vanaf het midden van de negentiende eeuw tot aan het begin van de jaren zestig in de twintigste eeuw; van hun opkomst aan het eind van de negentiende eeuw, de glorietijd tijdens het interbellum tot hun afnemende invloed na de onafhankelijkheid. Het boek is rijk geïllustreerd, met zowel historische foto’s en tekeningen als hedendaagse beelden van de gebouwde omgeving. Het tweede deel van het boek telt de namen van meer dan 190 architecten, met een kort curriculum vitae en aandacht voor hun werk in tekst en beeld.

In Slagboom tussen dood en leven vertelt Alphons Katan (1930-2025) het verhaal van zijn leven. Als enig kind van een Joods (niet-gelovig) echtpaar woonde hij in de Tweede Wereldoorlog in Leeuwarden. Zijn invalide vader was econoom, gaf privélessen en werkte als beëdigd translateur. Als de ouders van Alphons Katan in 1942 kort na elkaar worden gearresteerd, krijgt Alphons onderdak bij Joodse vrienden van het gezin. Met dit bejaarde echtpaar komt hij uiteindelijk terecht in kamp Westerbork, waar hij een half jaar verblijft. Wanneer een tante de Duitsers weet te overtuigen dat haar neefje half-Joods zou zijn, wordt hij vrijgelaten. Hij overleeft de oorlog in Den Haag en Leiden. Zijn moeder wordt vermoord in Auschwitz, zijn vader in Gusen, een nevenkamp van Mauthausen. In dat kamp is hij het slachtoffer van medische experimenten. Als Alphons in 1994 foto’s van zijn vader in kampkleding en een foto van diens skelet ontdekt, begint hij een zoektocht naar het skelet en eist hij een verbod op het gebruik van de foto’s. Persoonlijke verhalen als deze laten de bitterharde werkelijkheid vaak beter voelen dan anonieme beelden en getallen. Nu het aantal overlevenden van de Tweede Wereldoorlog met het jaar kleiner wordt, kan dit relaas een hulpmiddel zijn om de komende generaties te informeren en te stimuleren tot bewustwording en verantwoordelijkheidsbesef.

Tegen 2050 zal een kwart van de wereldbevolking in Afrika wonen en zal één op drie jongeren die op de arbeidsmarkt komt Afrikaans zijn. Afrika wordt het continent van de toekomst en dit wordt de eeuw van Afrika. Het beeld dat we van Afrika hebben, is er nochtans een van een werelddeel verscheurd door oorlogen en etnische conflicten, hongersnoden en corruptie, staatsgrepen en slechte wegen, waar weerloze mensen in lemen hutjes met strooien daken verlangen naar een beter leven in Europa. Afrika lijkt een continent zonder toekomst. VRT-journalist Stijn Vercruysse, die talloze malen naar Afrika reisde, wil komaf maken met die vooroordelen en een genuanceerd beeld geven van een continent vol kansen en mogelijkheden, maar ook enorme uitdagingen.

De Eerste Wereldoorlog was zonder twijfel één van de verschrikkelijkste conflicten uit de geschiedenis. Vooral ook omdat de strijdende partijen al heel snel in een soort dodelijke omstrengeling terechtkwamen waaruit ze zich gedurende vier lange jaren, niet meer konden losmaken. Het resultaat was dat een hele generatie letterlijk doodbloedde op de slagvelden… Historici hebben zich vooral op de grote ijkpunten zoals de IJzer, Ieper, Verdun en de Somme geconcentreerd waardoor een groot deel van het drama dat zich in Frans-Vlaanderen, in de huidige departementen Nord en Pas de Calais, heeft afgespeeld, tussen de plooien van de Grote Geschiedenis is verdwenen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat soms de term ‘vergeten front’ gebruikt wordt om dit stuk van het Westelijke Front te omschrijven. Nochtans is er geen sector geweest waar de gruwelijke fiasco’s zo werden opgestapeld, waar zo intens, zo verbeten werd gestreden en waar zo werd geleden. Beschouw dit boek als een bescheiden poging om één en ander terug in het juiste daglicht te stellen…. Niet alleen vindt u in dit boek een chronologisch overzicht van en duiding bij de belangrijkste confrontaties die hier hebben plaatsgevonden maar bovendien selecteerde de auteur voor u tientallen interessante bezienswaardigheden, monumenten, begraafplaatsen enz. de auteur: JAN HUIJBRECHTS (*1962) is master cultuurwetenschappen en flink gebeten door de geschiedenismicrobe. Hij publiceerde meer dan dertig, meestal militair-historische studies, die de periode tussen 1789 en 1945 in onze gewesten bestrijken, met bijzondere aandacht voor de Eerste Wereldoorlog. Bij Polemos verschenen eerder van zijn hand ‘Verdrongen Verleden - de 16e (Irish) Divisie in Vlaanderen 1917’ (2017), ‘Adéu Espanya - Over Catalaanse identiteit, ambities en legitimiteit’ (2018) en ‘De Hel van Fresnes - Verdoemd, verguisd en achter tralies: Vlaamse soldaten in de Belgische militaire strafinstellingen in Frankrijk tijdens WO I’ (2019).

Mei 1945. In de dagen vlak na de Bevrijding, wanneer Nederland bijkomt van vijf lange oorlogsjaren, worden meisjes die omgingen met Duitse soldaten kaalgeschoren of kaalgeknipt door een uitgelaten menigte. Waarom gebeurt dit? En wie doen eraan mee? In een reis door Nederland spreekt Rianne Oosterom met ooggetuigen, spit ze archieven door en ontdekt ze het laatste slagveld van de Tweede Wereldoorlog: het vrouwenlichaam. Door ‘moffenmeiden’ kaal te knippen, maakte Nederland zich van vreemde smetten vrij. De vaak schrijnende verhalen worden verteld vanuit drie perspectieven: de meisjes, de daders en de omstanders. Met haar speciale aanpak zoekt Oosterom naar antwoorden: waar komt het gebruik van het kaalknippen vandaan? Wat was het doel? Gebeurde het overal in Nederland? Moffenmeiden is een meeslepende geschiedenis in verhalen, over een van de laatste taboes van de Tweede Wereldoorlog.

‘Van Rossem is een meester in het overbrengen van ingewikkelde dingen.’ Vrij NederlandOver de grote verschuiving van de machtsverhoudingen tussen Amerika, Rusland en China De 21e eeuw, die in 1979 begon is een compacte big history waarin Maarten van Rossem de doorwerking schetst van de meest kardinale veranderingen in bijna vijftig jaar: de opkomst van China en de opmars van het neoliberale denken. Deze ontwikkelingen, en andere belangrijke gebeurtenissen die zich sinds 1979 hebben voorgedaan, plaatst hij tegen de achtergrond van de mondiale machtsverschuivingen.Lange tijd werd de bipolaire wereldorde gedomineerd door de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie bleef Amerika als enige supermacht over. Tegelijkertijd maakte China vanaf het einde van de jaren zeventig een indrukwekkende industriële en economische groei door. Dit leidde in deze eeuw tot een nieuwe bipolaire machtsstructuur, met de vs en China als centrale spelers. Aan het begin van de 21e eeuw worden de contouren van een nieuwe wereldorde steeds duidelijker. ‘Knappe, subtiele en prettig eigenwijze schets van de jongste geschiedenis.’ De Volkskrant over Drie oorlogen‘Kort en kernachtig zijn visie op het populisme.’ Nederlands Dagblad over Waarom is de burger boos?‘Heldere uiteenzetting over de doorbraak eind jaren zeventig van het neoliberalisme.’ NRC Handelsblad over Kapitalisme zonder remmen‘Van Rossem laat uitstekend zien dat veel van de kwesties die zich nu opdringen zich al lang geleden aankondigden.’ Trouw Tijdgeest

Wie Suriname wil begrijpen, moet voorbij de verkiezingen kijken naar de onzichtbare logica van macht en etniciteit. Sinds 1949 is het land formeel een democratische rechtsstaat. Maar hoe stevig is die democratie werkelijk verankerd? In Democratie, politiek en politieke cultuur in Suriname. De etnische logica van de macht wordt onderzocht hoe democratische instituties, politieke praktijken en politieke cultuur zich in Suriname hebben ontwikkeld, en hoe ze elkaar beïnvloeden. In een samenleving met sterke etnische diversiteit speelt etniciteit een belangrijke rol in de verdeling van macht en het functioneren van de overheid. Wat op papier een democratisch systeem is, blijkt in de praktijk vaak een hybride model: een combinatie van formele democratische instellingen en autoritaire patronen. Democratische procedures worden regelmatig ondermijnd door cliëntelisme, patronage, etnische loyaliteit en informele machtsstructuren. Dit maakt het bestuur kwetsbaar en ondermijnt het vertrouwen in de rechtsstaat. Dit boek biedt een diepgaande analyse van de spanningen tussen formele regels en informele praktijken, en stelt fundamentele vragen over de duurzaamheid en weerbaarheid van de democratie in Suriname.

Hét boek voor iedereen de geschiedenis van de twintigste eeuw wil begrijpenDe geschiedenis van het moderne China is lang afgeschilderd als een verhaal van communisten die geleidelijk de steun van het volk verwierven, door land van de rijken af te pakken en aan de armen te geven. Maar op basis van nieuw archiefmateriaal onthult Morgenrood boven China hoe onwaarschijnlijk de overwinning van de partij was geweest zonder steun van de Sovjet-Unie. Pas nadat Sovjettroepen in 1945 Mantsjoerije binnenvielen en voor meer geld en munitie zorgden, kregen de communisten de overhand.China-expert Frank Dikotter onthult in dit meeslepende verhaal hoe dertien afgevaardigden in 1949 de rode vlag boven de Verboden Stad hesen, waardoor de loop van de geschiedenis voor altijd veranderde en de wereld de vorm kreeg die we nu kennen.Frank Dikötter is sinds 2006 hoogleraar Humanistiek aan de universiteit van Hongkong. Voor die tijd was hij hoogleraar Moderne Chinese geschiedenis aan de universiteit van Londen. Hij schreef eerder een veelgeprezen trilogie over Mao en China, waarin hij een indringend beeld schetst van het Mao-tijdperk.

In juli 1948 werden alle bewoners van het dorp Lydda inclusief de elfjarige Audeh Rantisi (1937-2001) door Joodse soldaten uit hun huizen verdreven. Onder dreiging van geweervuur en zonder eten en drinken liepen ze enkele dagen oostwaarts tot aan een vluchtelingenkamp in Ramallah, ouderen en zwakkeren langs de weg achterlatend. Deze gruwelijke ervaring heeft hem er later toe gebracht zich volledig in te zetten voor een rechtvaardige toekomst voor het Palestijnse volk. Hij deed dat o.a. door een tehuis voor jongens op te zetten, politiek actief te worden en het Israëlisch militair gezag kritisch te benaderen. Zijn boek bevat een uitgebreid verslag van de wandaden van de Israëlische staat. Geïnspireerd door zijn christelijk geloof stelde hij: “Dit is ons land. Er zal hier geen vrede zijn tenzij de Israëliërs begrijpen dat de Palestijnen rechten hebben.... Ik vestig de aandacht van onze broeders, de Joden, op het feit dat ze zich in onze positie moeten verplaatsen. Wij willen deze staat van oorlog niet. Wij willen deze staat van haat niet voortzetten. Hoe eerder we samenkomen en proberen onze problemen op te lossen, hoe beter. De Israëliërs moeten uit hun gedachten bannen het idee dat wij, de Palestijnen, hen willen doden of verdrijven. Integendeel, wij willen dat zij zich blijven inzetten voor vrede. Wij willen dat zij ons leren kennen als mensen die het recht hebben om te leven zoals zij het recht hebben om te leven.” Hans Hagen (1944) ontmoette de familie Rantisi voor het eerst in 1970 in Ramallah. In zijn inleidend hoofdstuk verbindt hij gebeurtenissen in de bezette gebieden, zoals de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 en de onderdrukking en apartheid op de West Bank, met de harde zionistische politiek van de afgelopen honderd jaar. Hij benadrukt drie punten: 1) we hebben meer kennis van het Joods-Palestijns confl ict nodig. 2) de confl icterende religieus gefundeerde land-claims staan de twee-statenoplossing in de weg. 3) de Nederlandse erkenning van de Palestijnse staat is urgent. Hij wijst er daarbij op, dat hoe langer Israël doorgaat op de ingeslagen weg, hoe sterker het antisemitisme wereldwijd de kop zal opsteken. En daarvoor is de staat Israël in 1948 niet opgericht.

CHAI (LEVEN) DEEL 2 18x overleven en over leven voor, tijdens en na de Holocaust Net als in Chai deel 1 vertellen achttien Nederlandse Joden in deel 2 over de grote impact van de Holocaust op hun leven. Wat doet het met je als je pas op je zevenenzestigste je ware naam en identiteit ontdekt? Als peuter schreeuwend van angst door twee vreemde vrouwen abrupt wordt weggerukt uit je liefdevolle onderduikgezin? SS’ers je dumpen in de pikdonkere nacht om je te laten creperen van de honger den de kou? Of meemaakt dat ze je gestorven vader uit de trein gooien en je naderhand nooit meer zijn graf weet terug te vinden? Ondanks de doorstane ellende tonen deze geïnterviewden stuk voor stuk opvallend veel veerkracht en vechtlust; ze bouwen zinvolle levens op. Waarom chai? Chai is Hebreeuws voor leven. En (over)leven is wat de geïnterviewden het meest karakteriseert. En waarom achttien verhalen? Binnen de gematria heeft chai de getalswaarde van achttien, zo staat achttien symbool voor het leven.

Na de aanslagen op het Trade Centrum in New York en op het Pentagon in Washington op 11 september 2001 startte de oorlog tegen het terrorisme. Het resultaat was: heel veel meer aanslagen in Afghanistan en in het Midden-Oosten, maar ook bloedige aanslagen in Europa. De aandacht ging vooral naar de daders: wie zijn dat, waar zitten ze, hoe schakelen we hen uit? De vraag waarom de daders Amerika en zijn bondgenoten zo ontzettend haatten werd nauwelijks serieus onderzocht: wij zijn immers een democratie waarin iedereen mag meepraten en via de stembus veranderingen kan nastreven? Daar past toch geen geweld bij? Feit is, dat terrorisme al minstens anderhalve eeuw een strijdmethode is van groepen die zich onderdrukt en vernederd voelen. Feit is ook dat terrorisme niks oplost. Terrorisme is een foute reactie op fout beleid. Het is nuttig om daar preciezer naar te kijken: wat doen staten fout als zij dit geweld oproepen? Staten moeten meer oog hebben voor de positie van minderheden en onderdrukte minderheden moeten stoppen met zinloos geweld tegen onschuldige burgers. Er bestaan sympathiekere en effectievere methoden om onrecht te bestrijden.

In 1903 verloor Colombia, zonder schot of verdrag aan zijn kant, de provincie Panama. De Verenigde Staten kregen er een kanaal bij en versterkten hun positie als wereldmacht. De heimelijke roof vertelt hoe dat kon gebeuren: van de eerste droom van een doorgang tussen Atlantische en Stille Oceaan tot de diplomatieke druk, financiële deals en machtspolitiek die de scheiding bezegelden. Het resultaat is een onthullend geschiedenisverhaal dat het bekende Amerikaanse ingenieursepos corrigeert met het vaak genegeerde Colombiaanse perspectief. JanGeert van der Post volgt de lange aanloop naar het Panamakanaal: Spaanse en Franse plannen, het fiasco van De Lesseps, de Panamese spoorlijn, de Oorlog van duizend dagen en de doorslaggevende rol van William Nelson Cromwell, Theodore Roosevelt, John Hay en Philippe Bunau-Varilla. Hij laat zien hoe verdragen (Mallarino‑Bidlack, Hay-Pauncefote) en doctrines (Monroe, Roosevelt Corollary) niet abstract zijn, maar instrumenten voor ingrijpen en beïnvloeding. Tegelijk schetst hij helder de binnenlandse dynamiek in Bogotá: polarisatie tussen liberalen en conservatieven, federale versus centrale macht, en de structurele verwaarlozing van Panama. Dit boek combineert narratieve vaart met archiefonderzoek en een rijk overzicht van primaire en secundaire bronnen. Het ontrafelt mythen en beantwoordt de vraag wie er wát won en wát verloor – in geld, grond en gezag. Daarbij trekt Van der Post actuele lijnen naar 21e-eeuwse spanningen rond het kanaal en van de grootmachtpolitiek van de VS en China in Latijns-Amerika. Voor lezers van politieke geschiedenis, internationale betrekkingen en Latijns-Amerikaanse studies, én voor iedereen die wil begrijpen hoe infrastructuurprojecten wereldordes verschuiven. Toegankelijk geschreven, genuanceerd geanalyseerd en messcherp in de conclusie: de “roof” was heimelijk, maar niet toevallig – ze was het eindpunt van decennia aan voorbereiding, belangen en macht.

De Tweede Wereldoorlog wordt nog vaak voorgesteld als de triomf van het ‘vrije Westen’ over het fascisme. Maar fascisme en liberalisme zijn geen tegenpolen: beide wortelen in het kolonialisme en maken deel uit van dezelfde vijfhonderdjarige oorlog van kapitaal en imperialisme tegen vrijheid en gelijkheid. De Grote Koloniale Oorlog onthult deze bredere geschiedenis en laat zien hoe de strijd van gekoloniseerde volkeren, arbeiders en vrouwen telkens weer werd neergeslagen, maar ook telkens weer oplaaide. Het eerste deel plaatste de Tweede Wereldoorlog binnen die continuïteit en toonde hoe de nazi’s in feite de koloniale logica naar Europa terugbrachten. In dit tweede deel verschuift de blik naar de periode na 1945. De zogenaamde ‘Koude Oorlog’ blijkt in werkelijkheid een bloedhete Derde Wereldoorlog, waarin de Verenigde Staten en hun bondgenoten de rol van de fascisten overnamen. Terwijl revolutionaire bewegingen van Vietnam tot Angola en van Palestina tot Latijns-Amerika vochten voor bevrijding, sloeg het Westen terug met massamoord, staatsgrepen en neokoloniaal geweld. Aan de hand van deze wereldwijde strijd ontvouwt zich een onthullend panorama – van de organische banden tussen Washington en voormalige nazi’s, tot de genocidale logica achter de Vietnamoorlog en de opkomst van het zionisme. Het dwingt ons om de twintigste eeuw, en ons heden, door andere ogen te zien: die van de verworpenen der aarde.