Moderne geschiedenis (1870-heden)

Esther Safran Foer groeide op in een gezin met een verleden dat te verschrikkelijk was om over te spreken. Als kind van ouders die beiden de enige overlevenden uit hun gezin waren, was de Holocaust altijd aanwezig maar nooit bespreekbaar. Het resultaat was een jeugd die werd gekenmerkt door pijnlijke stiltes en constant verdriet. En terwijl Esther carrière maakte, trouwde en drie kinderen kreeg, bleef ze toch altijd zoekende naar sporen van de schimmen uit haar verleden.Als haar moeder op een dag terloops meldt dat Esthers vader voor de oorlog al een vrouw en dochter had die tijdens de Holocaust zijn vermoord, besluit ze op zoek te gaan naar antwoorden. Gewapend met zwartwitfoto's en landkaarten reist Esther nu zelf naar Oekraïne, vastbesloten de sjtetl te vinden waar haar vader tijdens de oorlog ondergedoken zat. Ik wil je laten weten dat we er nog zijn is het meeslepende en diep ontroerende verhaal van vier generaties die leven in de schaduw van de Holocaust. Vier generaties overlevenden, verhalenvertellers en bewaarders van herinneringen, vastbesloten het verleden levend te houden en het leven maximaal te leven.

Wat als je familieleden verraders blijken te zijn? Blijf je zwijgen? Of doorbreek je de stilte en ga je graven naar de waarheid? ‘Een boek dat tot de laatste pagina’s enerveert.’ Dagblad Trouw ‘Een begenadigd verteller.’ Historisch Nieuwsblad Toen haar overgrootvader in een krantenartikel werd genoemd als de mogelijke verrader van Anne Frank, stuitte Stephanie Biesheuvel op een groot familiegeheim. Het vormde de start van een zoektocht naar haar verzwegen familiegeschiedenis. In verschillende archieven vond ze dossiers vol met oorlogsmisdaden van haar familieleden tijdens de Tweede Wereldoorlog. De ene ontdekking nog gruwelijker dan de andere. Zij collaboreerden met de nazi’s en maakten zich schuldig aan verraad van Joden en buurtgenoten, iets waarover na de oorlog altijd is gezwegen. In Het verraad van de Jordaan vertelt Stephanie het verhaal van haar omstreden familie. Ze sprak met familieleden en tijdgenoten, om zo de waarheid boven tafel te krijgen. Dit is het verzwegen verleden van een Amsterdams NSB-gezin en hun jarenlange zwijgen wordt nu eindelijk doorbroken. Stephanie Biesheuvel is auteur en podcastmaker. In haar persoonlijke boek Het verraad van de Jordaan gaat ze op zoek naar het verzwegen verleden van haar eigen, omstreden familie. Tegelijk met het boek maakte Stephanie ook een gelijknamige podcast.

Er is aan het begin van de eenentwintigste eeuw nauwelijks een roeriger natie dan Congo, het reusachtige land in het hart van Afrika, dat barst van de grondstoffen die onontbeerlijk zijn in onze moderne tijd – én van de gruwelijke conflicten. Hoe kon de vroegere, relatief rustige kolonie van België, sinds 1960 onafhankelijk, zo veranderen? David Van Reybrouck beschrijft voor het eerst de verbijsterende geschiedenis van Congo, van ruim voor de komst van de ontdekkingsreiziger Stanley tot en met de invloed van China in de laatste tien jaar en de recente economische crisis. Van 1885 tot 1908 werd het land bestierd door koning Leopold ii, die een fortuin verdiende met de exploitatie van rubber. De kolonisatie door België in de periode van 1908 tot 1960 zorgde voor industrialisatie en infrastructuur, maar werd ook gekenmerkt door paternalisme, zo niet betutteling. De onverhoedse overgang van kolonie naar onafhankelijke staat rond 1960 is een adembenemend verhaal vol idealisme en gekonkel. Het nieuwe land stortte zich in een turbulent avontuur dat steeds wilder en chaotischer werd en na tweeëndertig jaar dictatuur onder Mobutu leidde tot een van de dodelijkste conflicten sinds de Tweede Wereldoorlog. Van Reybrouck baseert zich niet alleen op zeldzaam archiefmateriaal en baanbrekend onderzoek, maar vooral ook op honderden gesprekken die hij met Congolezen voerde. Zijn ooggetuigen gaan van eeuwlingen tot kindsoldaten, van rebellenleiders tot smokkelaars, van ministers tot maniokverkoopsters. Hun verhalen heeft de auteur in zijn grote geschiedenis geïntegreerd.

Alles wat elke taalliefhebber altijd al wilde weten over het Nederlands Taal boeit heel veel mensen. Kijk maar naar het succes van de jaarlijkse zoektocht naar het 'woord van het jaar'. Maar boeken over taal zijn vaak technisch, richten zich op één specifiek aspect en zijn meestal nogal saai. Daar wil deze Atlas van de Nederlandse taal resoluut korte metten mee maken. Vertrekkend vanuit de vragen die elke taalliefhebber zich wel eens stelt, probeert deze 'atlas' de wondere wereld van taal in het algemeen en de Nederlandse taal in het bijzonder op een boeiende manier in kaart te brengen. Waar ter wereld spreken mensen Nederlands? Wat betekent mijn familienaam? Hoeveel dialecten bestaan er? Waarom ergeren we ons zo aan dt-fouten? Enzovoort. De vormgeving met infographics en illustraties maakt het boek zeer aantrekkelijk en bijzonder.

Heinrich Himmler, een voormalige kippenkweker, is ervan overtuigd dat je het mensenras even goed kunt veredelen als dieren- en plantensoorten. De eugenetica of het idee van de selectieve voortplanting – enkel de gezondste en begaafdste mensen – is op dat ogenblik wijd verspreid. Himmler wil niets minder dan een Nieuwe Mens scheppen. Hij spoort zijn SS’ers aan om zoveel mogelijk kinderen te verwekken bij speciaal daarvoor geselecteerde, ‘raszuivere’ Arische vrouwen. Daartoe richt hij Lebensborn op, een SS-netwerk van kraaminrichtingen en kinderdagverblijven. Wie daar geboren wordt, zal de nieuwe Duitse elite, een nieuwe adel, vormen. Ondertussen worden elders kinderen die ziek zijn, een beperking of een andere huidskleur hebben, op grote schaal gesteriliseerd of zelfs geëuthanaseerd. Voor Himmler gaat dat veredelingsproces echter niet snel genoeg. Op zijn bevel gaat de SS in de veroverde gebieden op zoek naar kinderen met blonde haren en blauwe ogen. Tijdens heuse klopjachten worden duizenden kinderen ontvoerd om te worden ‘gegermaniseerd’. Ondertussen promoot hij een nieuwe seksuele moraal, gebaseerd op polygamie. In De wiegjes van Lebensborn worden onthutsende feiten afgewisseld met schrijnende getuigenissen. Eric Bauwens (1960) is een gewezen legerofficier met een passie voor geschiedenis. Van hem verschenen eerder Vader Anseele. Edward Anseele, politicus, ondernemer, mythe (2019) en Het adelaarsjong. Het tragische leven van de zoon van Napoleon (2021).

Op 13 april 1933, om negen uur in de ochtend, krijgt de Münchener openbare aanklager, Jozef Hartinger, een telefoontje uit het kort daarvoor in gebruik genomen concentratiekamp Dachau. Vier gevangenen blijken te zijn neergeschoten. Op de vlucht, beweren de bewakers. Maar wat Hartinger aantreft - een met prikkeldraad afgezette kale vlakte, vier lijken gedumpt in een munitiehok, precisieschoten in het achterhoofd, alle vier joden - overtuigt hem ervan dat hier iets gruwelijks aan de hand is.Dit verbijsterende boek laat tot in de kleinste dramatische details - plaatsen, tijdstippen, mensen en gebeurtenissen - zien hoe de Holocaust begon, en hoe die bijna gestopt werd. Dit is het verhaal van de eerste vier slachtoffers van de Holocaust - Rudolf Benario, Ernst Goldmann, Arthur Kahn en Edwin Kahn - en van de man die alles deed om hun SS-moordenaars te ontmaskeren.Hitlers eerste slachtoffers bevat de minutieuze reconstructie van zes dramatische weken in 1933: het waargebeurde verhaal van een Duitse openbare aanklager, Jozef Hartinger, die in een gevecht tegen de tijd kampcommandant Wäckerle en het nazisysteem daarachter voor de rechter probeert te brengen.Het is in alle opzichten een ongelijke strijd. Adolf Hitler is rijkskanselier, Heinrich Himmler is hoofd van de politie, Wäckerle is commandant van het kamp Dachau en zijn 120 bewakers. En Hartinger heeft niet meer wapens dan zijn moed, zijn vindingrijkheid en een juridische procedure die nog uit de Bismarcktijd dateert. Alle drie zet hij in voor wat zijn ultieme aanklacht tegen het kwaad moet worden - de aanklacht die bijna slaagt.Net als Oskar Schindler en Raoul Wallenberg laat Jozef Hartinger zien wat individuele moed en vasthoudendheid betekenen in een tijd van collectief menselijk falen en wat de blijvende kracht en waarde van recht en rechtvaardigheid zijn. Een week nadat er de eerste vier moorden waren gepleegd, bezocht een verslaggever van The New York Timeshet kamp Dachau en interviewde hij de SS-commandant die hij beschreef als een rustige, beschaafde jongeman met blauwe ogen. Twaalf jaar later behoorden de moorden in Dachau uit 1933 tot het cruciale bewijsmateriaal in Neurenberg - en kreeg Jozef Hartinger in zeker opzicht alsnog zijn proces.'Meeslepend geschreven, diepgravend onderzocht, fascinerend.' - Ian Kershaw

Het begint met de huwelijksfoto van haar overgrootouders. Etterbeek, 1942. Hij stelt vragen, zij gaat eindelijk op zoek naar antwoorden. De tijd is er rijp voor. Samen belanden Eva en Kristof op een rollercoaster van revelaties die meer dan drie jaar zal duren. Wie was François Kamanda en hoe belandde hij hier? Wat doet zijn portret in het AfricaMuseum? Wat deed hij op twéé Wereldtentoonstellingen op de Heizel? Waarom kent niemand in Eva’s familie dit verhaal? En wat had François te maken met het verzet tegen de Duitse bezetter? De zoektocht legt een stuk onvertelde Belgische geschiedenis bloot. Eva Kamanda (1991) is actrice en presentatrice. Ze werd geboren in Brussel, de stad waar haar Congolese overgrootvader zich begin twintigste eeuw als nieuwkomer vestigde. Kristof Bohez (1983) werd in 2005 schrijvend journalist, vooral voor Het Nieuwsblad. Nadat hij Eva leerde kennen, trok hij naar Brussel, de stad waar de gevels geschiedenis zweten. Guy Vanthemsche, emeritus professor hedendaagse geschiedenis VUB: "Een meeslepende en ontroerende zoektocht. Familiegeschiedenis en grote geschiedenis gaan naadloos in elkaar over." Idesbald Goddeeris, hoogleraar migratie- en koloniale geschiedenis KUL: “Dit onderzoek komt net op tijd om de vroege aanwezigheid van Congolezen in België te reconstrueren aan de hand van wegvallende eersterangsbronnen. Het microperspectief van François Kamanda maakt het prachtig geschreven boek nog aantrekkelijker.”

Gebaseerd op vele jaren research, een levendige beschrijving hoe de Russische Revolutie begonIn 1917 leek er nog lang geen einde te komen aan wo-1 en de Duitste regering kwam op het idee om verwarring te zaaien in Rusland door de revolutionaire extremist Lenin naar Petrogard te laten reizen. Tijdens deze treinreis ontmoeten we naast Lenin een bonte verzameling medereizigers; politici, spionnen en fraudeurs. Merridale verbindt al deze levens en verhalen met de politieke ontwikkelingen in Rusland en Europa.'Een literair meesterstuk, een uitmuntend geschiedenisboek en ook een perfecte gids.' De Standaard

In juli 1976 kwam de Blaricumse miljonair Pieter Menten in opspraak toen hij zijn collectie kunstwerken liet veilen. Mogelijk betrof het roofkunst. Het schimmige oorlogsverleden van Menten werd aan het licht gebracht door journalist Hans Knoop en het televisieprogramma TROS Aktua. Pieter Menten zou zich in 1941 in Polen als SS'er aan ernstige oorlogsmisdaden hebben schuldig gemaakt. Na de oorlog zouden verschillende kabinetten hem de hand boven het hoofd hebben gehouden. Juist één dag vóórdat de rijksrecherche Menten wilde arresteren vluchtte deze naar het buitenland. Hierop ontstond grote deining in de politiek en de hele Nederlandse samenleving. De zaak Menten wordt maandenlang voorpaginanieuws. Dagelijks volgden krantenlezers - als in een thriller - de intensieve speurtocht van journalist Hans Knoop naar de verdwenen Menten. Uiteindelijk wist hij hem op te sporen in een hotel in het Zwitserse Zürich. Hier werd Menten alsnog gearresteerd. Het proces dat volgde en waarin Menten werd veroordeeld, bracht de verantwoordelijke minister van Justitie Dries van Agt in ernstige problemen, De zaak wierp zijn schaduw vooruit op de kabinetsformatie van 1977, waarbij bleek dat het vertrouwen tussen PvdA en CDA onder meer door deze affaire duchtig was aangetast. Niet alleen voor Pieter Menten maar ook voor Hans Knoop was de spraakmakende affaire die wereldnieuws werd, het breekpunt in zijn leven. In De Zaak Menten vertelt Hans Knoop eindelijk het complete verhaal. Hans Knoop (1943) werkt als freelance journalist en media-adviseur, is een veelgevraagd spreker en schreef verschillende boeken. Eerder verscheen bij Just Publishers Israël, van lieveling tot paria.

Als scholier werkte Anne-Goaitske Breteler in café De Bûnte Bok in het Friese dorpje Lioessens, voorheen een walvisvaarderscafé. De ornamenten in het café en de sterke verhalen en bijnamen van de stamgasten maakten dat ze gefascineerd raakte door het recente walvisvaartverleden. Een verleden waaraan wij tegenwoordig niet graag meer denken, ondanks dat de walvisvaart in de tijd van wederopbouw een trotse bijdrage leverde aan de Nederlandse economie en identiteit. Breteler bezocht een handvol nog levende walvisvaarders thuis, en beschrijft op stilistisch fraaie wijze de herinneringen die zij op hoge leeftijd nog hebben. De sfeer aan boord, de achtergronden en motieven van de vaarders, en de avonturen in de havens die onderweg werden aangedaan passeren de revue. Evenals de walvisjacht zelf. Maar ook de twijfel en ambivalentie die tot op de dag van vandaag als een schaduw over deze jeugdherinneringen hangen. 'Anne-Goaitske schrijft of ze erbij was. En u. Daar en toen. Het is of je meebladert in het geheugen van de jongens die zich, net uit de Friese klei getrokken, opeens aan de zuidpool bevonden, op schepen vol blubber, in zeeën van walvisbloed. Zo ver weg en toch nog zo dichtbij. En daar dan monter over schrijven.' - Midas Dekkers 'Als leerlinge in de cursus literaire non-fictie van Judith Koelemeijer viel Anne-Goaitske Breteler al op door haar onderkoelde schrijfstijl. Geweldig dat hieruit 'De traanjagers' is voortgekomen.' - Frank Westerman

Wat als je familieleden verraders blijken te zijn? Blijf je zwijgen? Of doorbreek je de stilte en ga je graven naar de waarheid? ‘Een boek dat tot de laatste pagina’s enerveert.’ Dagblad Trouw ‘Een begenadigd verteller.’ Historisch Nieuwsblad Toen haar overgrootvader in een krantenartikel werd genoemd als de mogelijke verrader van Anne Frank, stuitte Stephanie Biesheuvel op een groot familiegeheim. Het vormde de start van een zoektocht naar haar verzwegen familiegeschiedenis. In verschillende archieven vond ze dossiers vol met oorlogsmisdaden van haar familieleden tijdens de Tweede Wereldoorlog. De ene ontdekking nog gruwelijker dan de andere. Zij collaboreerden met de nazi’s en maakten zich schuldig aan verraad van Joden en buurtgenoten, iets waarover na de oorlog altijd is gezwegen. In Het verraad van de Jordaan vertelt Stephanie het verhaal van haar omstreden familie. Ze sprak met familieleden en tijdgenoten, om zo de waarheid boven tafel te krijgen. Dit is het verzwegen verleden van een Amsterdams NSB-gezin en hun jarenlange zwijgen wordt nu eindelijk doorbroken. Stephanie Biesheuvel is auteur en podcastmaker. In haar persoonlijke boek Het verraad van de Jordaan gaat ze op zoek naar het verzwegen verleden van haar eigen, omstreden familie. Tegelijk met het boek maakte Stephanie ook een gelijknamige podcast.

Kan iedereen uitgroeien tot oorlogsmisdadiger, als de omstandigheden daarom vragen? ‘Hoeveel ik van Fokko’tje houd, kan ik niet schrijven en niet met woorden zeggen, Erika. Maar als ik bij jullie ben, dan zul je dat wel merken: dat geldt ook voor jou, Vrouwke.’ Uit een brief van Willem aan Erika Willem van der Neut mishandelde als bewaker in Kamp Amersfoort vele gevangenen en maakte deel uit van het executiepeloton. Wat was hij voor een man? Was hij een ‘beestmens’, zoals de naoorlogse kranten hem noemden? Een psychopaat, die in het kamp driften botvierde die hij eerder onderdrukte? Of was hij een doodgewone man die door de bijzondere omstandigheden in een monster veranderde? Van der Neut werd na de oorlog gearresteerd en tot de doodstraf veroordeeld. Vanuit gevangenschap schreef hij honderden brieven aan zijn geliefde Erika en hun zoontje Fokko. Maar hoe oprecht waren die brieven? En waarom stopte het contact met Erika en Fokko nadat hij uit de gevangenis wist te ontsnappen en onderdook in West-Duitsland? In een poging tot antwoorden te komen reconstrueert journalist Rik Kuiper dit verhaal. In de hoop dat deze geschiedenis ons meer leert over de duistere kanten van de mensheid, waar we vandaag de dag nog altijd mee te maken hebben. Rik Kuiper is verslaggever bij de Volkskrant. Het liefst schrijft hij waargebeurde verhalen die spannend blijven tot het einde, zoals zijn verslag over een tragische expeditie op de Mount Everest of over een Friese Siamese tweeling die in de jaren 50 wereldnieuws werd. Hij schrijft ook kortere verhalen, zoals de wekelijkse serie Die ene leerling. Rik werd twee keer genomineerd voor De Tegel en is driemaal door de Stichting Verhalende Journalistiek uitgeroepen tot ‘Meesterverteller’.

‘Als je het echte Rusland wilt begrijpen, lees dan dit boek.’ Derk Sauer, The Moscow TimesTen oosten van Estland en Letland ligt de regio Pskov, een van de vele verarmde en leeggelopen plattelandsgebieden in Rusland. De geschiedenis is er uitgewist, gemanipuleerd en gemarginaliseerd. Ruslandkenner Howard Amos laat de stemmen horen van gewone en buitengewone mensen die hier leven te midden van verval, geweld en oorlog. Zo maken we kennis met een machtige geestelijke die nauwe banden met Poetin heeft, met een vrijwilliger voor de oorlog in Oekraïne en met een fotograaf die de moeizame strijd om het dagelijks leven vastlegt.De verhalen laten zien dat veel mensen in de armste streken van Rusland heimwee hebben naar de Sovjet-Unie en een sterke leider willen, en daarom president Poetin blijven steunen. Howard Amos, die lange tijd in de regio Pskov heeft gewoond, dringt door tot de duisternis die het land gevangenhoudt en legt de fundamenten bloot van het autocratische Rusland.‘Een fascinerende reis door het tragische Rusland van na de Sovjet-Unie.’ Catherine Merridale, Lenin in de trein en Het Kremlin‘Een prachtig geschreven, melancholisch reisverslag van het dagelijks leven in Rusland, waar de bijna vergeten geschiedenis zwaar op de levenden drukt.’ Alex Christofi, Dostojevski en de liefde

De scheepswerven die in de jaren ’80 ten onder gingen, stamden uit de negentiende eeuw. Ze waren een product van de industrialisatie, maar ook van de koloniale expansie. Nederland had vanwege zijn belangen in Nederlands-Indië een grote koopvaardijvloot nodig, die grotendeels in eigen land werd gebouwd. Toen Indonesië na 1945 onafhankelijk werd, verloren met de grote scheepvaartmaatschappijen ook de grote scheepswerven hun functie. Tot in de jaren ’60 bleven ze overeind met de bouw van tankers, maar de concurrentie uit lagelonenlanden was te sterk. Vandaag de dag bouwt Nederland geen kolossale tankers en containerschepen meer, maar is het land uitgegroeid tot een wereldspeler in technisch hoogwaardige en complexe scheepsbouw. In dit boek wordt de transitie beschreven van een traditionele negentiende-eeuwse industrie naar een moderne bedrijfstak waar hoogopgeleide technici en geavanceerde technologie een hoofdrol spelen. Hoge golven, diepe dalen is gebaseerd op een omvangrijk onderzoeksproject naar de geschiedenis van de moderne scheepsbouw in Nederland en biedt een unieke blik op de economische, sociale en technologische veranderingen die deze sector hebben gevormd.

Volgens het dominante westerse verhaal is Vladimir Poetin een onverzadigbare, Hitler-achtige expansionist die Oekraïne is binnengevallen om gebied te veroveren, zonder dat er sprake was van enige vorm van provocatie. Dat verhaal klopt niet. In werkelijkheid dragen de Verenigde Staten en de NAVO een groot deel van de verantwoordelijkheid voor de crisis in Oekraïne. Door een reeks misplaatste beleidsmaatregelen hebben Washington en zijn Europese bondgenoten Rusland in een onhoudbare situatie gebracht, waardoor een oorlog voor Poetin en zijn militaire staf de enige uitweg leek. In Hoe het Westen oorlog naar Oekraïne bracht schetst auteur Benjamin Abelow de relevante geschiedenis en legt hij uit hoe het Westen nodeloos conflicten heeft veroorzaakt, en zijn eigen burgers – en de rest van de wereld – heeft blootgesteld aan het risico van een kernoorlog. Dit beknopte en zeer leesbare boek wordt aanbevolen door vooraanstaande defensie-experts en beleidsanalisten, en laat zien hoe het Westen de crisis heeft uitgelokt en nu gebukt gaat onder een existentiële dreiging van eigen makelij.

De Tweede Wereldoorlog wordt nog vaak gepresenteerd als het klassieke verhaal van de strijd van het ‘vrije Westen’ tegen het fascisme, als ons moreel kompas voor goed versus kwaad. Maar deze voorstelling van zaken klopt niet. Fascisme en liberalisme zijn hecht met elkaar verbonden en hebben hun wortels in het kolonialisme. In De Grote Koloniale Oorlog wordt afgerekend met de koloniale illusies rondom de Tweede Wereldoorlog, die door Chris de Ploeg wordt gezien als een van de grootste slagvelden binnen een nog veel langduriger conflict: de vijfhonderdjarige oorlog tegen gekoloniseerde volkeren, arbeiders en vrouwen. Een oorlog tegen elke vorm van anti-kapitalisme en tegen iedere beweging die streeft naar gelijkheid. Een oorlog die nooit is opgehouden. Hoe herschrijven we de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog wanneer we deze plaatsen in de bredere context van vijfhonderd jaar koloniale geschiedenis? En welke verhalen, zelfs binnen de periode 1939-1945, worden uitgewist doordat we door een koloniale bril naar de Tweede Wereldoorlog blijven kijken? Chris de Ploeg beantwoordt deze vragen met schokkende feiten en legt cruciale verbanden tussen de belangrijkste gebeurtenissen van de afgelopen vijf eeuwen. Het resultaat is een toegankelijke, maar onthutsende crash-course in de wereldgeschiedenis, verteld door de ogen van de verworpenen der aarde.

Alles wat elke taalliefhebber altijd al wilde weten over het Nederlands Taal boeit heel veel mensen. Kijk maar naar het succes van de jaarlijkse zoektocht naar het 'woord van het jaar'. Maar boeken over taal zijn vaak technisch, richten zich op één specifiek aspect en zijn meestal nogal saai. Daar wil deze Atlas van de Nederlandse taal resoluut korte metten mee maken. Vertrekkend vanuit de vragen die elke taalliefhebber zich wel eens stelt, probeert deze 'atlas' de wondere wereld van taal in het algemeen en de Nederlandse taal in het bijzonder op een boeiende manier in kaart te brengen. Waar ter wereld spreken mensen Nederlands? Wat betekent mijn familienaam? Hoeveel dialecten bestaan er? Waarom ergeren we ons zo aan dt-fouten? Enzovoort. De vormgeving met infographics en illustraties maakt het boek zeer aantrekkelijk en bijzonder.

In Slagboom tussen dood en leven vertelt Alphons Katan (1930-2025) het verhaal van zijn leven. Als enig kind van een Joods (niet-gelovig) echtpaar woonde hij in de Tweede Wereldoorlog in Leeuwarden. Zijn invalide vader was econoom, gaf privélessen en werkte als beëdigd translateur. Als de ouders van Alphons Katan in 1942 kort na elkaar worden gearresteerd, krijgt Alphons onderdak bij Joodse vrienden van het gezin. Met dit bejaarde echtpaar komt hij uiteindelijk terecht in kamp Westerbork, waar hij een half jaar verblijft. Wanneer een tante de Duitsers weet te overtuigen dat haar neefje half-Joods zou zijn, wordt hij vrijgelaten. Hij overleeft de oorlog in Den Haag en Leiden. Zijn moeder wordt vermoord in Auschwitz, zijn vader in Gusen, een nevenkamp van Mauthausen. In dat kamp is hij het slachtoffer van medische experimenten. Als Alphons in 1994 foto’s van zijn vader in kampkleding en een foto van diens skelet ontdekt, begint hij een zoektocht naar het skelet en eist hij een verbod op het gebruik van de foto’s. Persoonlijke verhalen als deze laten de bitterharde werkelijkheid vaak beter voelen dan anonieme beelden en getallen. Nu het aantal overlevenden van de Tweede Wereldoorlog met het jaar kleiner wordt, kan dit relaas een hulpmiddel zijn om de komende generaties te informeren en te stimuleren tot bewustwording en verantwoordelijkheidsbesef.

Tegen 2050 zal een kwart van de wereldbevolking in Afrika wonen en zal één op drie jongeren die op de arbeidsmarkt komt Afrikaans zijn. Afrika wordt het continent van de toekomst en dit wordt de eeuw van Afrika. Het beeld dat we van Afrika hebben, is er nochtans een van een werelddeel verscheurd door oorlogen en etnische conflicten, hongersnoden en corruptie, staatsgrepen en slechte wegen, waar weerloze mensen in lemen hutjes met strooien daken verlangen naar een beter leven in Europa. Afrika lijkt een continent zonder toekomst. VRT-journalist Stijn Vercruysse, die talloze malen naar Afrika reisde, wil komaf maken met die vooroordelen en een genuanceerd beeld geven van een continent vol kansen en mogelijkheden, maar ook enorme uitdagingen.

De Eerste Wereldoorlog was zonder twijfel één van de verschrikkelijkste conflicten uit de geschiedenis. Vooral ook omdat de strijdende partijen al heel snel in een soort dodelijke omstrengeling terechtkwamen waaruit ze zich gedurende vier lange jaren, niet meer konden losmaken. Het resultaat was dat een hele generatie letterlijk doodbloedde op de slagvelden… Historici hebben zich vooral op de grote ijkpunten zoals de IJzer, Ieper, Verdun en de Somme geconcentreerd waardoor een groot deel van het drama dat zich in Frans-Vlaanderen, in de huidige departementen Nord en Pas de Calais, heeft afgespeeld, tussen de plooien van de Grote Geschiedenis is verdwenen. Het is dan ook niet verwonderlijk dat soms de term ‘vergeten front’ gebruikt wordt om dit stuk van het Westelijke Front te omschrijven. Nochtans is er geen sector geweest waar de gruwelijke fiasco’s zo werden opgestapeld, waar zo intens, zo verbeten werd gestreden en waar zo werd geleden. Beschouw dit boek als een bescheiden poging om één en ander terug in het juiste daglicht te stellen…. Niet alleen vindt u in dit boek een chronologisch overzicht van en duiding bij de belangrijkste confrontaties die hier hebben plaatsgevonden maar bovendien selecteerde de auteur voor u tientallen interessante bezienswaardigheden, monumenten, begraafplaatsen enz. de auteur: JAN HUIJBRECHTS (*1962) is master cultuurwetenschappen en flink gebeten door de geschiedenismicrobe. Hij publiceerde meer dan dertig, meestal militair-historische studies, die de periode tussen 1789 en 1945 in onze gewesten bestrijken, met bijzondere aandacht voor de Eerste Wereldoorlog. Bij Polemos verschenen eerder van zijn hand ‘Verdrongen Verleden - de 16e (Irish) Divisie in Vlaanderen 1917’ (2017), ‘Adéu Espanya - Over Catalaanse identiteit, ambities en legitimiteit’ (2018) en ‘De Hel van Fresnes - Verdoemd, verguisd en achter tralies: Vlaamse soldaten in de Belgische militaire strafinstellingen in Frankrijk tijdens WO I’ (2019).

‘Van Rossem is een meester in het overbrengen van ingewikkelde dingen.’ Vrij NederlandOver de grote verschuiving van de machtsverhoudingen tussen Amerika, Rusland en China De 21e eeuw, die in 1979 begon is een compacte big history waarin Maarten van Rossem de doorwerking schetst van de meest kardinale veranderingen in bijna vijftig jaar: de opkomst van China en de opmars van het neoliberale denken. Deze ontwikkelingen, en andere belangrijke gebeurtenissen die zich sinds 1979 hebben voorgedaan, plaatst hij tegen de achtergrond van de mondiale machtsverschuivingen.Lange tijd werd de bipolaire wereldorde gedomineerd door de Verenigde Staten en de Sovjet-Unie. Na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie bleef Amerika als enige supermacht over. Tegelijkertijd maakte China vanaf het einde van de jaren zeventig een indrukwekkende industriële en economische groei door. Dit leidde in deze eeuw tot een nieuwe bipolaire machtsstructuur, met de vs en China als centrale spelers. Aan het begin van de 21e eeuw worden de contouren van een nieuwe wereldorde steeds duidelijker. ‘Knappe, subtiele en prettig eigenwijze schets van de jongste geschiedenis.’ De Volkskrant over Drie oorlogen‘Kort en kernachtig zijn visie op het populisme.’ Nederlands Dagblad over Waarom is de burger boos?‘Heldere uiteenzetting over de doorbraak eind jaren zeventig van het neoliberalisme.’ NRC Handelsblad over Kapitalisme zonder remmen

Wie Suriname wil begrijpen, moet voorbij de verkiezingen kijken naar de onzichtbare logica van macht en etniciteit. Sinds 1949 is het land formeel een democratische rechtsstaat. Maar hoe stevig is die democratie werkelijk verankerd? In Democratie, politiek en politieke cultuur in Suriname. De etnische logica van de macht wordt onderzocht hoe democratische instituties, politieke praktijken en politieke cultuur zich in Suriname hebben ontwikkeld, en hoe ze elkaar beïnvloeden. In een samenleving met sterke etnische diversiteit speelt etniciteit een belangrijke rol in de verdeling van macht en het functioneren van de overheid. Wat op papier een democratisch systeem is, blijkt in de praktijk vaak een hybride model: een combinatie van formele democratische instellingen en autoritaire patronen. Democratische procedures worden regelmatig ondermijnd door cliëntelisme, patronage, etnische loyaliteit en informele machtsstructuren. Dit maakt het bestuur kwetsbaar en ondermijnt het vertrouwen in de rechtsstaat. Dit boek biedt een diepgaande analyse van de spanningen tussen formele regels en informele praktijken, en stelt fundamentele vragen over de duurzaamheid en weerbaarheid van de democratie in Suriname.

Hét boek voor iedereen de geschiedenis van de twintigste eeuw wil begrijpenDe geschiedenis van het moderne China is lang afgeschilderd als een verhaal van communisten die geleidelijk de steun van het volk verwierven, door land van de rijken af te pakken en aan de armen te geven. Maar op basis van nieuw archiefmateriaal onthult Morgenrood boven China hoe onwaarschijnlijk de overwinning van de partij was geweest zonder steun van de Sovjet-Unie. Pas nadat Sovjettroepen in 1945 Mantsjoerije binnenvielen en voor meer geld en munitie zorgden, kregen de communisten de overhand.China-expert Frank Dikotter onthult in dit meeslepende verhaal hoe dertien afgevaardigden in 1949 de rode vlag boven de Verboden Stad hesen, waardoor de loop van de geschiedenis voor altijd veranderde en de wereld de vorm kreeg die we nu kennen.Frank Dikötter is sinds 2006 hoogleraar Humanistiek aan de universiteit van Hongkong. Voor die tijd was hij hoogleraar Moderne Chinese geschiedenis aan de universiteit van Londen. Hij schreef eerder een veelgeprezen trilogie over Mao en China, waarin hij een indringend beeld schetst van het Mao-tijdperk.

In juli 1948 werden alle bewoners van het dorp Lydda inclusief de elfjarige Audeh Rantisi (1937-2001) door Joodse soldaten uit hun huizen verdreven. Onder dreiging van geweervuur en zonder eten en drinken liepen ze enkele dagen oostwaarts tot aan een vluchtelingenkamp in Ramallah, ouderen en zwakkeren langs de weg achterlatend. Deze gruwelijke ervaring heeft hem er later toe gebracht zich volledig in te zetten voor een rechtvaardige toekomst voor het Palestijnse volk. Hij deed dat o.a. door een tehuis voor jongens op te zetten, politiek actief te worden en het Israëlisch militair gezag kritisch te benaderen. Zijn boek bevat een uitgebreid verslag van de wandaden van de Israëlische staat. Geïnspireerd door zijn christelijk geloof stelde hij: “Dit is ons land. Er zal hier geen vrede zijn tenzij de Israëliërs begrijpen dat de Palestijnen rechten hebben.... Ik vestig de aandacht van onze broeders, de Joden, op het feit dat ze zich in onze positie moeten verplaatsen. Wij willen deze staat van oorlog niet. Wij willen deze staat van haat niet voortzetten. Hoe eerder we samenkomen en proberen onze problemen op te lossen, hoe beter. De Israëliërs moeten uit hun gedachten bannen het idee dat wij, de Palestijnen, hen willen doden of verdrijven. Integendeel, wij willen dat zij zich blijven inzetten voor vrede. Wij willen dat zij ons leren kennen als mensen die het recht hebben om te leven zoals zij het recht hebben om te leven.” Hans Hagen (1944) ontmoette de familie Rantisi voor het eerst in 1970 in Ramallah. In zijn inleidend hoofdstuk verbindt hij gebeurtenissen in de bezette gebieden, zoals de aanval van Hamas op 7 oktober 2023 en de onderdrukking en apartheid op de West Bank, met de harde zionistische politiek van de afgelopen honderd jaar. Hij benadrukt drie punten: 1) we hebben meer kennis van het Joods-Palestijns confl ict nodig. 2) de confl icterende religieus gefundeerde land-claims staan de twee-statenoplossing in de weg. 3) de Nederlandse erkenning van de Palestijnse staat is urgent. Hij wijst er daarbij op, dat hoe langer Israël doorgaat op de ingeslagen weg, hoe sterker het antisemitisme wereldwijd de kop zal opsteken. En daarvoor is de staat Israël in 1948 niet opgericht.

Na de aanslagen op het Trade Centrum in New York en op het Pentagon in Washington op 11 september 2001 startte de oorlog tegen het terrorisme. Het resultaat was: heel veel meer aanslagen in Afghanistan en in het Midden-Oosten, maar ook bloedige aanslagen in Europa. De aandacht ging vooral naar de daders: wie zijn dat, waar zitten ze, hoe schakelen we hen uit? De vraag waarom de daders Amerika en zijn bondgenoten zo ontzettend haatten werd nauwelijks serieus onderzocht: wij zijn immers een democratie waarin iedereen mag meepraten en via de stembus veranderingen kan nastreven? Daar past toch geen geweld bij? Feit is, dat terrorisme al minstens anderhalve eeuw een strijdmethode is van groepen die zich onderdrukt en vernederd voelen. Feit is ook dat terrorisme niks oplost. Terrorisme is een foute reactie op fout beleid. Het is nuttig om daar preciezer naar te kijken: wat doen staten fout als zij dit geweld oproepen? Staten moeten meer oog hebben voor de positie van minderheden en onderdrukte minderheden moeten stoppen met zinloos geweld tegen onschuldige burgers. Er bestaan sympathiekere en effectievere methoden om onrecht te bestrijden.

In 1903 verloor Colombia, zonder schot of verdrag aan zijn kant, de provincie Panama. De Verenigde Staten kregen er een kanaal bij en versterkten hun positie als wereldmacht. De heimelijke roof vertelt hoe dat kon gebeuren: van de eerste droom van een doorgang tussen Atlantische en Stille Oceaan tot de diplomatieke druk, financiële deals en machtspolitiek die de scheiding bezegelden. Het resultaat is een onthullend geschiedenisverhaal dat het bekende Amerikaanse ingenieursepos corrigeert met het vaak genegeerde Colombiaanse perspectief. JanGeert van der Post volgt de lange aanloop naar het Panamakanaal: Spaanse en Franse plannen, het fiasco van De Lesseps, de Panamese spoorlijn, de Oorlog van duizend dagen en de doorslaggevende rol van William Nelson Cromwell, Theodore Roosevelt, John Hay en Philippe Bunau-Varilla. Hij laat zien hoe verdragen (Mallarino‑Bidlack, Hay-Pauncefote) en doctrines (Monroe, Roosevelt Corollary) niet abstract zijn, maar instrumenten voor ingrijpen en beïnvloeding. Tegelijk schetst hij helder de binnenlandse dynamiek in Bogotá: polarisatie tussen liberalen en conservatieven, federale versus centrale macht, en de structurele verwaarlozing van Panama. Dit boek combineert narratieve vaart met archiefonderzoek en een rijk overzicht van primaire en secundaire bronnen. Het ontrafelt mythen en beantwoordt de vraag wie er wát won en wát verloor – in geld, grond en gezag. Daarbij trekt Van der Post actuele lijnen naar 21e-eeuwse spanningen rond het kanaal en van de grootmachtpolitiek van de VS en China in Latijns-Amerika. Voor lezers van politieke geschiedenis, internationale betrekkingen en Latijns-Amerikaanse studies, én voor iedereen die wil begrijpen hoe infrastructuurprojecten wereldordes verschuiven. Toegankelijk geschreven, genuanceerd geanalyseerd en messcherp in de conclusie: de “roof” was heimelijk, maar niet toevallig – ze was het eindpunt van decennia aan voorbereiding, belangen en macht.

De Tweede Wereldoorlog wordt nog vaak voorgesteld als de triomf van het ‘vrije Westen’ over het fascisme. Maar fascisme en liberalisme zijn geen tegenpolen: beide wortelen in het kolonialisme en maken deel uit van dezelfde vijfhonderdjarige oorlog van kapitaal en imperialisme tegen vrijheid en gelijkheid. De Grote Koloniale Oorlog onthult deze bredere geschiedenis en laat zien hoe de strijd van gekoloniseerde volkeren, arbeiders en vrouwen telkens weer werd neergeslagen, maar ook telkens weer oplaaide. Het eerste deel plaatste de Tweede Wereldoorlog binnen die continuïteit en toonde hoe de nazi’s in feite de koloniale logica naar Europa terugbrachten. In dit tweede deel verschuift de blik naar de periode na 1945. De zogenaamde ‘Koude Oorlog’ blijkt in werkelijkheid een bloedhete Derde Wereldoorlog, waarin de Verenigde Staten en hun bondgenoten de rol van de fascisten overnamen. Terwijl revolutionaire bewegingen van Vietnam tot Angola en van Palestina tot Latijns-Amerika vochten voor bevrijding, sloeg het Westen terug met massamoord, staatsgrepen en neokoloniaal geweld. Aan de hand van deze wereldwijde strijd ontvouwt zich een onthullend panorama – van de organische banden tussen Washington en voormalige nazi’s, tot de genocidale logica achter de Vietnamoorlog en de opkomst van het zionisme. Het dwingt ons om de twintigste eeuw, en ons heden, door andere ogen te zien: die van de verworpenen der aarde.

De Moderne Tijd is een uniek platform voor het interdisciplinaire academisch onderzoek naar de Nederlandse cultuur in brede zin: beeldende kunst, architectuur, literatuur, geschiedenis, muziek. Het tijdschrift biedt een breed scala van toegankelijk geschreven wetenschappelijke artikelen die ook interessant zijn voor een niet-wetenschappelijk leespubliek. Door de periode 1780-1940 te bestrijken kunnen er lange lijnen in de culturele geschiedenis zichtbaar worden gemaakt, zowel van ontwikkeling als van continuïteit. Daarmee wordt de relevantie van een verleden dat inmiddels één of twee eeuwen achter ons ligt, duidelijker.

Waar in Nederland doken in de periode 1942-1945 de meeste Joden onder? Welke Joden betrof dat en wie waren hun gastgevers? In hoeverre was het georganiseerde verzet daarbij betrokken? In welke zin veranderde in die drie jaar het karakter van de Joodse onderduik? Waar werden de meeste Joodse onderduikers gepakt en wat waren daarvan de oorzaken? Hoe oordeelden de Joodse onderduikers en gastgevers na de bevrijding over elkaar? Dit zijn enkele van de vele vragen rondom de Joodse onderduik die tot voor kort onbeantwoordbaar leken. De antwoorden lagen verscholen in de duizenden, vaak schrijnende onderduikverhalen in het enorme archief van de voormalige Commissie voor Oorlogspleegkinderen (Opk). Die commissie heeft in de periode 1945-1949 advies uitgebracht over het voogdijschap over de bijna 1900 Joodse oorlogswezen. In 2022 kreeg historicus Bert Jan Flim (1957) toegang tot het Opk-archief. Zodoende kon hij als eerste de onderduikverhalen optekenen van in totaal 3770 Nederlandse Joden. De Joodse onderduik beslaat een enorm scala aan persoonlijke verhalen. Het hele spectrum aan menselijke gedragingen komt voorbij, van ernstige misdaden als uitbuiting en mishandeling tot en met de zelfopoffering van altruïstische hulpverleners. Of, zoals Flim het zelf verwoordt: ‘Alles wat je kunt verzinnen is gebeurd’. Bert Jan Flim beschreef de hulp aan Joodse kinderen in zijn boeken Onder de Klok (2011) en Het grote kinderspel (2020). Ook was hij medeauteur van het Nederlandse deel van het grote lexicon van Yad Vashem, getiteld Rechtvaardigen onder de volkeren. Nederlanders met een onderscheiding voor hulp aan Joden (2005).

Academisch Kwartier bevat opstellen over protestantse politici en theologen, uit een tijd (1850-1970) waarin politiek en religie in ons land nauw met elkaar verweven waren. Het boek heeft een overwegend biografisch karakter, maar geeft tegelijk een tijdsbeeld, omdat veel actuele kwesties van toen aan de orde komen: politieke cultuur en democratisering, verzuiling en emancipatie, schoolstrijd en sociale kwestie, christendom en islam. Hoe verschillend de figuren in dit boek ook waren, zij lieten zich allen inspireren door het ideaal van een christelijke samenleving. In een tijd van verandering en modernisering trachtten zij de pluriforme protestantse traditie in ons land voort te zetten en door te geven. Het boek heeft geen vaste systematiek, maar volgt de loop der gebeurtenissen. De essays zijn geschreven vanuit een wisselend perspectief, waarbij de karakters en situaties scherp en vaak geestig worden getypeerd.

‘Een vroedvrouw moet de hand van een dame, het oog van een arend en het hart van een leeuw hebben.’ – Uit een handboek voor vroedvrouwen, 1684 We schrijven 1700. Maria Buisset, een hugenote, vlucht weg uit Frankrijk en komt terecht in Amsterdam. Daar trouwt ze met landgenoot Jean Prieur du Plessis, een ondernemende chirurgijn, die haar meeneemt naar de Kaap. In Stellenbosch leidt hij haar op tot vroedvrouw. Na zijn dood verhuist ze naar Kaapstad, waar ze door de VOC als stadsvroedvrouw wordt aangesteld. In Wieg vertelt Joan Kruger hoe Maria uitgroeit tot steun en toeverlaat van kwetsbare mensen: een veertienjarige die in het kraambed ligt, een verkracht meisje en vrouwen die door hun eigenaar, minnaar of man zijn mishandeld. Uit een veelheid van rechtbankverslagen, doktersrekeningen, veilingdocumenten en testamenten ontstaat een rijkgeschakeerd en levendig beeld van de eerste helft van de achttiende eeuw, waarin het werk van Maria de rode lijn is. Tegelijk schetst het boek een prachtig beeld van de groeiende Kaapkolonie die zich zou ontwikkelen tot het huidige Zuid-Afrika. Wieg is een meeslepende vertelling over een vrouw die in een tijd van godsdienstvervolging wordt gedwongen nieuwe wegen in te slaan en die uiteindelijk zelf geschiedenis maakt. Joan Kruger werkte na haar universitaire studie (literatuur en filosofie) onder meer als journalist en tijdschriftredacteur. Momenteel werkt ze als schrijver.

De Verhalen van Zuidoost-Drenthe neemt de lezer mee op een boeiende reis door het verleden van een streek die altijd in beweging is geweest. Vanuit Nieuw-Amsterdam en Veenoord, het hart van de regio, ontvouwt zich een verhaal over turf en spoor, over arbeiders en ondernemers, over strijd, veerkracht en vernieuwing. Jan Veenstra weeft historische feiten en persoonlijke anekdotes tot een levendig portret van Zuidoost-Drenthe — van de hunebedbouwers tot de olie-industrie, van oorlogsjaren tot wederopbouw. Zijn verhalen brengen het landschap tot leven en laten zien hoe mensen, generaties lang, hun plek vonden tussen veen, water en zand. Een herkenbaar, warm en meeslepend boek over een regio die haar verleden eert en haar toekomst blijft herschrijven.

Er is veel geschreven over Suriname en nog meer over Nederlands-Indië, maar vrijwel nooit kwamen deze twee voormalige Nederlandse kolonies daarin bij elkaar. Dat is opmerkelijk, want er werd volop gemigreerd tussen de West en de Oost – en niet alleen door Nederlandse bestuurders. In Gravenberch, een reis door honderdvijftig jaar koloniale geschiedenis, laat historicus Paul van der Heijden de lezer kennismaken met de familie Gravenberch. Adolf Gravenberch (1811-1906) ontrukte zich in 1842 aan de slavernij en werkte zich op tot de eerste zwarte arts van Suriname. Hij werd stamvader van alle Gravenberchs ter wereld. Zijn achterkleinzoon Jaap Gravenberch (1899-1986) nam dienst in het KNIL en kwam als onderofficier terecht in Nederlands-Indië. Daar maakte hij de Tweede Wereldoorlog mee en belandde hij in Japanse krijgsgevangenkampen. Na de oorlog vestigde hij zich met zijn gezin in Nederland, waardoor zijn bewogen leven zich dus afspeelde op drie continenten, maar steeds binnen het toenmalige koninkrijk. Het verhaal van de Gravenberchs werpt nieuw licht op ons koloniale verleden, van de slavernij op Surinaamse plantages tot aan de onafhankelijkheid van Nederlands-Indië. Gravenberch gaat over migreren, wortelen en het zoeken naar een identiteit – thema’s die van alle tijden zijn, en die in deze meeslepende familiegeschiedenis invoelbaar worden gemaakt.

De Tweede Wereldoorlog heeft de wereld voorgoed veranderd en een hele generatie ingrijpend getekend. Dit boek schetst aan de hand van meer dan 70 persoonlijke brieven hoe de oorlog dag op dag werkelijk werd ervaren. Brussel, Berlijn, Londen, Iwo Jima of Stalingrad: in dit boek geeft elke brief op een indringende manier weer hoe mensen met persoonlijke tragedies werden geconfronteerd en op welke manier ze met die gebeurtenissen omgingen. Liefde of scheiding, leven of dood, angst of hoop... werkelijk elke menselijke emotie werd tijdens de oorlogsjaren door iedereen intens beleefd. Auteur Francis Weyns putte voor het schrijven van dit boek uit zijn uitgebreide brievenarchief en selecteerde uit de duizenden brieven die hij in de loop van de jaren verzamelde 73 brieven waarmee de auteur er als geen ander in slaagt om het persoonlijk en menselijke aspect van de Tweede Wereldoorlog bloot te leggen.

Op 27 augustus 1945 stijgt een Amerikaans militair transportvliegtuig op vanuit Moekden (Noord-China) op weg naar Chungking, de hoofdstad van de Republiek China. Hier was toentertijd de Nederlandse ambassade gevestigd. Aan boord van het vliegtuig zit de gouverneur-generaal van Nederlands-Indië: Tjarda van Starkenborgh Stachouwer. Enkele dagen eerder was hij bevrijd uit drieënhalf jaar krijgsgevangenschap, verspreid over diverse Japanse kampen. Nog geen twee maanden later treedt Van Starkenborgh terug als gouverneur-generaal; op het moment dat in de voormalige kolonie een dekolonisatiestrijd in alle hevigheid losbarst. De geschiedenis van de dekolonisatie van Indonesië is in vele boeken beschreven en trekt nog altijd belangstelling. Op het eerste gezicht speelde deze laatste gouverneur-generaal na 1945 geen enkele rol in die dekolonisatie én de naoorlogse herinnering aan het Indisch verleden. Zijn historisch figuur werd niet of hooguit zijdelings behandeld in de literatuur, alsof hij na 1945 geen rol meer speelde. Deze biografie laat een ander beeld zien. Van Starkenborgh speelde wel degelijk een rol tijdens de dekolonisatie en is na de Tweede Wereldoorlog, meer dan wellicht gedacht, verbonden geweest met het Indische verleden. Zijn leven, zijn functies en zijn invloed reiken verder dan tot nu toe werd aangenomen. Een onmisbaar boek voor wie het (einde van het) koloniale verleden van Nederland écht wil begrijpen.