Nieuwe geschiedenis (1500-1870)

In een wervelende vertelling brengt Johan Op de Beeck het stormachtige verhaal van de Franse Revolutie: van de bestorming van de Bastille in 1789 tot de staatsgreep van Napoleon in 1799, van het nobele devies 'vrijheid, gelijkheid, broederschap' tot de bloeddorstige terreur, van revolutionairen die naar macht grepen maar vaak zelf onder de guillotine belandden. Tegelijk greep ook in onze regio een omwenteling plaats. Zelden leest een geschiedenis zo fascinerend en meeslepend!

In een wervelende vertelling brengt Johan Op de Beeck zijn vervolg op het stormachtige verhaal van de Franse Revolutie: van het schrikbewind door Robespierre in 1793 tot de staatsgreep van Napoleon in 1799, van het nobele devies 'vrijheid, gelijkheid, broederschap' tot de bloeddorstige Terreur, van revolutionairen die naar de macht grepen maar vaak zelf onder de guillotine belandden. Zelden leest een geschiedenis zo fascinerend en meeslepend!

Lodewijk XIV (1638-1715) is de koning der koningen. Als absolute vorst vormde hij het onderontwikkelde en feodale Frankrijk om tot een gecentraliseerde staat die de machtigste natie van Europa werd. Eeuwige roem verwierf Lodewijk XIV dankzij Versailles, dat hij omtoverde van een jachtslot tot een van de grootste en mooiste kastelen ter wereld. Zijn boeiende levensverhaal biedt een wervelwind aan veldslagen, intriges, minnaressen, kunst, mysteries etc. Ook in onze contreien liet de Zonnekoning zijn sporen na.

In ‘De tsaar in Zaandam’ beschrijft Rob Hartmans hoe in augustus 1697 een kleine aak naar Zaandam voer. Aan boord bevond zich de Russische tsaar Peter de Grote, die zich hier wilde ontwikkelen in nieuwe scheepsbouwtechnieken. Zijn komst bleef niet onopgemerkt. Al snel kwamen de mensen naar Zaandam om de twee meter lange grootvorst met eigen ogen te aanschouwen. De tsaar vertrok daarop al snel naar Amsterdam. Hartmans beschrijft het verblijf van de tsaar in de Republiek in het algemeen en in Zaandam in het bijzonder. ‘De tsaar in Zaandam’ van Rob Hartmans verschijnt in het 350e geboortejaar van Peter de Grote, 325 jaar na het betreffende bezoek.

Het echte verhaal van vagebonden en rabauwen in de pruikentijd In 'De Bende van Jan de Lichte' komt het achttiende-eeuwse Vlaanderen tot leven. Het is een wereld van verfijnde mode en grauwe miserie, verlicht optimisme en barbaarse martelingen. Een wereld waarin religie en bijgeloof het leven bepalen, waarin seksueel misbruik welig tiert. Een wereld waar iedereen op zoek is naar een beetje geluk. Maar wat klopt er eigenlijk van het beeld dat we in de tv-serie te zien krijgen? Hoe ging het er écht aan toe in de eeuw van Jan de Lichte? 'De eeuw van Jan de Lichte' grijpt de tv-serie aan om een ruimer beeld te schetsen van de vrij onbekende achttiende-eeuwse Oostenrijkse Nederlanden. Niet de droge feiten, maar de spannende verhalen, bijzondere figuren en verrassende eigenaardigheden van een vergeten eeuw staan daarbij centraal. Overvallen op postkoetsen, het zingen van rebelse liederen en opstootjes bij terechtstellingen: de echte avonturen van Jan de Lichte en zijn tijdgenoten deden niet onder voor die in de tv-serie. De geschiedenis achter de populaire VTM-reeks 'De Bende van Jan de Lichte' Elwin Hofman is postdoctoraal onderzoeker aan de KU Leuven, gespecialiseerd in de cultuurgeschiedenis van de achttiende eeuw. Eerder schreef hij mee aan 'Verzwegen verlangen. Een geschiedenis van homoseksualiteit in België.'

In ‘De opstand van Tula’ vertelt Robin Raven het levensverhaal van de slaafgemaakte Tula. Hij werkt jarenlang op de plantage Kenepa (Knip) in het westen van Curacao, die eigendom is van Caspar van Uytrecht. Op 17 augustus 1795 leggen Tula en circa veertig andere slaafgemaakten het werk neer. Daarmee begint de grootste slavenopstand in de geschiedenis van de Nederlandse Antillen. Tula is de leider. Hij is retorisch sterk en gebruikt de Europese Verlichtingsidealen tegen de plantagebezitters. Hij gaat de gewelddadige confrontatie met het koloniale leger niet uit de weg. Tula wordt verraden en moet zijn strijd met de marteldood bekopen. Op Curacao wordt hij sinds 2010 erkend als ‘nationale held’.

De Franse Revolutie was van grote betekenis voor Frankrijk, maar ook daarbuiten. In 'De Franse Revolutie en het christendom' gaat Pierre Trouillez in op de botsing tussen de revolutionairen en het christendom, of meer specifiek: de rooms-katholieke kerk. Het atheïsme van de nieuwe Franse overheid verspreidde zich na de bezetting van de Lage Landen in de achttiende eeuw door wat nu België en Nederland is. In 2020 is het 225 jaar geleden dat de Lage Landen bezet waren. 'De Franse Revolutie en het christendom' van Pierre Trouillez is een boeiend geschreven mentaliteitsgeschiedenis over wat leidde tot de scheiding van kerk en staat.

Menig jonge man ging in de zeventiende eeuw op Grand Tour: een educatiereis die hen onder andere tot Frankrijk en Italië bracht. Tijdens deze reis, die onderdeel was van hun algemene opvoeding, deden zij ervaringen en kennis op die werden bijgehouden in een reisjournaal. Deze verzameling reisjournalen brengt in kaart hoe jonge reizigers reflecteerden op hun eigen identiteit en hoe zij een gunstig beeld van zichzelf presenteerden, als wereldburger en vrome protestant, voor familie die thuis meelas en meeleefde.

Tijdens de zeventiende en achttiende eeuw komt de Friese koopvaardij tot een ongekende bloeiperiode die vrijwel overal in Friesland welvaart brengt. Deze Friese Gouden eeuw is onlosmakelijk verbonden met de Gouden Eeuw van Amsterdam. Het zijn vooral de Friezen die via de Oostzee de Amsterdammers voorzien van graan en van het hout dat nodig is om de stad op te bouwen. Dit ontwikkelt zich met name vanuit de doopsgezinde netwerken. Friezen op zee vertelt hoe tienduizenden schepen vanuit Friesland door de Sont op weg gaan naar de Oostzee, hoe boerenzoons schepen bouwen en Waddeneilanders de walvisvaart opbouwen, hoe marktplaatsen uitgroeien tot internationale havens, hoe men vanuit veengebieden turf naar Amsterdam verscheept en ten slotte hoe de koopvaardij ten onder gaat. De wetenschappelijke belangstelling van Emeritus-hoogleraar Jan Auke Walburg gaat uit naar de omstandigheden waaronder gemeenschappen tot bloei en ontwikkeling komen. Hij maakte een diepgaande studie naar de ontwikkeling van een 25-tal Friese steden en dorpen die vooral dankzij de scheepvaart tot welvaart kwamen. Hij is voorzitter van de Wurkgroep Maritime Skiednis van de Keninklijke Fryske Akademie.

In 'Meten en tellen' presenteert historicus en schrijver Peter van Druenen een nieuwe methode om de inwonertallen van steden in de zestiende, zeventiende en achttiende eeuw te kunnen inschatten. Nieuw is het feit dat er hoofdzakelijk gebruik wordt gemaakt van oude stadsplattegronden en veel minder van de gebruikelijke bronnen zoals doop- trouw-, begraaf- en poorterboeken. Voor de zestiende eeuw gebruikt Van Druenen de beroemde stadskaarten van Jacob van Deventer en voor de zeventiende eeuw die van Joan Blaeu. De verschillende testen die de auteur uitvoert op een aantal Zeeuwse, Hollandse en Vlaamse steden, tonen zonder uitzondering aan dat de nieuwe methode resultaten oplevert die veel betrouwbaarder zijn dan de bestaande methoden. Daarmee wordt een belangrijke stap gezet in de verdere ontwikkeling van de Nederlandse historische demografie. Met de nieuwe methode kunnen straks de bevolkingsaantallen van alle Nederlandse (en deels ook Belgische en Noord-Franse) steden voor het eerst systematisch worden bepaald.

In een wervelende vertelling brengt Johan Op de Beeck het stormachtige verhaal van de Franse Revolutie: van de bestorming van de Bastille in 1789 tot de staatsgreep van Napoleon in 1799, van het nobele devies 'vrijheid, gelijkheid, broederschap' tot de bloeddorstige terreur, van revolutionairen die naar macht grepen maar vaak zelf onder de guillotine belandden. Tegelijk greep ook in onze regio een omwenteling plaats. Zelden leest een geschiedenis zo fascinerend en meeslepend!

In een wervelende vertelling brengt Johan Op de Beeck zijn vervolg op het stormachtige verhaal van de Franse Revolutie: van het schrikbewind door Robespierre in 1793 tot de staatsgreep van Napoleon in 1799, van het nobele devies 'vrijheid, gelijkheid, broederschap' tot de bloeddorstige Terreur, van revolutionairen die naar de macht grepen maar vaak zelf onder de guillotine belandden. Zelden leest een geschiedenis zo fascinerend en meeslepend!

Lodewijk XIV (1638-1715) is de koning der koningen. Als absolute vorst vormde hij het onderontwikkelde en feodale Frankrijk om tot een gecentraliseerde staat die de machtigste natie van Europa werd. Eeuwige roem verwierf Lodewijk XIV dankzij Versailles, dat hij omtoverde van een jachtslot tot een van de grootste en mooiste kastelen ter wereld. Zijn boeiende levensverhaal biedt een wervelwind aan veldslagen, intriges, minnaressen, kunst, mysteries etc. Ook in onze contreien liet de Zonnekoning zijn sporen na.

22 april 1561. Pieter Titelmans, aangesteld als inquisiteur van Vlaanderen, rijdt de stad Belle binnen, geflankeerd door een gewapende escorte en een gevangene. Er ontstaat een spontaan oproer dat hardhandig wordt neergeslagen. Op basis van een bewaard gebleven itinerarium, een reisdagboek, en Titelmans’ nauwgezette administratie voert historicus Johan Van de Wiele de vele actoren op die het pad van de inquisiteur kruisen. De bijzonder stellige Titelmans gaat ijverig op onderzoek naar andersgelovigen en houdt daarbij halt in alle uithoeken van Vlaanderen, waar hij ze ondervraagt en hen dwingt hun geloof af te zweren. Weigeren ze dit, dan stelt hij hen terecht. Deze harde aanpak en de daaruit volgende straatprotesten zorgen voor ontevredenheid bij de lokale besturen, waarop het centrale bestuur niet meteen een antwoord heeft. Johan Van de Wiele vertelt het verhaal alsof je als toeschouwer naar een toneelstuk kijkt. Hij laat de getuigen aan het woord en geeft een inkijk in het hart van de zestiende-eeuwse samenleving, waar de spanningen op alle niveaus merkbaar toenemen. Johan Van de Wiele heeft heel zijn leven bij de Stad Gent gewerkt, eerst als stadsarchivaris, en daarna als directeur van het MIAT en de Kunsthal Sint-Pietersabdij. De laatste twintig jaar van zijn carrière was hij Departementshoofd Cultuur, Sport en Vrije Tijd.

In zijn bekroonde standaardwerk ‘De Reformatie’ brengt Diarmaid MacCulloch de religieuze en politieke strijd van deze periode tot leven. Vijf eeuwen geleden barstte in Europa een revolutie los die het continent verscheurde: de Reformatie. In een tijd waarin men bereid was te doden – en te sterven – omwille van het geloof, werd niet alleen de kerk hervormd, maar veranderde hiermee ook de politiek, cultuur en het dagelijks leven ingrijpend. De Reformatie en de felle tegenreactie die zij opriep, de Contrareformatie, markeren het pijnlijke begin van de moderne wereld. Met scherpe analyses en levendige portretten van de hoofdrolspelers – Luther, Calvijn, Zwingli, Loyola, Hendrik VIII en vele anderen – schetst MacCulloch een gedetailleerd en tegelijk toegankelijk beeld van deze bewogen periode. Hij laat zien hoe hun ideeën over het geloof doorwerkten in opvattingen over liefde, seks, dood en het bovennatuurlijke, en hoe de uitwerking daarvan Europa én de Nieuwe Wereld transformeerde. ‘Een meesterwerk (…) In zijn vakgebied het beste boek dat ooit is geschreven.’ – David Edwards, The Guardian

In de 17de eeuw voer elk jaar een team van commissarissen van de Gelderse Rekenkamer uit Arnhem de Rijn af om de rivier en de oevers te inspecteren. Hun opdracht was om zandbanken aan te winnen voor het Hof van Gelre. Het verpachten van dat extra land leverde geld op voor de schatkist. Daartoe had men in 1603 het Gelders Waterrecht opgesteld waarin het eigendomsrecht van zandbanken staat omschreven. De verslagen van deze tochten geven inzicht in de kennis van toen. Landmeters Bernard Kempinck en Isaac van Geelkercken maakten onderweg kaartjes. We bekijken ook andere kaarten van bijvoorbeeld Nicolaes van Geelkercken. Enkele zijn niet meer dan een zandplaat in de rivier met een boom of hooiberg ter oriëntering. Toch is het gelukt de kaartjes te lokaliseren. Isaac van Geelkercken heeft ook een kaartboek en een 10-meter lange overzichtskaart van de Rijn gemaakt en ook die bekijken we. De Rijn droogde in de 17de eeuw op en er kwam steeds meer zand boven water. In de loop van de eeuw verandert de blik: waren de heren in het begin van de eeuw blij met elke zandbank, later ziet men dat de bevaarbaarheid een serieus probleem werd en slaat het beleid om.

Wat is er nog te zien van het Doorwerth, Heelsum, Duno en Wolfheze uit 1847? Veel meer dan je denkt. In 1847 schreef de rentmeester van kasteel Doorwerth een wandelboek met zes wandelingen door het landgoed. We lopen de wandelingen in 2019 na, beschrijven de routes en vertellen wat we onderweg tegenkomen. We kijken naar het grote geheel van het landschap en naar de kleinste details. We onderzoeken de geschiedenis van de plekken waar we langs lopen en vertellen wat er nog te beleven is van het landgoed uit 1847. We zoeken antwoorden op vragen als: Welke huizen en welke bomen van toen staan er nog? Waarom zijn de uitzichten weg? Steken we de beken op dezelfde plekken over als toen? Welke wegen waren verhard? Stonden de Wodanseiken toen ook in het bos? We laten schilderijen zien uit diezelfde tijd van schilders van de Oosterbeekse School die graag buiten in Doorwerth, Duno, Oosterbeek en Wolfheze het prachtige landschap schilderden en vergelijken die met foto's van nu. Gedetailleerde kaarten en afbeeldingen van het Algemeen Hoogtebestand Nederland verduidelijken het verhaal.

In juli 1575 begon een Spaans offensief tegen de grenssteden tussen Holland en het Sticht: Woerden, Oudewater en Schoonhoven. Oudewater was het eerste slachtoffer. In de voorafgaande jaren waren de middeleeuwse vestingwerken versterkt en uitgebreid, maar het was niet voldoende om de beschieting en de bestorming te weerstaan. De vijandelijke soldaten trokken moordend en plunderend door de stad terwijl de burgers delen van de stad in brand staken. Het duurde een jaar voordat de wederopbouw van Oudewater kon beginnen. Niet alleen de bouw van nieuwe vestingwerken en de herbouw van de huizen, maar ook de wederopbouw van een samenleving. Overlevenden keerden terug, nieuwkomers waren welkom en ondanks de financiële moeilijkheden werden vluchtelingen en hulpbehoevenden opgevangen. Vooral dankzij de touwindustrie keerde de welvaart in de stad terug en de bouwmeesters uit de tijd van de wederopbouw bepalen nog steeds het beeld van de stad. Niettemin, de tolerantie die de eerste jaren na de aanvang de herbouw kenmerkte, verdween toen de stad door religieuze twisten steeds verder verdeeld raakte. Pas in 1650 gaf het stadsbestuur opdracht voor het grote schilderij van de ‘Oudewaterse Moord’. Het vervulde vanaf het begin een belangrijke rol in de jaarlijkse herdenking. Was de ‘Oudewaterse Moord’ in de eerste decennia een propaganda item voor de opstand, geleidelijk aan verdween het verhaal uit de geschiedenisboeken. Niet in Oudewater: daar wordt nog steeds herdacht.

In het leven van Maurits Ver Huell (1787-1860) streden zijn werk in de marine en zijn belangstelling voor de natuurlijke historie om de voorrang. Hij heeft in de Indische letteren de aandacht getrokken als getuige van het geweld waarmee in 1817 het Nederlandse gezag op de Ambonse eilanden werd hersteld. In 1807 vertrok hij echter al op zijn eerste zeereis naar Batavia. Deze reis eindigde onvoorzien met een driejarig oponthoud in de stad Salvador da Bahia. Het ongewilde oponthoud in Portugees Brazilië lijkt Ver Huells marineloopbaan geen schade te hebben berokkend, maar het heeft er ook niets positiefs aan bijgedragen. Voor zijn leven als liefhebber van de natuurlijke historie is het evenwel van grote betekenis geweest. In 1838 blikte hij in een geromantiseerd reisverhaal terug op het oponthoud in Salvador da Bahia. Het verhaal wordt in dit boek gepubliceerd en voorzien van achtergrondinformatie over zijn verblijf in deze Portugese kolonie.

In dit baanbrekende werk, geschreven terwijl ze zelf in revolutionair Parijs verbleef, werpt de beroemde schrijfster en filosofe Mary Wollstonecraft een filosofische blik op de wortels van de opstand. Ze verdedigt de oorspronkelijke principes van de Revolutie, maar schuwt de kritiek op haar bloedige uitwassen niet. Wollstonecraft analyseert de overgang van het despotische ancien régime naar de nieuwe republiek en stelt dat de gewelddadige excessen niet de Revolutie zelf diskwalificeren, maar eerder het corrupte karakter van het volk blootleggen. Een direct gevolg van eeuwenlange tirannie. Dit is geen droge opsomming van feiten, maar een vurige en kritische beschouwing die de rol van de Verlichting in de opkomst van het volksbewustzijn onderzoekt, de psychologische en sociale gevolgen van absolutisme en bijgeloof ontleedt en de noodzaak van deugdzaamheid en rationeel bestuur benadrukt om ware vrijheid te bereiken. Met haar kenmerkende intellectuele scherpte en compassie levert Wollstonecraft een van de meest invloedrijke en persoonlijke verslagen over de begindagen van de moderne politieke tijd. Engelstalige uitgave.

Een notabel boecxken van cokeryen rolde in 1514 van de persen. Het is het oudste gedrukte kookboek van de Lage Landen in het Middelnederlands. Drukker Vander Noot vertaalde voor dit kookboekje recepten uit de Franse bestseller de Viandier, het eerste Franse gedrukte kookboek uit 1486. Deze Neder landstalige uitgave had veel invloed op latere kookteksten in de zestiende eeuw. Marleen Willebrands, neerlandica en kookhistorica, hertaalde de 175 keukenrecepten in soepel Nederlands. Daaraan gaat achtergrondinformatie vooraf over uitgever Thomas vander Noot uit Brussel en zijn Nederlandstalig boekenfonds. Zij bewerkte 30 recepten voor de kookliefhebber van nu, zoals de ‘venezoen’ van wildzwijn, de ‘moertroel’ van konijn, de ‘bipeper van kreeft’, diverse ‘vegan’ vastengerechten en de specerijenwijnen ‘clareit’ en ‘hypocras’. Archeoloog Sebastiaan Ostkamp leidt de lezer binnen in de wereld van het kook-, eet- en drinkgerei van die dagen, zoals lepels, messen, kookpotten, mosterdpotten, bekers en baardmankruiken. Hij plaatst deze archeologische vondsten binnen de veranderende eet- en leefcultuur van die dagen.

Een magere en zichtbaar gefolterde gevangene treedt naar voren. De wrede beul staat klaar met zijn zwaard in de aanslag. Een uitzinnige mensenmassa verzamelt zich, schreeuwend om bloed. Zo stellen we ons de executies in de vroegmoderne tijd vaak voor. Maar ging het er werkelijk zo aan toe? Historica Isabel Casteels las duizenden beschrijvingen van terechtstellingen en laat voor het eerst zien wat mensen er écht van vonden. De kronieken van de dood biedt zo een intrigerende blik in het hoofd van gewone mensen die te maken krijgen met hoogoplopende spanningen in de 16de-eeuwse Nederlanden. Isabel Casteels studeerde geschiedenis aan de Universiteit van Amsterdam. Voor haar promotieonderzoek aan de KU Leuven en de Universiteit Leiden onderzocht ze executies in de 16de-eeuwse Nederlanden aan de hand van de kronieken en dagboeken van die tijd. Voor dit boek put ze uit de meest sprekende verhalen, om zo een nieuw licht te werpen op een van de donkerste bladzijden uit onze geschiedenis.

Dit is een transcriptie van de archiefbron 'akteboek 1617-1642', waarvan het origineel in het Regionaal Archief Dordrecht wordt bewaard. De Dordtse akteboeken bevatten voornamelijk kopieën van vonnissen en akten, afgegeven door de Kamer Juditieel te Dordrecht. De akten hebben betrekking op een verscheidenheid aan onderwerpen, zoals: boedelscheidingen, crediteuren, declaraties, diefstallen, erfenissen, geschillen, huurcontracten, huwelijksscheidingen, obligaties, reglementen, rekeningen, stadsfuncties, verklaringen etc. In dit deel van de serie akteboeken staat het verzoekschrift van Arent Maertensz met betrekking tot de stichting van het Arend Maartenshof (1625). Een andere bijzondere tekst, is de akte van 1638, waarin de weduwe van de in Dordrecht overleden natuurkundige/meteoroloog Isaac Beeckman (1588-1637) wordt genoemd. ... Alsoo Catharina de Cherff weduwe wijlen Isaaci Beeckemanni in sijn leven Rector in(de) Latijnsche Schole binnen de Stadt Dordrecht, aen (ver)scheijde persoonen hadde geseijt en(de) op (ver)scheijde plaetse hadde gestroijt ...

Onderzoek naar kinderen in de achttiende eeuw staat steeds meer in de belangstelling. Naast categorieën als gender, etniciteit, ras en sociale positie in de samenleving richten onderzoekers zich ook op leeftijd als criterium om de werking en de dynamiek van machtsstructuren bloot te kunnen leggen. In het najaar van 2025 presenteert De Achttiende Eeuw een dossier over ‘Kinderen in de achttiende eeuw’. Gastredacteuren Feike Dietz en Ramona Négron nemen in hun uitgebreide inleiding de kans te baat om niet alleen een overzicht te geven van de stand van zaken in het internationale onderzoek naar kinderen in de achttiende eeuw, maar ze presenteren tevens een onderzoeksagenda voor de komende jaren, waarin ze een pleidooi houden om kinderen een veel centralere plek en agency te geven. In het dossier gaat Jessica den Oudsten in op de wederwaardigheden van kinderen met een migratieachtergrond in Amsterdam. Tielke Uvin behandelt de receptie van de Divine Songs van Isaac Watts in de achttiende en negentiende eeuw. Camilla de Koning volgt nauwgezet de agency van de jonge Lucy Burwell in het koloniale Virginia rond 1700. Wendela de Raat laat zien hoe Onderwijs voor kinderen van Willem de Perponcher ingezet werd om kinderen zowel over zichzelf als over dieren te laten reflecteren, met als doel hier levenslessen uit te trekken. Alexander van der Meer tenslotte schetst de praktijken en achterliggende koloniale en racistische ideologieën in het weeshuis van Batavia (Jakarta).

Al sinds het Rampjaar 1672 gaan er geruchten over een bijzondere band tussen de twee grootste geesten van de Republiek: staatsman Johan de Witt en wijsgeer Baruch de Spinoza. Jean-Marc van Tol zet alle verhalen op een rij en geeft antwoord op de vraag: hebben ze elkaar ooit ontmoet?

De kermis barst los. Klokken luiden, mensen trekken hun mooiste kleren aan, de straten vullen zich met kleur, muziek en spektakel. Terwijl fanfares spelen en gildebroeders knallen met buskruit, duiken vuurspuwers, dansers en berentemmers op tussen de kraampjes en herbergen. Kinderen joelen, volwassenen drinken en lachen – het hele dorp leeft op. De vroegmoderne kermis was in de Nederlanden hét moment waarop gemeenschappen samenkwamen om te vieren. Religie, rituelen, handel en vermaak vloeiden er moeiteloos in elkaar over. De kermis was een sociaal en cultureel hoogtepunt dat mensen van alle leeftijden en standen verbond en betoverde. Blije kermisdagen neemt je mee naar deze levendige wereld van volksvermaak en collectieve beleving. Met oog voor detail ontrafelt dit boek de verborgen lagen van een traditie die eeuwenlang het ritme van het leven bepaalde. Een onweerstaanbare reis door het erfgoed van de Lage Landen – verrassend herkenbaar, nog altijd actueel. Emma D’haene promoveerde op dit onderwerp en bewerkte haar doctoraalscriptie tot dit heldere publieksboek. Deze publicatie is mede mogelijk gemaakt dankzij een bijdrage van het Bijzonder Onderzoeksfonds KU Leuven.

In ‘Napoleon en de paus’ leidt Pierre Trouillez de lezer door de geschiedenis van de Franse Kerk na de revolutiejaren. De Franse Revolutie (1789-1799) resulteerde in een gewelddadige scheiding tussen Kerk en staat, waarbij de rooms-katholieke Kerk in Frankrijk zowel haar bezittingen als haar gezag verloor. Binnen de clerus ontstond een splitsing tussen de ‘constitutionele Kerk’, met de zegen van de politiek, en de ‘roomsen’, de verdedigers van de ware Franse Kerk. Vanaf 1799 probeerde Napoleon Bonaparte als Eerste Consul de relatie met de Kerk te herstellen en verzoende hij zich met de Franse katholieken. Trouillez beschrijft de veranderlijke relatie tussen Napoleon en paus Pius VII, hun uitgebreide onderhandelingen, die leidden tot het Concordaat van 1801, en de blijvende gevolgen daarvan voor Frankrijk, België en Nederland. ‘Een ronduit intrigerend boek in tijden waarin sommigen hopen dat een Amerikaanse paus een Amerikaanse president in bedwang zal houden.’ **** – ‘De Standaard’ 'Trouillez legt gedetailleerd uit hoe de Franse katholieke kerk zich na de revolutie ontwikkelde.' – Kleio

Over de Sijsselt is al veel geschreven, dus wat zouden we daar nog aan toe kunnen voegen? Originele bronnen! De kern van dit boek zijn 13 teksten uit de 14de tot 20ste eeuw. Zoals een proces uit de 17de eeuw tussen de bewoners van Kernhem, die hun Sijsselt wat groter wilden zien, en de bewoners van buurschap Ede – Veldhuizen, die de grens uit 1427 anders interpreteren – en van de rechter gelijk krijgen. We duiken in rekeningen uit de 14de en 15de eeuw van de hertogen van Gelre, in buurtboeken van Bennekom, Maenen en Ede-Veldhuizen, en in het archief van Kernhem. De jongste tekst is de wandeling van Heinrich Witte uit 1902 die we zo goed mogelijk nalopen. Aan de hand van deze originele teksten vertellen we het verhaal van de Sijsselt, Maenen en Kernhem. Dit laten we voorafgaan door de lange prehistorie: het ontstaan van het landschap, de nalatenschap van oude bewoners en buurschap Maenen. En tenslotte gaan we wandelen: we geven twee prachtige wandelroutes waarbij we uitgebreid vertellen wat we zien en niet zien.

Het toneelstuk Joseph in Dothan maakt deel uit van een trilogie. De andere twee delen zijn Joseph in Egypte en Joseph of Sofompaneas. Vondel heeft vrijwel alle literaire genres beoefend, maar zijn bekendheid heeft hij toch vooral te danken aan zijn toneelstukken. Hij schreef er meer dan dertig, waarvan Joseph in Dothan een van de populairste is. Het is het Bijbels verhaal van Joseph die uit afgunst door zijn broers in een put bij Dothan wordt gegooid en later als slaaf wordt verkocht aan voorbijtrekkende Arabieren. Zij zullen het aan hun vader doen voorkomen dat hij door een wild dier verscheurd is. Het vervolg is bekend: Joseph komt in de gunst van de farao; dat wordt door Vondel uitgebeeld in het toneelstuk ‘Joseph in Egypte’. T&T Klassieken is de aanduiding voor een reeks literairhistorische tekstuitgaven van Uitgeverij Taal & Teken. Al sinds 1982 worden deze boeken op vrijwel alle scholen in het voortgezet onderwijs gebruikt.

In een wervelende vertelling brengt Johan Op de Beeck het stormachtige verhaal van de Franse Revolutie: van de bestorming van de Bastille in 1789 tot de staatsgreep van Napoleon in 1799, van het nobele devies 'vrijheid, gelijkheid, broederschap' tot de bloeddorstige terreur, van revolutionairen die naar macht grepen maar vaak zelf onder de guillotine belandden. Tegelijk greep ook in onze regio een omwenteling plaats. Zelden leest een geschiedenis zo fascinerend en meeslepend!